“Ông trùm máy hát” Việt KTV bị khởi tố: Các quán karaoke phải tuân thủ bản quyền bài hát thế nào?

Giám đốc Việt KTV bị khởi tố vì copy nhiều bài hát để kinh doanh

Ngày 1/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố bị can đối với ông Vũ Phi Điệp (45 tuổi, trú tại phường Hoàng Mai, Hà Nội), Giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Điện tử Việt KTV, về tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Theo kết quả điều tra, dù chưa ký bất kỳ hợp đồng sử dụng bản quyền nào, ông Điệp vẫn chỉ đạo nhân viên kỹ thuật sao chép các tác phẩm âm nhạc từ nhiều nền tảng số. Các tác phẩm sau đó được xử lý thành dữ liệu karaoke, chuyển sang định dạng riêng và tích hợp vào thiết bị mang thương hiệu VietKTV.

Dữ liệu âm nhạc được lưu trữ trên hệ thống điện toán đám mây và ổ cứng gốc có dung lượng 4TB, sau đó sao chép vào các đầu karaoke hoặc đầu liền màn hình trước khi đưa ra thị trường.

Đối với các sản phẩm không gắn ổ cứng, người sử dụng vẫn có thể tải miễn phí các bài hát từ hệ thống trực tuyến đã được kết nối sẵn.

Cơ quan điều tra xác định, từ năm 2023 đến tháng 6/2026, Công ty TNHH Tập đoàn Điện tử Việt KTV đã phân phối 919 sản phẩm, qua đó thu lợi bất chính khoảng 852 triệu đồng.

Qua rà soát hơn 41.000 tệp dữ liệu, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam bước đầu xác định khoảng 1.500 tác phẩm âm nhạc thuộc phạm vi quản lý của đơn vị này đã bị khai thác trái phép. Thiệt hại tạm tính khoảng 600 triệu đồng.

Quán karaoke đang dùng thiết bị Việt KTV có bị xử lý?

Sau thông tin này, nhiều bạn đọc đặt câu hỏi: Nếu nhà cung cấp bị cáo buộc sử dụng nhạc không có bản quyền, những quán karaoke đang dùng thiết bị Việt KTV có bị xử lý theo hay không?

Trao đổi với PV Dân Việt, luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết, vụ án Việt KTV không chỉ là câu chuyện giữa một doanh nghiệp thiết bị và các nhạc sĩ. Nó cho thấy một khoảng trống lớn trong thị trường karaoke.

Người mua thường được cung cấp một gói sản phẩm gồm máy móc, phần mềm và hàng chục nghìn bài hát nhưng rất ít người được giải thích rõ quyền nào đã được thanh toán, quyền nào vẫn thuộc nghĩa vụ của cơ sở kinh doanh.

Nhìn từ phía các quán karaoke, cần khẳng định rằng việc mua và sử dụng thiết bị Việt KTV không đương nhiên khiến chủ quán trở thành đồng phạm trong vụ án. Bộ luật Hình sự quy định đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.

Vì vậy, muốn xác định trách nhiệm của một chủ quán, cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh người này biết rõ việc sao chép, phân phối kho nhạc là trái phép nhưng vẫn cố ý tham gia, hỗ trợ hoặc cùng hưởng lợi từ chính hành vi phạm tội đó.

Một quán karaoke mua thiết bị theo giao dịch thương mại thông thường, có hợp đồng và hóa đơn, tin tưởng vào quảng cáo hoặc cam kết của nhà cung cấp thì chưa thể bị xem là cùng thực hiện hành vi sao chép, phân phối tác phẩm trái phép.

Việc thiết bị sau đó được phát hiện chứa dữ liệu vi phạm không thể tự động làm phát sinh trách nhiệm hình sự của người mua. Tuy nhiên không bị xem là đồng phạm không có nghĩa các quán karaoke hoàn toàn đứng ngoài vấn đề bản quyền. Ở đây cần phân biệt hai quan hệ pháp lý khác nhau.

Quan hệ thứ nhất là việc sao chép và phân phối kho nhạc. Trách nhiệm này trước hết thuộc về tổ chức, cá nhân đã thu thập, xử lý, sao chép và đưa dữ liệu vào thiết bị hoặc lên hệ thống trực tuyến để kinh doanh.

Điều 225 Bộ luật Hình sự xử lý hành vi cố ý sao chép hoặc phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình khi không được phép và đạt các ngưỡng về thu lợi bất chính, thiệt hại hoặc giá trị hàng hóa vi phạm.

Quan hệ thứ hai là việc sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh karaoke. Đây là nghĩa vụ độc lập của cơ sở kinh doanh. Pháp luật sở hữu trí tuệ cho phép sử dụng một số tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã được công bố trong hoạt động thương mại mà không phải xin phép trước, nhưng người sử dụng phải trả tiền bản quyền và cung cấp thông tin về tác phẩm đã sử dụng.

Nghị định 17/2023 cũng xác định rõ cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke là một trong những chủ thể có nghĩa vụ liên hệ với chủ sở hữu quyền hoặc tổ chức đại diện tập thể để thực hiện nghĩa vụ này.

Nghĩa là tiền mua đầu karaoke chủ yếu là tiền mua thiết bị, phần mềm và dữ liệu đi kèm. Khoản tiền đó không đương nhiên được xem là tiền bản quyền sử dụng thương mại tại quán, trừ khi hợp đồng thể hiện rõ nhà cung cấp có quyền cấp phép, phạm vi tác phẩm được cấp phép, thời hạn, địa điểm sử dụng và khoản tiền bản quyền đã được thanh toán thay cho cơ sở kinh doanh.

Theo luật sư Hoàng Hà, đây chính là điểm nhiều chủ quán có thể nhầm lẫn. Trên thực tế, một thiết bị được quảng cáo có hàng chục nghìn bài hát hoặc được giới thiệu là có kho nhạc bản quyền chưa chắc đã đồng nghĩa người mua được quyền sử dụng toàn bộ kho nhạc ấy để kinh doanh. Quyền sở hữu chiếc máy và quyền khai thác tác phẩm chứa trong máy là hai loại quyền khác nhau.

Dù vậy cũng không nên từ vụ án này mà mặc nhiên kết luận mọi quán đang sử dụng Việt KTV đều không trả tiền bản quyền. Có cơ sở có thể đã ký hợp đồng và thanh toán tiền với tổ chức đại diện quyền tác giả hoặc với chủ sở hữu quyền liên quan.

Một số tác phẩm trong kho nhạc có thể đã được cấp phép hợp pháp, đã hết thời hạn bảo hộ hoặc không thuộc phạm vi quản lý của đơn vị đang yêu cầu xử lý. Cơ quan chức sẽ xác định cụ thể từng tác phẩm, từng quyền được khai thác, phạm vi ủy quyền và khoản tiền đã được thanh toán.

Ảnh hưởng trước mắt đối với các quán có thể nằm ở hoạt động kỹ thuật. Theo thông tin điều tra, dữ liệu Việt KTV được lưu trên ổ cứng và hệ thống điện toán đám mây, còn một số thiết bị không có ổ cứng vẫn có thể tải bài hát từ máy chủ trực tuyến.

Nếu dữ liệu bị yêu cầu gỡ bỏ, hệ thống bị gián đoạn hoặc doanh nghiệp không còn khả năng cung cấp dịch vụ, các quán có thể mất quyền truy cập kho nhạc, không cập nhật được bài hát mới hoặc phải thay thế dữ liệu và thiết bị.

Về quan hệ hợp đồng, nếu Việt KTV hoặc đại lý từng cam kết rằng kho nhạc đã được cấp phép, các quán có quyền yêu cầu cung cấp hợp đồng bản quyền, danh mục tác phẩm và phạm vi quyền đã được chuyển giao.

Trường hợp nội dung cung cấp không đúng cam kết, chủ quán có thể yêu cầu thay thế bằng kho nhạc hợp pháp, sửa chữa hệ thống, giảm giá, hoàn trả tiền hoặc bồi thường thiệt hại theo hợp đồng.

Bộ luật Dân sự quy định bên bán phải cung cấp thông tin cần thiết về tài sản, bảo đảm giá trị sử dụng và các đặc tính đã cam kết. Khi tài sản bị người thứ ba tranh chấp quyền hoặc có khuyết tật làm giảm giá trị sử dụng, bên mua có thể yêu cầu bên bán bảo vệ quyền lợi, sửa chữa, đổi tài sản, giảm giá, hủy bỏ hợp đồng hoặc bồi thường nếu có đủ căn cứ.

Dẫu vậy, khả năng yêu cầu bồi thường còn phụ thuộc rất lớn vào nội dung hợp đồng. Nếu hợp đồng chỉ ghi nhận việc mua phần cứng, còn kho nhạc được giới thiệu là dữ liệu miễn phí hoặc nhà cung cấp không cam kết về quyền sử dụng thương mại, việc chứng minh vi phạm hợp đồng sẽ khó khăn hơn.

Ngược lại, quảng cáo, báo giá, tin nhắn và tài liệu bán hàng thể hiện sản phẩm có bản quyền có thể trở thành chứng cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của quán.

×