"Ông Bụt" giữa đời thường và hành trình "tái sinh" hơn 300 phận trẻ mồ côi

Cơ duyên cưu mang trẻ mồ côi

Người cựu chiến binh ấy là ông Nguyễn Trung Chắt (sinh năm 1952, ở phường Giảng Võ, Hà Nội). Hiện đã ngoài 70 tuổi, ông vẫn đều đặn đi lại giữa các trung tâm nuôi dưỡng trẻ em tại Hưng Yên và Lạng Sơn để chăm lo bữa ăn, giấc ngủ và việc học của các em nhỏ có hoàn cảnh éo le.

Ít ai biết hành trình cưu mang hơn 300 trẻ mồ côi của ông bắt đầu từ những trăn trở rất đời thường, xuất phát từ chính những năm tháng công tác ở vùng biên giới.

Năm 1972, ông Chắt gia nhập lực lượng Bộ đội Biên phòng, làm nhiệm vụ tại tuyến biên giới Lạng Sơn. Đến năm 1983, ông chuyển công tác về Tổng cục An ninh (Bộ Công an). Trong hơn một thập kỷ, ông đi qua nhiều địa bàn, từ Móng Cái (Quảng Ninh) đến các nơi vùng cao của Lạng Sơn.

Những chuyến công tác giúp ông hiểu rõ đời sống người dân nơi biên cương, đặc biệt là hoàn cảnh của nhiều trẻ em nghèo, mồ côi sớm phải tự bươn chải để tồn tại. “Có những đứa trẻ còn rất nhỏ nhưng đã thiếu thốn đủ bề. Hình ảnh đó dằn vặt tôi suốt nhiều năm”, ông kể.

Năm 1997, sau 25 năm công tác, ông nghỉ hưu sớm để chăm lo gia đình. Ông kinh doanh, đầu tư vào nhiều lĩnh vực như thu gom phế liệu, xuất nhập khẩu, xây dựng, bất động sản. Khi kinh tế gia đình dần ổn định, con cái trưởng thành, ông tiếp tục trăn trở về trách nhiệm của bản thân với xã hội.

“Nếu chỉ lo làm giàu cho riêng mình thì cuộc sống sẽ không trọn vẹn. Tôi nghĩ mình cần làm điều gì đó có ích hơn”, ông nói.

Năm 2002, một sự việc khiến ông đưa ra quyết định quan trọng. Một số trẻ em trong vùng vì quá đói đã lén vào nhà ông lấy trộm xoong, gà. Thay vì trách phạt, ông nhận ra phía sau hành động ấy là sự bế tắc của những phận đời thiếu thốn.

Mái nhà của những trẻ kém may mắn

Cũng trong năm đó, ông Nguyễn Trung Chắt bắt đầu hành trình cưu mang trẻ không nơi nương tựa bằng việc xây dựng Trung tâm Hy Vọng tại quê nhà. Cơ sở đầu tiên, cách nhà ông khoảng 9km, tiếp nhận 24 trẻ mồ côi. Những năm sau, hai cơ sở khác lần lượt ra đời tại huyện Lộc Bình và Hữu Lũng (cũ) của tỉnh Lạng Sơn, nâng số trẻ được chăm sóc lên hàng chục em, rồi tăng dần theo thời gian.

Không chỉ nuôi dưỡng, ông trực tiếp dạy dỗ các em bằng sự nghiêm khắc, kỷ luật của người lính và tình thương của một người cha.

Sau hơn hai thập kỷ hoạt động, Trung tâm Hy Vọng đã tiếp nhận, chăm sóc hơn 300 trẻ mồ côi và trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, tạo cho các em môi trường sống ổn định, được học tập và phát triển.

Mỗi trung tâm hiện chỉ có 2-3 người phụ trách. Ông Chắt thường xuyên di chuyển giữa các cơ sở để quán xuyến công việc. Nhiều em từng lớn lên tại đây, sau khi trưởng thành đã quay lại hỗ trợ chăm sóc, nuôi dạy thế hệ sau.

Việc tiếp nhận trẻ được ông Chắt đặt ra các tiêu chí cụ thể: mồ côi cha mẹ; có cha mẹ nhưng mất năng lực hành vi, vướng lao lý; hoặc gia đình quá nghèo, không còn khả năng nuôi dưỡng. Một số trường hợp không đủ điều kiện vào cơ sở bảo trợ Nhà nước vẫn được ông chủ động tiếp nhận.

Hàng năm, vào dịp hè, ông thông báo cho các xã trong vùng rà soát, đề xuất danh sách. Sau đó, ông trực tiếp đi khảo sát từng hoàn cảnh trước khi quyết định tiếp nhận.

Trong quá trình cưu mang trẻ có hoàn cảnh éo le, ông cho biết có một câu chuyện khiến ông không thể quên. Buổi chiều năm 2018, ông nhận được cuộc điện thoại cầu cứu từ một cô gái trẻ ở Hưng Yên, vừa sinh con ngoài ý muốn. Trong thời gian làm việc tại một công ty, cô có quan hệ tình cảm với một người đàn ông đã có gia đình. Người này từng hứa ly hôn để kết hôn với cô, nhưng khi cô mang thai thì bỏ rơi và cắt đứt liên lạc.

Khi sinh nở, cô phải nhờ sự giúp đỡ của bạn bè tại khu nhà trọ. Sau khi sinh con, cô liên hệ với bố mẹ nhưng không được chấp nhận trở về vì lo ảnh hưởng đến danh dự gia đình. “Mày mang con về là bôi tro trát trấu vào mặt bố mẹ mày”, mẹ cô mắng cô té tát.

Ngay sáng hôm sau, ông Chắt xác minh thông tin, kiểm tra giấy tờ và xác định quê quán của cô gái. Kết quả cho thấy cô có hộ khẩu tại một xã lân cận, gần khu vực trung tâm.

Trước hoàn cảnh này, ông quyết định tiếp nhận và hỗ trợ hai mẹ con tại trung tâm. Khi đứa trẻ đến tuổi đi học mẫu giáo, ông tạo điều kiện để người mẹ theo học nghề làm bánh, từng bước ổn định cuộc sống.

Trẻ được nhận vào trung tâm khi từ 5 đến dưới 10 tuổi, nuôi dưỡng đến hết lớp 12. Những em học tốt, có nguyện vọng được hỗ trợ học cao đẳng, đại học. Đến nay, nhiều em đã tốt nghiệp đại học, theo học tại Học viện Cảnh sát, Học viện Biên phòng, Đại học Sư phạm. Một số em học tiếp cao học rồi quay lại trung tâm làm công tác xã hội.

Sinh hoạt tại các trung tâm được tổ chức nề nếp: 5h30 dậy tập thể dục, vệ sinh cá nhân, ăn sáng và đến trường; trưa ăn cơm; chiều lao động tăng gia, thể thao; tối học bài, 22h đi ngủ.

Thời gian đầu, không ít trẻ gặp khó khăn trong thích nghi. Có em 14 tuổi mới học lớp 1, có em lớp 4 chưa biết mặt chữ, có em quen sống tự do, sử dụng điện thoại nhiều nên không chịu được kỷ luật. Tuy nhiên, đa số tiến bộ rõ rệt khi được ăn no, mặc ấm, quan tâm và rèn nếp sinh hoạt.

Kinh phí duy trì trung tâm chủ yếu từ nguồn lực cá nhân của ông Chắt, cùng sự hỗ trợ tự nguyện của bạn bè và các đoàn thiện nguyện. Mỗi tháng, trung tâm cần khoảng 1,5 tấn gạo, chi phí nuôi một trẻ khoảng 2,5-3 triệu đồng, bao gồm ăn uống, học tập, điện nước. Ông không kêu gọi rầm rộ, bởi theo ông, làm việc xã hội cần xuất phát từ cái tâm và sự bền bỉ.

Để giảm chi phí và rèn kỹ năng sống, ông cho các em tham gia tăng gia sản xuất như trồng rau, nuôi gà, vịt, lợn, qua đó học cách lao động, tự lập và trân trọng giá trị sức lao động.

Hơn 20 năm qua, với cựu chiến binh Nguyễn Trung Chắt, phần thưởng lớn nhất không phải là sự ghi nhận, mà là chứng kiến những đứa trẻ từng được ông cưu mang dần trưởng thành, trở thành công dân lương thiện, có ích cho xã hội.

Chia sẻ với PV Dân Việt, ông Đặng Hải Đăng - Phó Chủ tịch UBND xã Hiệp Cường, tỉnh Hưng Yên (nơi thành lập Trung tâm Hy Vọng của ông Nguyễn Trung Chắt) cho biết:

“Ông Nguyễn Trung Chắt là người rất nhiệt tình, tâm huyết với công tác đảm bảo an sinh xã hội. Đặc biệt, ông có tấm lòng nhân ái khi cưu mang nhiều trẻ em mồ côi, không nơi nương tựa, đưa các em về Trung tâm Hy Vọng để chăm sóc, nuôi dưỡng, tạo điều kiện cho các em được học tập, trưởng thành. Những trẻ mồ côi có nguyện vọng đều được ông Chắt tiếp nhận vào trung tâm.

Về phía chính quyền địa phương, vào các dịp lễ, Tết, chúng tôi thường xuyên đến thăm hỏi, động viên tinh thần các cháu tại cơ sở, nhằm giúp các cháu có thêm động lực rèn luyện và học tập tốt hơn", ông Đăng nói.

×