PGS.TS Lê Hoàng Sơn: Muốn giàu bằng tri thức, khoa học phải đi ra thị trường

Khoa học phải bắt đầu từ thực tiễn, cần vượt khỏi phòng thí nghiệm

So với nhu cầu thực tế, thị trường khoa học công nghệ còn những vướng mắc. Nhiều viện, trường gặp khó khăn trong việc quản lý và khai thác kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ của đơn vị. Trong khi nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị nhưng chưa được ứng dụng rộng do vướng cơ chế chuyển giao công nghệ.

Chia sẻ với PV Dân Việt, PGS.TS Lê Hoàng Sơn bày tỏ sự trăn trở lớn là làm sao để công trình khoa học không chỉ dừng ở công bố quốc tế mà có thể đi vào đời sống.

Theo PGS.TS Lê Hoàng Sơn, để nghiên cứu được ứng dụng rộng rãi, cần tháo gỡ các rào cản về cơ chế chuyển giao công nghệ, định giá tài sản trí tuệ và quyền sở hữu kết quả nghiên cứu. Khi cơ chế thông thoáng hơn, việc thương mại hóa sản phẩm khoa học sẽ nhanh hơn, giúp khoa học đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế.

PGS.TS Lê Hoàng Sơn, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin (ĐHQG Hà Nội). Ảnh NVCC

"Nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tế của xã hội thường có sức sống lâu dài hơn so với nghiên cứu chỉ xuất phát từ mong muốn chủ quan của nhà khoa học", PGS.TS Lê Hoàng Sơn nhấn mạnh.

Cũng theo PGS.TS Lê Hoàng Sơn, khoa học cần đi từ nhu cầu xã hội, phát triển thành tri thức mới, rồi quay trở lại phục vụ cộng đồng.

Khi nói về giấc mơ khoa học, PGS.TS Lê Hoàng Sơn cho rằng với cá nhân, điều ý nghĩa nhất là công trình nghiên cứu được ứng dụng rộng rãi và tạo ra tác động xã hội rõ rệt.

Còn với khoa học Việt Nam, giấc mơ lớn hơn là xây dựng Việt Nam trở thành trung tâm khoa học công nghệ có uy tín toàn cầu, thu hút các nhà khoa học giỏi trong và ngoài nước. Xa hơn nữa là tạo ra các công trình khoa học đẳng cấp thế giới, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước, đưa trí tuệ và công nghệ Việt Nam ra thị trường toàn cầu.

Lợi thế và thách thức của Việt Nam trong cuộc đua AI

Chia sẻ riêng về lợi thế và thách thức của Việt Nam trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI), từ góc nhìn của mình, PGS.TS Lê Hoàng Sơn cho rằng Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển AI và chuyển đổi số.

Trước hết là sự nhất quán trong định hướng chiến lược phát triển khoa học công nghệ. Những năm gần đây, các chính sách về chuyển đổi số, công nghệ số, AI được triển khai từ cấp chiến lược đến thực thi, với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.

Theo PGS Sơn, nguồn nhân lực trẻ là lợi thế nổi bật. Các trường đại học đang mở rộng đào tạo AI, khoa học dữ liệu, kỹ năng số ở cả bậc đại học và sau đại học, góp phần hình thành lực lượng lao động có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ mới.

Bên cạnh đó, đầu tư cho các công nghệ lõi như AI, bán dẫn, blockchain, điện toán đám mây đang được tăng cường. Quá trình số hóa dịch vụ công và phát triển Chính phủ số cũng tạo ra môi trường ứng dụng công nghệ quy mô lớn.

Tuy nhiên, PGS.TS Lê Hoàng Sơn cho rằng: "Việt Nam vẫn cần giải quyết một số nút thắt quan trọng. Trong đó có vấn đề quy mô đầu tư chưa đồng đều, sự thiếu đồng bộ trong một số cơ chế chính sách, cũng như nhu cầu xây dựng hạ tầng dữ liệu lớn, trung tâm tính toán hiệu năng cao và hệ sinh thái dữ liệu mở an toàn".

Thế hệ nhà khoa học trẻ Việt Nam đang chuyển mình

Theo PGS.TS Lê Hoàng Sơn, nếu như cách đây 10 năm, cộng đồng nhà khoa học trẻ Việt Nam còn khá phân tán thì hiện nay, bức tranh đã thay đổi rõ rệt. Số lượng nhà khoa học trẻ tham gia mạng lưới nghiên cứu quốc tế ngày càng nhiều, chất lượng công bố khoa học được cải thiện, và sự kết nối học thuật trong nước với quốc tế ngày càng chặt chẽ.

Sự phát triển này đến từ nhiều yếu tố như chính sách hỗ trợ nghiên cứu, cơ hội hợp tác quốc tế, sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và đặc biệt là khát vọng khẳng định vị thế tri thức Việt Nam trên bản đồ khoa học thế giới.

×