Ông Trump sắp trao chiến thắng lớn lịch sử cho Tổng thống Putin?

Vòng đàm phán hòa bình tiếp theo về Ukraine dự kiến sẽ bắt đầu vào cuối ngày hôm nay. Dù vẫn còn nhiều lý do để bi quan, một nhà ngoại giao Anh vốn thường có cái nhìn khá u ám đã thừa nhận với The i Paper rằng: “Ít nhất thì giờ đây, một hình dung sơ bộ về thỏa thuận tiềm năng đang dần xuất hiện”.

Thoạt nhìn, thật khó tìm thấy cơ sở để lạc quan về việc chấm dứt cuộc chiến - vốn đã khiến hàng trăm nghìn binh sĩ Nga, Ukraine thiệt mạng, bị thương hoặc mất tích, theo một nghiên cứu được công bố tuần trước.

Tuần trước đã diễn ra một lệnh ngừng bắn năng lượng - theo đó Kiev và Moscow đồng ý ngừng tấn công hạ tầng điện của nhau trong một tuần. Tuy nhiên Ukraine và phương Tây cho rằng lệnh ngừng bắn này ít hiệu quả, thậm chí họ cáo buộc Nga tích trữ UAV và tên lửa cho một cuộc tập kích lớn vào ngày thứ Ba, với 450 UAV và 71 tên lửa, khiến hơn 1.000 khu chung cư tại Kiev mất sưởi trong bối cảnh nhiệt độ giảm xuống dưới -20°C.

Tuy nhiên, ít nhất vào thời điểm hiện tại, tất cả các bên đều bắt đầu bày tỏ một sự lạc quan mới, dù rất dè dặt. Thậm chí, khả năng đạt được một thỏa thuận khung chỉ trong vài tuần tới là điều không thể loại trừ.

Ngược lại, nếu các cuộc đàm phán không tạo được động lực, chúng nhiều khả năng sẽ rơi vào bế tắc, và phải mất vài tháng mới có thể hình thành một tiến trình mới.

Đây là các cuộc đàm phán ba bên, với Nga, Ukraine và Mỹ cùng ngồi vào bàn cùng lúc. Tuy nhiên, vào cuối tuần qua, đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin là ông Kirill Dmitriev đã gặp ông Steve Witkoff, đặc phái viên hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump, tại bang Florida.

Theo các nguồn tin từ Nga, ông Dmitriev có thể đã sử dụng cuộc gặp này để truyền đạt sự chấp nhận có điều kiện của Moscow đối với các đề xuất bảo đảm an ninh của phương Tây dành cho Ukraine.

Đây là một “phần thưởng” đủ lớn để biện minh cho việc hoãn các cuộc đàm phán chính thức - vốn ban đầu dự kiến bắt đầu vào Chủ nhật - và đáng chú ý là phía Mỹ được cho là bên đề nghị trì hoãn.

Thái độ cứng rắn của ông Trump đối với Iran, cùng với việc ông sẵn sàng để Hiệp ước New START - hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga- hết hiệu lực trong tuần này, dường như cuối cùng cũng đã khiến Moscow trở nên mềm mỏng hơn. Nga được cho là rõ ràng lo ngại khả năng Mỹ nhanh chóng mở rộng sản xuất vũ khí hạt nhân nếu muốn.

Quân đội phương Tây đáp trả Nga nếu lệnh ngừng bắn bị phá vỡ

Vậy có thể kỳ vọng điều gì từ các cuộc đàm phán? Những thông tin chưa được xác nhận cho thấy các bảo đảm an ninh được đề xuất phần nào đáp ứng được mối quan tâm của cả Nga lẫn Ukraine.

Phương án triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình do Anh và Pháp dẫn đầu tại Ukraine dường như đã bị loại bỏ, thay vào đó là một phản ứng theo từng giai đoạn. Theo đó, nếu Nga tái tấn công, Ukraine sẽ là bên đáp trả đầu tiên, tiếp đến là lực lượng từ “liên minh tự nguyện”, và nếu Moscow không rút lui trong vòng 72 giờ, NATO sẽ có phản ứng rộng hơn, bao gồm cả sự tham gia của quân đội Mỹ.

Tổng thống Putin đã nhiều lần và dứt khoát bác bỏ mọi ý tưởng về việc lực lượng phương Tây hiện diện tại Ukraine, trong khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky muốn các hình thức và quy mô hỗ trợ trực tiếp phải được nêu rõ. Những cam kết an ninh chung kiểu Điều 5 của NATO đã bị từ chối.

Dù có dấu hiệu tiến triển, rõ ràng thỏa thuận vẫn còn rất xa. Các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi có thể nhanh chóng đổ vỡ.

Ông Putin vẫn yêu cầu kiểm soát toàn bộ phần còn lại - khoảng 1/5 lãnh thổ của tỉnh Donetsk đang tranh chấp, để có thể tuyên bố đã “giải phóng” toàn bộ vùng Donbass. Tổng thống Zelensky kiên quyết phản đối, do lo ngại việc để Nga tiến thêm sẽ tạo điều kiện cho Moscow tái phát động chinh phục trong tương lai.

Nếu đổi lại là các bảo đảm an ninh mạnh mẽ hơn - theo đó NATO sẽ trực tiếp can thiệp nếu Nga tấn công trở lại - đây có thể là cái giá mà Kiev buộc phải chấp nhận, đặc biệt nếu ông Trump gây sức ép nhằm nhanh chóng chấm dứt chiến tranh.

Các nguồn tin Nga cho rằng, nếu Ukraine bị loại khỏi khả năng gia nhập NATO và một phần lệnh trừng phạt được dỡ bỏ dần, Moscow có thể coi đây là nền tảng cho một thỏa thuận hòa bình, theo đó Nga kiểm soát Donbass và các vùng lãnh thổ đã chiếm đóng, nhưng không mở rộng thêm.

Nếu đạt được thỏa thuận, ông Putin sẽ tuyên bố một chiến thắng lịch sử, còn ông Trump có thể khẳng định đã hoàn thành lời hứa tranh cử chấm dứt chiến tranh. Đối với Tổng thống Zelensky, dù có thể trở thành “vật tế thần” cho những nhượng bộ bắt buộc, ông sẽ giành được hòa bình và cơ hội tái thiết Ukraine như một nền dân chủ độc lập, hướng về phương Tây.

Hiện tại, chỉ riêng việc các bên thảo luận chi tiết đã là một bước tiến lớn, có thể đặt nền móng cho các vòng đàm phán tiếp theo. Nếu không đạt được thỏa thuận trong vài tuần tới, vòng đàm phán này có thể thất bại, nhưng một cố vấn Ukraine nhận định: “Tất cả chúng tôi đều đang chảy máu, và cần phải dừng lại”.

Nga "ra tối hậu thư" yêu cầu Ukraine nhượng bộ

Hôm thứ Tư, Moscow yêu cầu Kiev chấp nhận các điều kiện của mình để chấm dứt cuộc chiến kéo dài 4 năm và tuyên bố sẽ tiếp tục cuộc chiến dịch quân sự nếu Ukraine không đồng ý.

Động thái của Moscow được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa hai bên bắt đầu tại Abu Dhabi. Các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian là vòng đàm phán mới nhất trong một loạt các hoạt động ngoại giao cho đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào để chấm dứt cuộc chiến.

"Chúng tôi đã nêu rõ lập trường", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên hôm thứ Tư khi các cuộc đàm phán bắt đầu. "Cho đến khi chính quyền Ukraine đưa ra những quyết định thích hợp, chiến dịch quân sự đặc biệt vẫn tiếp tục", ông Peskov nhấn mạnh.

×