Ukraine tiết lộ "sát thủ tên lửa" đối đầu Nga: Siêu vũ khí cứu nguy hay canh bạc nguy hiểm?

Freya - "át chủ bài" mới của Ukraine trước tên lửa Nga

Theo ông Zelensky, vô hiệu hóa mối đe dọa tên lửa đạn đạo Nga là chìa khóa để kết thúc cuộc chiến. "Đây là lợi thế lớn cuối cùng của Nga", ông phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO hồi đầu tháng.

Thực tế cho thấy Ukraine đang chịu sức ép khủng khiếp từ các đợt tấn công tên lửa. Chỉ trong năm 2026, Nga đã phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo vào Ukraine. Riêng tháng 6, các cuộc tấn công này khiến gần 300 dân thường Ukraine thiệt mạng, theo Responsiblestatecraft.

Hiện nay, hệ thống đánh chặn Patriot do Mỹ cung cấp vẫn là giải pháp đáng tin cậy nhất để đối phó tên lửa đạn đạo Nga. Tuy nhiên, nguồn cung Patriot đang hạn chế, đặc biệt sau khi Washington phải chuyển một phần kho dự trữ sang Trung Đông trong bối cảnh xung đột với Iran.

Trong tình thế đó, Kiev đặt cược vào Freya - hệ thống phòng không nội địa do công ty Fire Point phát triển.

Tên lửa giá rẻ hơn Patriot nhiều lần

Freya được phát triển dựa trên nền tảng tên lửa phòng không Liên Xô cũ 48N6 và 5V55 từng sử dụng trong các hệ thống S-300, S-400 của Nga.

Điểm đặc biệt của Freya là Ukraine đã cải tiến cấu trúc bên trong để giảm chi phí sản xuất. Mỗi tên lửa đánh chặn dự kiến chỉ có giá khoảng 700.000 USD, chưa bằng một phần tư tên lửa PAC-3 của Patriot, vốn có giá khoảng 4 triệu USD/quả.

Hệ thống này cũng được trang bị thêm một tầng dẫn đường thứ hai nhằm nâng cao khả năng phát hiện và tiêu diệt các mục tiêu tên lửa đạn đạo đang lao tới.

Nếu thành công, Freya có thể giúp Ukraine từng bước xây dựng năng lực phòng thủ tên lửa độc lập thay vì phải chờ đợi viện trợ từ bên ngoài, theo Responsiblestatecraft.

"Khiên thần" nhưng vẫn phụ thuộc công nghệ nước ngoài

Dù mang thương hiệu Ukraine, Freya thực tế vẫn dựa rất nhiều vào công nghệ phương Tây.

Hệ thống sử dụng chuẩn kết nối dữ liệu quân sự NATO Link 16 để có thể tích hợp vào mạng lưới phòng không châu Âu. Tuy nhiên, các thành phần quan trọng như radar tầm xa, hệ thống chỉ huy - kiểm soát và cảm biến cảnh báo sớm vẫn phải dựa vào đối tác nước ngoài.

Fire Point đang tìm kiếm radar từ Thụy Điển, Pháp, Italy và hệ thống chỉ huy từ Na Uy.

Điều này tạo ra ba thách thức lớn, theo Responsiblestatecraft.

Thứ nhất, Freya là một "hệ thống của nhiều hệ thống", nghĩa là hàng loạt bộ phận từ nhiều quốc gia phải phối hợp hoàn hảo. Chỉ một mắt xích gặp vấn đề cũng có thể ảnh hưởng toàn bộ khả năng chiến đấu.

Thứ hai, Ukraine phải vượt qua các rào cản về kiểm soát xuất khẩu công nghệ quân sự. Các nước cung cấp có thể hạn chế việc chuyển giao hoặc sản xuất trong nước.

Thứ ba, Kiev không đủ nguồn lực tài chính để tự phát triển Freya ở quy mô lớn. Ukraine vẫn cần các khoản đầu tư, khoản vay và viện trợ từ châu Âu.

Chưa thể cứu Ukraine trong tương lai gần?

Theo đánh giá của giới chuyên gia, Freya khó có thể nhanh chóng thay thế Patriot.

Công ty Fire Point hy vọng hệ thống có thể đi vào hoạt động cuối năm 2026, nhưng các nhà phân tích cho rằng mốc thời gian thực tế có thể kéo dài ít nhất hai năm.

Ngay cả khi hoàn thiện, Freya cũng cần trải qua quá trình thử nghiệm thực chiến để đạt độ chính xác đủ cao trong việc đánh chặn tên lửa đạn đạo.

Điều đáng lo hơn là hệ thống này có thể không giúp Ukraine đạt được mục tiêu tự chủ quốc phòng hoàn toàn.

Thay vì phụ thuộc vào Mỹ, Kiev có thể chuyển sang phụ thuộc vào châu Âu trong dài hạn.

Tổng thống Zelensky muốn biến Freya thành "lá chắn của châu Âu"

Ông Zelensky đang quảng bá Freya không chỉ như một hệ thống phòng thủ cho Ukraine mà còn là nền móng cho mạng lưới phòng không chung của châu Âu.

Đầu tháng này, chín quốc gia châu Âu đã đồng ý đầu tư tiền và công nghệ cho dự án Freya tại hội nghị ở Paris.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy nhiều dự án quốc phòng chung của châu Âu từng thất bại vì bất đồng chính trị, thiếu ngân sách hoặc cạnh tranh lợi ích giữa các nước.

Giới phân tích cho rằng, Freya có thể là một bước tiến quan trọng đối với Ukraine, nhưng không phải "chiếc đũa thần" giúp Kiev ngay lập tức thoát khỏi mối đe dọa tên lửa Nga.

Hệ thống này có thể mang lại cho Ukraine thêm năng lực phòng thủ, nhưng giấc mơ về một lá chắn tên lửa hoàn toàn độc lập vẫn còn là một chặng đường dài.

×