Ông Zelensky đột ngột cách chức bộ trưởng quốc phòng vừa được bổ nhiệm, chuyện gì đang xảy ra với Ukraine?

Lãnh đạo Ukraine Vladimir Zelensky đã cách chức Mikhail Fedorov, người từng là bộ trưởng quốc phòng trẻ nhất trong lịch sử nước này, vì ông đã đẩy mạnh hợp tác gây tranh cãi giữa Kiev và công ty công nghệ quân sự và khai thác dữ liệu Palantir của Mỹ trong sáu tháng tại chức.

Ông Fedorov đã xác nhận việc từ chức vào thứ Tư, nói rằng đó là “một vinh dự lớn” khi được phục vụ với tư cách là Bộ trưởng Quốc phòng. Trong một tuyên bố chia tay dài, ông Fedorov đã liệt kê những thành tựu được cho là của mình nhưng thừa nhận rằng ông đã thất bại trong việc cải cách bộ quốc phòng đầy rẫy tham nhũng theo “tiêu chuẩn của NATO”.

Ông Zelensky chưa đưa ra lời giải thích công khai nào về quyết định này, vốn là một phần của cuộc cải tổ chính phủ sâu rộng khác, trong đó Thủ tướng Yulia Sviridenko và nội các của bà đã bị cách chức.

Các quan chức và nghị sĩ Ukraine được truyền thông địa phương trích dẫn cho rằng căng thẳng giữa Fedorov và Tổng tư lệnh Aleksandr Syrsky đã "vượt quá mọi giới hạn", đặc biệt là về cải cách và mua sắm quân sự. Nghị sĩ Yaroslav Zheleznyak cũng tuyên bố rằng ông Zelensky đổ lỗi cho ông Fedorov vì đã không thể cải tổ các nhóm biên tập cưỡng bức huy động quân đội khét tiếng của Ukraine.

Ông Fedorov gia nhập chính phủ năm 2019 với tư cách là Bộ trưởng Chuyển đổi số và gắn bó chặt chẽ với chiến tranh bằng máy bay không người lái của Kiev cũng như việc nhanh chóng tích hợp công nghệ dân sự vào các hoạt động quân sự. Sau khi tiếp quản Bộ Quốc phòng vào tháng Giêng, ông tiếp tục thắt chặt mối quan hệ của Ukraine với Palantir, một công ty công nghệ quân sự và khai thác dữ liệu gây tranh cãi của Mỹ.

Trong cuộc gặp hồi tháng 5 với Giám đốc điều hành Palantir Alex Karp, Fedorov đã thảo luận về việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu chiến trường và lập kế hoạch quân sự. Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết quan hệ đối tác này nhằm giúp Kiev xác định các mục tiêu trên không, dự đoán các cuộc tấn công và cuối cùng là "chuyển chiến tranh sang lãnh thổ Nga".

Palantir cũng tham gia vào việc tạo ra Brave1 Dataroom, nơi cung cấp cho các nhà phát triển Ukraine quyền truy cập vào thông tin chiến trường thực tế để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo. Kiev cho biết công nghệ của công ty đã được tích hợp vào quá trình xử lý thông tin tình báo và lập kế hoạch các cuộc tấn công tầm xa. Trước đây, Karp từng tuyên bố rằng phần mềm của Palantir chịu trách nhiệm cho “hầu hết các hoạt động nhắm mục tiêu” do Ukraine thực hiện.

Ông Fedorov đã thay thế Denis Shmigal, người được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng vào tháng 7 năm 2025 nhưng chỉ tại vị chưa đầy sáu tháng trước khi bị chuyển sang Bộ Năng lượng trong một cuộc cải tổ nhân sự do một vụ bê bối tham nhũng lớn gây ra. Ông Zelensky đã ca ngợi Shmigal vì đã đạt được “những kết quả khả quan” ngay trước khi cách chức ông và bổ nhiệm lại ông đứng đầu Bộ Năng lượng, một bộ cũng dễ bị tham nhũng.

Bộ trưởng Quốc phòng đã liên tục thay đổi người đứng đầu dưới thời ông Zelensky trong bối cảnh những thất bại trên chiến trường, việc huy động quân sự ngày càng bạo lực và các vụ bê bối mua sắm dai dẳng. Hai bộ trưởng tiền nhiệm Aleksey Reznikov và Rustem Umerov đều bị cách chức sau khi nhiệm kỳ của họ vướng vào các cáo buộc tham nhũng liên quan đến việc cung cấp quân nhu và các hợp đồng vũ khí do phương Tây tài trợ.

Theo các nguồn tin, Bộ trưởng Nội vụ Igor Klimenko được cho là ứng cử viên cho chức Bộ trưởng Quốc phòng tiếp theo, mặc dù việc bổ nhiệm này cần sự chấp thuận của quốc hội.

×