“Ông vua không ngai” của Ukraine sụp đổ: Andriy Yermak đánh mất tất cả thế nào?

Từ "ông vua không ngai" của Ukraine" đến vòng lao lý

Ngày 11/5, Cục Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) chính thức công bố cáo buộc hình sự nhằm vào Andriy Yermak - người được mệnh danh là "ông vua không ngai". Ba ngày sau, tòa án quyết định tạm giam cựu Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, theo The Insider.

Đây là cú sốc lớn đối với Ukraine bởi chỉ cách đây chưa lâu, ông Yermak vẫn được xem là nhân vật có ảnh hưởng hàng đầu trong bộ máy quyền lực ở Kiev. Trong nhiều năm, giới truyền thông và các nhà quan sát chính trị thường gọi ông là "tổng thống thực sự", người được cho là có tiếng nói quyết định trong hầu hết các vấn đề quan trọng của đất nước.

Các công tố viên cáo buộc ông Yermak tham gia rửa tiền thông qua một dự án bất động sản cao cấp gần Kiev. Vụ việc là một nhánh của chiến dịch điều tra mang mật danh "Midas", cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng về các đường dây tham nhũng trong ngành năng lượng Ukraine.

Theo NABU và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng Đặc biệt (SAPO), chiến dịch Midas đã phát triển thành vụ án chống tham nhũng lớn nhất trong lịch sử Ukraine, kéo theo hàng loạt quan chức cấp cao, bộ trưởng, cựu phó thủ tướng và các nhân vật thân cận với Tổng thống Zelensky.

Dự án "Dynasty" và cáo buộc rửa tiền

Trung tâm của vụ án là khu biệt thự hạng sang mang tên Dynasty nằm ở ngoại ô Kiev.

Theo điều tra, một nhóm có tổ chức đã sử dụng khoảng 460 triệu hryvnia (gần 9 triệu euro) có nguồn gốc bất hợp pháp để tài trợ cho việc xây dựng khu phức hợp này, theo Kyiv Post.

Các nhà điều tra cho rằng nhóm đã lên kế hoạch xây dựng bốn biệt thự riêng cùng một khu sinh hoạt chung gồm hồ bơi, phòng gym và khu spa cao cấp. Mỗi căn biệt thự được định giá khoảng 2 triệu USD.

NABU khẳng định một trong các căn biệt thự này thuộc sở hữu thực tế của "ông vua không ngai" Yermak dù quyền sở hữu được che giấu thông qua các công ty trung gian, hợp tác xã và các pháp nhân bị nghi là công ty "bình phong".

Ông Yermak đã bác bỏ mọi cáo buộc, tuyên bố mình chỉ sở hữu một căn hộ và một chiếc ô tô, đồng thời cho rằng các cơ quan điều tra đang chịu áp lực dư luận rất lớn.

Tuy nhiên, bằng chứng mà NABU công bố khiến dư luận đặc biệt chú ý.

Chiến dịch Midas: Vụ án chống tham nhũng lớn nhất Ukraine

Nguồn gốc của vụ án bắt đầu từ mùa hè năm 2024.

Các điều tra viên NABU cáo buộc doanh nhân Tymur Mindich - người có quan hệ thân thiết lâu năm với Tổng thống Zelensky - đứng sau một mạng lưới biển thủ quy mô lớn trong ngành năng lượng, The Insider viết.

Theo cáo buộc, các cộng sự của Mindich đã rút ruột từ 10-15% giá trị các hợp đồng được ký với Energoatom, tập đoàn vận hành toàn bộ các nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động của Ukraine.

Sau hơn một năm điều tra, NABU thu thập được hơn 1.000 giờ ghi âm bí mật, tiến hành hàng chục cuộc khám xét và phát hiện dòng tiền trị giá hơn 112 triệu USD bị chuyển qua các công ty trung gian, tiền điện tử và các quỹ ở nước ngoài.

Nhiều quan chức cấp cao bị cuốn vào vòng xoáy điều tra, trong đó có cựu Phó Thủ tướng Oleksiy Chernyshov, cựu Bộ trưởng Năng lượng Herman Halushchenko cùng nhiều lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước nhưng nhân vật quyền lực nhất "ngã ngựa" là ông Andriy Yermak.

Những đoạn ghi âm chấn động

Điều khiến vụ Midas gây chấn động là nhiều nghi phạm trước đó được xem là những nhân vật không thể bị động tới.

Trong nhiều năm, "ông vua không ngai" Yermak từng được coi là trung tâm quyền lực thực sự của Ukraine. Ông kiểm soát hoạt động của Văn phòng Tổng thống, tham gia đàm phán quốc tế, có ảnh hưởng lớn tới các quyết định nhân sự và được cho là người có tiếng nói mạnh mẽ trong các vấn đề chiến lược.

Tuy nhiên, vị thế đó bắt đầu lung lay khi các cuộc ghi âm bí mật dần được công khai.

Các đoạn ghi âm cho thấy những nhân vật cấp cao thường trao đổi bằng biệt danh như "Vova", "Andriy", "Lyosha" hay "Surgeon".

Theo truyền thông Ukraine, "Vova" được cho là Tổng thống Zelensky, còn "Andriy" và "Surgeon" là các biệt danh dùng để chỉ Yermak, theo Kyiv Post.

Những đoạn hội thoại hé lộ cách thức các nhân vật quyền lực thảo luận về các khoản tiền bảo lãnh, hợp đồng quốc phòng và các thương vụ liên quan đến tài sản nhà nước.

Một diễn biến khác khiến vụ án trở nên nghiêm trọng là nghi vấn các đối tượng đã được cảnh báo trước về chiến dịch Midas.

Theo các đoạn ghi âm, một số nghi phạm tin rằng họ có nguồn tin bên trong hệ thống chống tham nhũng.

Điều đáng chú ý là chỉ ít ngày trước khi các cuộc khám xét diễn ra, hai nhân vật chủ chốt của vụ án là Tymur Mindich và doanh nhân Oleksandr Tsukerman đã rời Ukraine và tới Israel.

Đến nay cả hai vẫn đang ở Israel và bị truy nã.

Các cơ quan điều tra Ukraine đã mở thêm các vụ án riêng để xác minh các cáo buộc rò rỉ thông tin nội bộ.

Cú đánh mạnh vào hình ảnh Ukraine

Theo The Insider, vụ Yermak diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang nỗ lực chứng minh với Liên minh châu Âu (EU) rằng nước này đủ năng lực cải cách để tiến tới hội nhập sâu hơn với phương Tây.

Trong nhiều năm, cuộc chiến chống tham nhũng được xem là một trong những điều kiện quan trọng nhất đối với tiến trình gia nhập EU của Kiev.

Chính vì vậy, việc cơ quan chống tham nhũng dám khởi tố một nhân vật từng đứng ở đỉnh cao quyền lực như "ông vua không ngai" Yermak được nhiều nhà quan sát coi là phép thử lớn đối với hệ thống pháp quyền Ukraine.

Cho đến nay, NABU khẳng định không có bằng chứng cho thấy Tổng thống Zelensky liên quan trực tiếp tới vụ án. Tuy nhiên, sự sụp đổ của người từng được xem là cộng sự thân cận nhất của nhà lãnh đạo Ukraine chắc chắn sẽ tiếp tục tạo ra những dư chấn chính trị mạnh mẽ trong thời gian tới.

Từ vị thế của một "ông vua không ngai" được cho là có khả năng quyết định vận mệnh chính trị của nhiều quan chức cấp cao, Andriy Yermak giờ đây đang phải đối mặt với cuộc chiến pháp lý có thể thay đổi hoàn toàn sự nghiệp chính trị của mình. Nếu các cáo buộc được chứng minh trước tòa, đây sẽ là một trong những vụ án tham nhũng lớn nhất từng làm rung chuyển Ukraine kể từ khi nước này tách ra khỏi Liên Xô và trở thành một quốc gia độc lập vào năm 1991.

×