PGS.TS Ngô Xuân Bách: "Công nghệ lượng tử còn rất mới, đầu tư nguồn nhân lực là ưu tiên lâu dài với Việt Nam"

Trong buổi làm việc về Đề án phát triển công nghệ lượng tử ngày 21/5 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây là vấn đề chiến lược quốc gia, cần được đặt trong tổng thể thực hiện Nghị quyết 57 và gắn với các lĩnh vực như an ninh quốc gia, dữ liệu, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ không gian.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Việt Nam phải có tư duy “đi sau nhưng không đi chậm”, lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế, tập trung xây dựng năng lực thực chất trong những lĩnh vực có khả năng tham gia và làm chủ, tránh đầu tư dàn trải hoặc chạy theo phong trào.

Xung quanh những nội dung này, báo Dân Việt có cuộc phỏng vấn với PGS.TS Ngô Xuân Bách, Giám đốc Viện Quantum AI & Cyber Security (QACI), Tập đoàn FPT.

Tầm nhìn dài hạn của Việt Nam về công nghệ lượng tử

Theo PGS.TS Ngô Xuân Bách, công nghệ lượng tử là một lĩnh vực công nghệ mới dựa trên các nguyên lý của cơ học lượng tử để tạo ra những khả năng tính toán, truyền thông và đo lường vượt ra ngoài giới hạn của nhiều công nghệ hiện nay.

Có thể hiểu một cách đơn giản rằng, cũng như trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi lớn trong nhiều lĩnh vực, công nghệ lượng tử được kỳ vọng sẽ mở ra những hướng tiếp cận mới cho các bài toán phức tạp trong tương lai như mô phỏng vật liệu và hóa học để thiết kế thuốc, pin hay vật liệu mới ngay trên máy tính; bảo mật thông tin trước nguy cơ máy tính lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ các lớp mã hóa đang bảo vệ ngân hàng và dữ liệu hôm nay; hay cảm biến, đo lường với độ chính xác vượt xa hiện nay.

"Việc công nghệ lượng tử được đưa vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia cho thấy tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong việc chuẩn bị cho các xu hướng công nghệ có khả năng tạo ra tác động sâu rộng trong những thập kỷ tới.

Đây cũng là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo nhân lực chất lượng cao và từng bước xây dựng năng lực khoa học công nghệ trong các lĩnh vực nền tảng", PGS.TS Ngô Xuân Bách nhấn mạnh.

PGS.TS Ngô Xuân Bách cũng cho biết, ý nghĩa quan trọng nhất trong việc ưu tiên phát triển công nghệ lượng tử là tạo động lực để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cùng tham gia xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ đó chuẩn bị nguồn lực cho tương lai. FPT mong muốn là một trong những doanh nghiệp tiên phong đồng hành trên hành trình đó.

Chia sẻ về Viện Quantum AI & Cyber Security (QACI), PGS.TS Ngô Xuân Bách cho rằng Viện mong muốn góp phần xây dựng nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược của Việt Nam.

"QACI có một lợi thế khá đặc biệt khi là viện nghiên cứu được phát triển trong môi trường doanh nghiệp. Điều đó giúp các hoạt động nghiên cứu và đào tạo luôn gắn với những bài toán thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu có cơ hội được kiểm chứng và ứng dụng trong thực tế. Quan trọng hơn, nghiên cứu công nghệ chiến lược là hành trình dài hạn, đòi hỏi sự đầu tư bền bỉ cả về con người lẫn nguồn lực", PGS.TS Ngô Xuân Bách nói.

Đầu tư nguồn nhân lực cho công nghệ lượng tử là ưu tiên lâu dài với Việt Nam

Chia sẻ thẳng thẳn, PGS.TS Ngô Xuân Bách cho rằng so với các quốc gia đã đầu tư cho công nghệ lượng tử từ nhiều năm trước, Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu trong quá trình xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển lĩnh vực này. Tuy nhiên, đây vẫn là một lĩnh vực còn rất mới trên phạm vi toàn cầu và còn nhiều cơ hội để tham gia ở những giai đoạn tiếp theo.

"Theo tôi, điều quan trọng không phải là chạy đua bằng mọi giá, mà là xây dựng một lộ trình phát triển phù hợp với điều kiện và thế mạnh của Việt Nam. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp giữa định hướng chiến lược từ Chính phủ, sự tham gia của các doanh nghiệp và sự đồng hành của các viện nghiên cứu, trường đại học", PGS.TS Ngô Xuân Bách đưa ra góc nhìn.

Giám đốc Viện QACI cũng cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam có thể tập trung vào những lĩnh vực gần với năng lực sẵn có như tính toán lượng tử, thuật toán lượng tử, an ninh lượng tử và các hướng nghiên cứu giao thoa giữa lượng tử với trí tuệ nhân tạo hay khoa học máy tính. "Đây là những lĩnh vực mà chúng ta có thể từng bước tham gia dựa trên nền tảng nhân lực và năng lực nghiên cứu hiện có", PGS.TS Ngô Xuân Bách chỉ rõ.

"Bên cạnh đó, đầu tư cho nguồn nhân lực cần được xem là ưu tiên lâu dài. Việc đào tạo đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư và chuyên gia có nền tảng về toán học, khoa học máy tính, vật lý và an toàn thông tin sẽ giúp Việt Nam sẵn sàng hơn khi công nghệ lượng tử bước vào giai đoạn phát triển và ứng dụng rộng rãi trong tương lai".

Theo PGS.TS Ngô Xuân Bách, cơ hội lớn nhất của Việt Nam nằm ở việc chuẩn bị từ sớm, đầu tư có trọng tâm và kiên trì xây dựng năng lực nghiên cứu, đào tạo trong dài hạn. FPT là một trong những doanh nghiệp mong muốn đóng góp cùng đất nước trong hành trình đó, bằng đầu tư bền bỉ cho nghiên cứu và con người.

PGS.TS Ngô Xuân Bách lý giải thêm, nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là yếu tố then chốt đối với sự phát triển của các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Và để thu hút và phát triển đội ngũ nhà khoa học trẻ, điều quan trọng là tạo ra một lộ trình phát triển rõ ràng cùng môi trường đủ tốt để họ học hỏi, nghiên cứu và cống hiến lâu dài.

Lấy ví dụ từ phía Viện QACI, PGS.TS Ngô Xuân Bách cho biết hiện đang triển khai theo ba hướng: Một là thu hút chuyên gia giỏi, chuyên gia người Việt ở trong nước và nước ngoài.

Hai là đào tạo và đầu tư dài hạn cho đội ngũ nhân sự tiềm năng. FPT đã triển khai chính sách đào tạo tiến sĩ công nghệ cho cán bộ nhân viên trong các lĩnh vực lõi như AI, Quantum, Cyber Security, Cloud - giúp nhân sự tiềm năng được đầu tư bài bản và theo đuổi nghiên cứu dài hạn.

Ba là tạo cơ hội để đội ngũ sinh viên, nghiên cứu sinh được làm việc với các bài toán thực tiễn, trong một môi trường học thuật mang tính quốc tế thông qua mạng lưới hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước.

"Chúng tôi tin rằng khi các nhà khoa học trẻ được làm việc với những vấn đề có ý nghĩa thực tế, đồng thời có môi trường học thuật và cơ hội phát triển nghề nghiệp rõ ràng, họ sẽ có thêm động lực để theo đuổi con đường nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong dài hạn", PGS.TS Ngô Xuân Bách kì vọng.

×