Ông trùm chống dịch Covid-19 điều trần trước Thượng viện Mỹ: Điều gì đã bị che giấu về đại dịch?

Ông Fauci đã xuất hiện trước Ủy ban An ninh Nội địa và Các vấn đề Chính phủ thuộc Thượng viện trong một phiên điều trần do Thượng nghị sĩ Rand Paul chủ trì. Là một nghị sĩ Đảng Cộng hòa đại diện cho bang Kentucky và là người chỉ trích gay gắt cách ông Fauci xử lý đại dịch, ông Paul đã công bố hàng ngàn trang nhật ký cá nhân của ông Fauci vào cuối tuần qua. Các tài liệu này cho thấy vị lãnh đạo chống dịch vốn biết virus không xuất phát từ một "chợ hải sản" ở Vũ Hán (Trung Quốc), nhưng trước công chúng vẫn khăng khăng khẳng định điều ngược lại.

Cựu Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard cũng đã công bố các tài liệu cho thấy ông Fauci từng thúc đẩy thuyết chợ hải sản trong các cuộc họp với cộng đồng tình báo, trước khi phủ nhận dưới tuyên thệ rằng mình từng tham gia các cuộc thảo luận như vậy.

"Tôi hy vọng hôm nay Bác sĩ Fauci sẽ thành thật, thừa nhận sai lầm khi tài trợ cho nghiên cứu nguy hiểm tại Trung Quốc, thừa nhận rằng rủi ro của nghiên cứu này vượt xa mọi lợi ích tiềm năng, xin lỗi và cam kết hỗ trợ chính phủ xây dựng các cơ chế bảo vệ để một đại dịch do con người tạo ra không bao giờ lặp lại" - ông Paul phát biểu mở màn phiên điều trần hôm thứ Tư 29/7.

Tuy nhiên, mọi hy vọng tìm kiếm câu trả lời của ông Paul đã bị dập tắt khi ông Fauci sử dụng quyền Tu chính án thứ Năm hơn 100 lần trong suốt quá trình chất vấn từ ông Paul và các nghị sĩ Đảng Cộng hòa khác trong ủy ban.

Dưới đây là những gì ông Fauci đã được hỏi và những gì hồ sơ ghi nhận.

Covid-19 có phải xuất phát từ phòng thí nghiệm?

Ông Fauci đã bị hỏi nhiều lần về việc liệu Covid-19 có nguồn gốc từ phòng thí nghiệm tại Viện Virus học Vũ Hán hay không; liệu ông có biết virus mang dấu vết chỉnh sửa gen hay không; và liệu ông có biết phòng thí nghiệm này đang lưu trữ hơn 100 loại virus nhân tạo có thể là tiền thân của Covid-19 hay không.

Ông Fauci, người từng lãnh đạo Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia (NIAID) từ năm 1984 đến 2022, đều đưa ra một câu trả lời duy nhất cho mọi câu hỏi: "Theo lời khuyên của luật sư, tôi xin phép từ chối trả lời dựa trên các quyền của mình theo Tu chính án thứ Năm của Hiến pháp".

Dựa trên nhật ký của chính ông Fauci, vào tháng 1/2020, ông từng tin rằng "ngôi chợ không phải là nguồn phát sinh, mà chỉ là nơi khuếch tán". Sau cuộc gọi với hơn 10 nhà khoa học chính phủ vào ngày 1/2/2020, ông Fauci nhận xét rằng nhóm nghiên cứu bị chia rẽ, chỉ có hai người tin vào thuyết chợ hải sản, trong khi số còn lại tin rằng khả năng rò rỉ phòng thí nghiệm cao hơn.

Dù vậy, ông Fauci vẫn khăng khăng ủng hộ thuyết chợ hải sản, và vào ngày 17/4 đã công khai tuyên bố rằng virus "hoàn toàn phù hợp" với việc lây truyền tự nhiên từ động vật sang người. Ông tiếp tục khẳng định quan điểm này trong cuộc phỏng vấn với National Geographic vào tháng năm: "Mọi yếu tố về quá trình tiến hoá từng bước theo thời gian đều chỉ ra rằng nó tiến hoá trong tự nhiên rồi mới nhảy sang loài khác".

Hiện chưa có bằng chứng kết luận chắc chắn rằng Covid-19 được tạo ra tại Viện Virus học Vũ Hán, nhưng thuyết rò rỉ phòng thí nghiệm hiện là lập trường chính thức của Nhà Trắng.

Bác sĩ Fauci có tài trợ cho nghiên cứu "tăng cường chức năng" tại Vũ Hán hay không?

Nghiên cứu tăng cường chức năng (Gain-of-function) là quá trình biến đổi các loại virus ở động vật để khiến chúng dễ lây nhiễm sang người hơn, nhằm mục đích vũ khí hóa hoặc phát triển vaccine phòng ngừa.

Ông Fauci bác bỏ mọi câu hỏi liên quan đến vai trò của bản thân trong các nghiên cứu coronavirus tại Vũ Hán. Trước đây, ông từng tuyên thệ trước Quốc hội rằng Viện Y tế Quốc gia (NIH) - cơ quan chủ quản của NIAID do ông lãnh đạo - không tiến hành nghiên cứu "tăng cường chức năng" đối với các loại coronavirus trên dơi tại phòng thí nghiệm Vũ Hán.

Tuy nhiên, các tài liệu được giải mật vào năm 2021 và 2022 chứng minh rằng NIH đã trả tiền cho một công ty tư nhân có tên EcoHealth Alliance để thực hiện nghiên cứu này tại Viện Virus học Vũ Hán, và một phần kinh phí vẫn được giải ngân ngay cả khi Cơ quan Các dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ đã từ chối đề xuất vì mức độ rủi ro quá cao.

Trong một email năm 2020, ông Fauci thừa nhận ông biết nghiên cứu tăng cường chức năng đang được tiến hành tại phòng thí nghiệm này. Vai trò của NIH trong việc tài trợ cho nghiên cứu coronavirus trên dơi được mô tả cụ thể trong các thông tin tài trợ công khai, dù cụm từ "tăng cường chức năng" không xuất hiện trực tiếp trong đề xuất xin kinh phí.

Bác sĩ Fauci có liên quan đến nghiên cứu đậu mùa khỉ của Bộ Quốc phòng Mỹ?

Thượng nghị sĩ Paul hỏi ông Fauci liệu ông có biết về nghiên cứu tăng cường chức năng đối với virus đậu mùa khỉ tại "Cơ sở Nghiên cứu Tích hợp" của NIAID ở Fort Detrick, bang Maryland hay không. Ông Fauci tiếp tục giữ im lặng, nhưng thực tế virus đậu mùa khỉ đã được nghiên cứu tại cơ sở này trong nhiều năm.

Năm 2015, cơ sở này - nơi cũng tiến hành thử nghiệm trên các mầm bệnh cực kỳ nguy hiểm như Ebola - đã thực hiện các nghiên cứu làm tăng khả năng lây truyền và độc lực của virus đậu mùa khỉ, dù NIAID chưa bao giờ gọi đây là nghiên cứu "tăng cường chức năng".

Sau bùng phát đại dịch đậu mùa khỉ toàn cầu năm 2022 - ảnh hưởng chủ yếu đến nam giới đồng tính - các nghiên cứu về virus này vẫn tiếp tục tại Fort Detrick dưới sự giám sát của Lục quân Mỹ cho đến khi cơ sở này bị đóng cửa vào tháng Tư năm ngoái do liên tục vi phạm an toàn.

Một tuần sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký lệnh hành pháp cấm "các nghiên cứu tăng cường chức năng nguy hiểm" tại các phòng thí nghiệm nước ngoài, đồng thời tạm dừng tài trợ cho các dự án tương tự trên lãnh thổ Mỹ.

Trong hướng dẫn ban hành hôm thứ Ba, Nhà Trắng đã chính thức quyết định việc dừng tài trợ này thành vĩnh viễn và đưa ra các yêu cầu báo cáo mới đối với tất cả các "dự án có thể làm gia tăng hậu quả tác hại của các tác nhân sinh học".

Bác sĩ Fauci có làm việc với CIA?

Ông Paul chất vấn ông Fauci liệu NIH đã từng nhận ngân sách từ CIA hay chưa, và liệu NIH có từng thực hiện nghiên cứu "cho hoặc phối hợp với" CIA hay Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia (ODNI) hay không.

CIA từng tài trợ cho các nghiên cứu vũ khí sinh học tại Fort Detrick thuộc "Dự án MKNAOMI", dù dự án đã bị dừng vào năm 1976 - một thập kỷ trước khi ông Fauci lên nắm quyền tại NIAID.

Mặc dù mức độ dính dấp sau đó của CIA vào các nghiên cứu tăng cường chức năng vẫn chưa rõ ràng, nhưng Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) đã tài trợ cho các nghiên cứu như vậy tại Viện Virus học Vũ Hán. Tuy nhiên, trong phiên điều trần trước Quốc hội năm 2024, cựu Giám đốc USAID Samantha Power đã từ chối gọi các nghiên cứu đó là "tăng cường chức năng".

Vào thứ Tư, ông Paul tuyên bố rằng "CIA đã chuyển ngân sách cho NIAID thông qua một thỏa thuận liên cơ quan," đồng thời trình nộp các tài liệu được cho là bằng chứng cho cáo buộc này. Các tài liệu hiện chưa được công bố rộng rãi.

Tương lai nào cho Bác sĩ Fauci?

Ông Fauci đã nhận được lệnh ân xá từ cựu Tổng thống Joe Biden vào tháng Một năm ngoái, giúp cựu lãnh đạo NIAID miễn trừ truy tố đối với bất kỳ tội danh nào vi phạm trong khoảng thời gian từ ngày 1/1/2014 đến ngày 20/1/2025. Dựa vào lệnh ân xá này, phe Cộng hòa tranh luận rằng ông Fauci không còn căn cứ để viện dẫn Tu chính án thứ Năm nhằm tự bảo vệ mình khỏi nguy cơ buộc tội.

Tuy nhiên, do phiên điều chỉnh diễn ra sau ngày 20/1/2025, ông Fauci vẫn có thể đối mặt với cáo buộc cản trở thi hành công vụ hoặc coi thường Quốc hội nếu đưa ra các câu trả lời sai sự thật.

"Việc cản trở một cuộc điều tra của Quốc hội là vi phạm pháp luật. Sẽ có những hậu quả cho việc ông từ chối điều tra" - ông Paul nói với ông Fauci khi phiên điều chỉnh kéo dài hai tiếng kết thúc.

Sau đó, ông Paul chia sẻ với các nhà báo rằng Ủy ban An ninh Nội địa và Báo cáo Chính phủ sẽ bỏ phiếu vào tuần tới về việc có buộc tội ông Fauci coi thường Quốc hội (contempt of Congress) hay không.

"Chúng tôi tin rằng với quyền miễn trừ trách nhiệm hình sự mà ông ấy đã có, ông ấy không cần phải trốn đằng sau Tu chính án thứ Năm, và có lẽ Tu chính án thứ Năm không còn hiệu lực áp dụng một khi lệnh ân xá đã có hiệu lực" - ông Paul giải thích.

×