PGS.TS Lê Quốc Lý: Cán bộ thời kỳ mới phải đủ "Đức" để dẫn đường, đủ "Tài" để hành động, đủ "Sức" để cống hiến (Bài 2)

LTS:Trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và yêu cầu quản trị hiện đại, công tác cán bộ luôn được xác định là "then chốt của then chốt", mang ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp cách mạng. Hơn lúc nào hết, đội ngũ cán bộ cần phải đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe và toàn diện hơn, không chỉ dừng lại ở phẩm chất mà còn phải bao gồm năng lực thực thi và sức bền bỉ cống hiến.

Báo Dân Việt trân trọng giới thiệu loạt viết chuyên sâu, tập trung phân tích, làm rõ những đòi hỏi cốt lõi này, gói gọn trong triết lý "Đức – Sức – Tài" – một kim chỉ nam quan trọng được đúc kết từ thực tiễn và được các đồng chí lãnh đạo cấp cao nhấn mạnh.

Khởi đầu cho loạt bài là “Đức – Sức – Tài” là thông điệp sâu sắc của Tổng Bí thư Tô Lâm về tiêu chuẩn cán bộ thời kỳ mới. Loạt bài tập trung phác thảo tầm nhìn chiến lược, khẳng định rõ ràng rằng bộ ba tiêu chí này không chỉ là yêu cầu mà còn là mệnh lệnh của thời đại đối với cán bộ. Đây là sự kế thừa và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ, đồng thời cụ thể hóa cho yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ "vừa hồng, vừa chuyên" trong giai đoạn mới. Thông điệp này đặt nền móng cho nhận thức sâu sắc về sự cần thiết phải có một đội ngũ cán bộ vừa có đạo đức cách mạng vững vàng (Đức), vừa có khả năng hành động, đổi mới sáng tạo (Tài), lại vừa có đủ bản lĩnh và sức khỏe để kiên cường trước mọi khó khăn, thử thách (Sức).

Loạt bài có ý kiến từ góc nhìn của các chuyên gia, nhà khoa học để, làm rõ hơn mối quan hệ biện chứng trong tiêu chuẩn cán bộ: Cán bộ thời kỳ mới phải đủ "Đức" để dẫn đường, đủ "Tài" để hành động, đủ "Sức" để cống hiến. Đây là sự phân tích mang tính khoa học và thực tiễn sâu sắc, chỉ ra rằng ba yếu tố này không thể tách rời: Đức là gốc rễ để đảm bảo cán bộ đi đúng hướng, Tài là công cụ để biến chủ trương thành hiện thực hiệu quả, và Sức là yếu tố nền tảng đảm bảo sự bền bỉ, lâu dài của quá trình cống hiến. Một cán bộ thiếu bất kỳ yếu tố nào cũng khó có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhất là trong bối cảnh áp lực công việc ngày càng cao và sự phức tạp của các vấn đề xã hội.

Tiếp theo là vấn đề chuyển từ “chăm lo” sang “chăm lo thiết thực" cho dân, bước chuyển tư duy lớn trong quản trị đất nước là minh chứng sinh động nhất cho sự chuyển hóa triết lý Đức – Sức – Tài thành hành động cụ thể. Bài viết này cho thấy, tiêu chuẩn cán bộ không chỉ là lý luận suông mà phải được lượng hóa bằng hiệu quả phục vụ nhân dân. Việc chuyển đổi từ tư duy "chăm lo" chung chung sang "chăm lo thiết thực" chính là thước đo cao nhất của Đức (lòng dân), Tài (khả năng giải quyết vấn đề) và Sức (ý chí hành động) của đội ngũ cán bộ mới.

Loạt bài viết là một chuỗi thông tin toàn diện, từ đường lối chỉ đạo đến phân tích chuyên sâu và minh chứng thực tiễn, để góp phần làm sâu sắc và đầy đủ hơn về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tại Hội nghị lần thứ 13 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: việc lựa chọn nhân sự tham gia Trung ương khóa mới phải đặt lợi ích của Đảng, quốc gia, dân tộc lên trên hết; đặc biệt chú trọng ba yếu tố “Đức – Sức – Tài”.

Cũng tại Hội nghị, Tổng Bí thư yêu cầu tuyệt đối không để lọt người chạy chức, chạy quyền, cơ hội, bè phái vào Ban Chấp hành Trung ương. Đối với nhân sự Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Tổng Bí thư nhấn mạnh cần lựa chọn những người bản lĩnh, công tâm, am hiểu pháp luật, tinh thông nghiệp vụ, "trong sáng như gương, sắc bén như gươm, thực sự là thanh bảo kiếm giữ gìn kỷ cương của Đảng".

Để làm rõ hơn ý nghĩa của thông điệp này trong công tác xây dựng, lựa chọn và đào tạo đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, phóng viên Báo Dân Việt đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Lê Quốc Lý, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

"Đức - Sức - Tài" - chuẩn mực của đội ngũ cán bộ trong thời kỳ mới

Thưa ông, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định “Đức – Sức – Tài” là ba trụ cột của người cán bộ trong giai đoạn cách mạng mới. Với ông, ba yếu tố này cần được hiểu và vận dụng như thế nào để tạo nên đội ngũ cán bộ thực sự đủ tầm, đủ tâm, đủ trách nhiệm với đất nước?

- Theo tôi, Tổng Bí thư Tô Lâm đã rất chính xác khi đặt ba yếu tố “Đức - Sức - Tài” làm thước đo trung tâm. Đây là sự kế thừa và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” trong điều kiện mới.

Trước hết là “Đức” - yếu tố gốc của người cách mạng. Người cán bộ phải có đạo đức trong sáng, đặt lợi ích của nhân dân và của Đảng lên trên hết, như lời Bác dạy: “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Có đức mới có tâm để cống hiến, để phụng sự; không có đức thì mọi tài năng, trí tuệ đều có thể bị sử dụng sai mục đích, thậm chí gây hại cho dân, cho nước.

Thứ hai là “Sức” - yêu cầu rất mới của thời đại. Người cán bộ hôm nay không thể chỉ “ngồi bàn giấy, chỉ tay năm ngón” mà cần có sức khỏe thể chất, để sát dân, gần dân, xuống với dân, lăn xả vào thực tiễn giải quyết công việc”; đồng thời có sức khỏe, phải có độ ‘bền gan’, bền chí, kiên định trước khó khăn, thách thức. “Sức” cũng là năng lượng đổi mới, là bản lĩnh chính trị, sự kiên trung về cách mạng và khả năng chịu áp lực trong môi trường công vụ ngày càng phức tạp.

Cuối cùng là “Tài” - tri thức và năng lực hành động. Thời đại chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi cán bộ phải có tầm hiểu biết về khoa học, công nghệ, quản trị, pháp luật. Người lãnh đạo mà thiếu tri thức, thiếu tầm nhìn thì dễ đưa ra những quyết định sai lầm, gây hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, có “tài” không chỉ là có bằng cấp, mà là năng lực thực tiễn - khả năng biến chủ trương thành hành động hiệu quả, lấy kết quả công việc làm thước đo.

Tóm lại, “Đức - Sức - Tài” không tách rời nhau, mà là ba trụ cột song hành, tạo nên người cán bộ “vừa có tâm, vừa có tầm, vừa có hành động”. Đó chính là chuẩn mực của đội ngũ cán bộ trong thời kỳ mới, như Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.

Trong ba yếu tố đó, Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh đến “Sức”. Theo ông, nên hiểu “Sức” ở đây theo nghĩa nào?

- Hiểu “Sức” chỉ là sức khỏe thể chất thì chưa đủ. Đúng hơn, “Sức” là tổng hòa giữa thể lực, trí lực và nghị lực chính trị.

Thứ nhất, người cán bộ phải có sức khỏe tốt để đảm đương công việc, để đầu óc minh mẫn, quyết đoán sáng suốt.

Thứ hai, phải có sức mạnh tinh thần - sự bền gan, bền chí, kiên trung với lý tưởng cách mạng. Con đường đi tới chủ nghĩa xã hội chưa bao giờ bằng phẳng. Có lúc thuận lợi, nhưng cũng có lúc chông gai, thử thách, thậm chí mất mát. Người cán bộ mà yếu chí, dễ dao động thì khó vượt qua.

Thứ ba, “Sức” còn là sức đề kháng với tiêu cực, là bản lĩnh không ngả nghiêng trước danh lợi. Chỉ khi có “sức mạnh nội tâm” - kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trung thành với Đảng và nhân dân thì người cán bộ mới đủ khả năng đứng vững, không chùn bước trong mọi hoàn cảnh.

Cán bộ phải làm cho dân được ấm no, tự do, hạnh phúc, không có gì ngoài lợi ích của nhân dân

Thưa ông, Tổng Bí thư yêu cầu “chất lượng, hiệu quả và sự cống hiến của cán bộ phải là thước đo trung tâm”. Vậy làm thế nào để lượng hóa và đánh giá đúng những giá trị này, tránh tình trạng hình thức, chạy theo bằng cấp hay thành tích trong quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ?

PGS.TS Lê Quốc Lý: Ngày nay, trong bối cảnh công nghệ số, mọi kết quả đều có thể định lượng, đo đếm được. Một người lãnh đạo giỏi không chỉ thể hiện ở lời nói hay báo cáo, mà ở kết quả lan tỏa ra xã hội.

Nếu là lãnh đạo địa phương, ta có thể thấy ngay trong tốc độ tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo, đời sống nhân dân được cải thiện, môi trường đầu tư minh bạch hơn, người dân hài lòng hơn.

Nếu ở cấp cơ sở, đó là cách giải quyết công việc nhanh gọn, đúng thời hạn, đúng pháp luật, hiệu quả thực tiễn cao.

Chỉ cần nhìn vào hai năm công tác, đã có thể đánh giá rõ năng lực, phẩm chất của một cán bộ. Tổng Bí thư Tô Lâm là ví dụ sinh động: chỉ trong hơn một năm, nhiều quyết sách cải cách hành chính, sắp xếp bộ máy, tổ chức lại đơn vị hành chính đã tạo dấu ấn rõ rệt, không chỉ bằng lời nói mà bằng hành động thực chất.

Đấy là những cái mà thấy được ngay, không cần phải lời hay ý đẹp gì để vẽ lên mà thấy được ngay thực chất. Cán bộ hôm nay cũng phải được đánh giá như thế - lấy kết quả và sự cống hiến làm thước đo duy nhất.

Tổng Bí thư đặc biệt lưu ý “tuyệt đối không để lọt người chạy chức, chạy quyền, cơ hội, bè phái vào Trung ương”. Dưới góc nhìn của ông, đâu là những giải pháp then chốt để phát hiện, ngăn chặn sớm và xử lý triệt để những biểu hiện suy thoái, cơ hội chính trị trong công tác nhân sự?

PGS.TS Lê Quốc Lý: Đây là vấn đề rất lớn, cũng là thách thức không nhỏ trong công tác cán bộ. Thật ra trong thời gian vừa qua cũng có hiện tượng cán bộ là chạy chức, chạy quyền leo lên những chức vụ cao để hưởng bổng lộc.

Giờ muốn ngăn chặn triệt để thì phải công khai, minh bạch quy trình đề bạt và bổ nhiệm. Trước hết, phải lấy kết quả cống hiến làm căn cứ. Ví dụ, trong 5 năm gần nhất họ đem lại kết quả như thế nào? Ai thực sự đem lại lợi ích cho dân, cho nước thì nhân dân và tập thể đều nhìn thấy.

Thứ hai, phải giám sát chặt chẽ cả trước và sau khi bổ nhiệm, tránh tình trạng “lên rồi mới lộ”, đặc biệt phải lắng nghe ý kiến nhân dân.

Thứ ba, cần luân chuyển cán bộ, đặc biệt các chức danh chủ chốt như Bí thư, Chủ tịch UBND, Phó Bí thư thường trực, Trưởng ban Tổ chức, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra, Giám đốc Công an… nên không phải là người địa phương, để tránh khép kín, cục bộ, lợi ích nhóm.

Một giải pháp rất đáng chú ý là đưa cán bộ giỏi về những nơi khó khăn, để thử thách bản lĩnh và năng lực. “Chỉ có gian khổ mới rèn được bản lĩnh, chỉ có khó khăn mới bộc lộ tài năng”. Người nào giữ được phẩm chất trong môi trường khắc nghiệt, không sa ngã trước lợi ích thì đó mới là cán bộ thực sự của Đảng.

Như vậy, cơ chế của Đảng phải thay đổi một cách triệt để. Tôi nghĩ, trong thời gian kỷ nguyên vươn mình này để đất nước trở nên giàu mạnh và đem lại hanh phúc cho nhân dân thì phải có những cách làm quyết liệt mà Tổng Bí thư nêu ra như vừa rồi, tôi hoàn toàn ủng hộ và đánh giá rất cao.

Bởi vì phải lấy mục tiêu như Bác Hồ đã dạy: Chủ nghĩa xã hội là làm cho dân được ấm no, tự do, hạnh phúc, không có gì ngoài lợi ích của nhân dân… Mục đích cuối cùng mà Đảng ta phải đạt được điều này và mục đích của chủ nghĩa xã hội là như vậy. Thế thì các lãnh đạo của chúng ta phải thực hiện bằng được điều này.

Cán bộ tuyệt đối liêm khiết, không để ai mua chuộc, không thỏa hiệp với sai phạm

Vậy với yêu cầu chọn những cán bộ “trong sáng như gương, sắc bén như gươm” cho Ủy ban Kiểm tra Trung ương, theo ông, yếu tố “Đức – Sức – Tài” cần được thể hiện ra sao ở đội ngũ làm công tác kiểm tra, giám sát – những “thanh bảo kiếm giữ gìn kỷ cương của Đảng”?

PGS.TS Lê Quốc Lý: Thực tế, Ủy ban Kiểm tra Trung ương các nhiệm kỳ vừa qua đã xử lý nhiều vụ việc nghiêm trọng, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân. Nhưng phía trước vẫn còn nhiều thách thức, vì vậy càng phải nâng cao chất lượng đội ngũ, rèn luyện bản lĩnh chính trị và đạo đức trong sáng hơn nữa..

Do đó, những người làm Ủy ban kiểm tra phải là những người thực sự là liêm khiết, trong sáng, lấy lợi ích của Đảng và của nhân dân là trên hết, để từ đấy soi mình và giám sát người khác cho tốt. Và để làm được điều này thì phải “trong sáng như gương”, tuyệt đối liêm khiết, không bị chi phối bởi lợi ích cá nhân, không để ai mua chuộc, không thỏa hiệp với sai phạm.

Song song với đó, những người làm Ủy ban Kiểm tra phải “Sắc bén như gươm”, phải kiên quyết, dứt khoát trong đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực; không né tránh, không nể nang, không sợ mất lòng.

Cho nên, tôi cho rằng việc Tổng Bí thư nêu ra là rất đúng và rất trúng trong tinh thần hiện nay để tạo ra niềm tin của nhân dân đối với Đảng và tạo ra một sức mạnh mới của Đảng, dẫn dắt dân tộc Việt Nam đi đến giàu mạnh và hạnh phúc.

Vậy ông kỳ vọng gì về công tác lựa chọn cán bộ trong nhiệm kỳ tới?

PGS.TS Lê Quốc Lý: Tôi tin rằng, với định hướng đúng đắn của Trung ương và chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư, công tác lựa chọn cán bộ nhiệm kỳ tới sẽ có nhiều chuyển biến mạnh mẽ. Dù không thể kỳ vọng 100% hoàn hảo, nhưng những biểu hiện tiêu cực, lộ liễu, công khai chắc chắn sẽ bị loại bỏ.

Thực tế thời gian qua, việc xử lý nghiêm minh nhiều cán bộ cấp cao vi phạm đã củng cố niềm tin của nhân dân và tạo rào chắn hữu hiệu. Tuy nhiên, công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng là quá trình liên tục - “hết tiêu cực này lại có tiêu cực khác”, do đó phải luôn giữ tinh thần cảnh giác, tự soi, tự sửa, tự chỉnh đốn không ngừng.

Mục tiêu cuối cùng mà Đảng ta hướng đến vẫn là như lời Bác Hồ căn dặn: “Chủ nghĩa xã hội là làm cho dân được ấm no, tự do, hạnh phúc”. Người cán bộ chỉ xứng đáng khi coi đó là lẽ sống, là mục tiêu tối thượng của mình.

Xin cảm ơn ông!

Còn nữa.

×