Phải xác thực khuôn mặt khi đổi SIM sang điện thoại mới: Cuộc "đại phẫu" thị trường SIM kích hoạt sẵn

Theo thông tin từ 3 nhà mạng di động Viettel, MobiFone và VinaPhone, đã có tổng cộng hơn 10 triệu thuê bao bị tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều đi từ ngày 15/6 do chưa xác thực thông tin theo quy định.

Theo đó, nhà mạng Viettel triển khai tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều đi (gọi điện và nhắn tin SMS đi) với 5 triệu thuê bao, VinaPhone là gần 3 triệu thuê bao và MobiFone là 2,6 triệu thuê bao.

Các nhà mạng cho biết, các thuê bao này sẽ bị tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin đi, trong khi vẫn duy trì khả năng nhận cuộc gọi và tin nhắn đến vì vậy khách hàng không nên quá lo lắng khi thuê bao bị khóa một chiều. Ngay sau khi khách hàng hoàn tất xác thực thành công, thuê bao sẽ được mở lại dịch vụ tương ứng mà không cần chờ đến các mốc thời gian tiếp theo.

Theo lộ trình được quy định, sau khi bị khóa một chiều, thuê bao sẽ có thêm 60 ngày để thực hiện xác thực thông tin. Nếu hết thời gian này mà vẫn chưa hoàn tất xác thực, thuê bao mới bị khóa hai chiều. Sau 5 ngày kể từ thời điểm khóa hai chiều, nếu khách hàng vẫn không thực hiện xác thực, nhà mạng sẽ chấm dứt cung cấp dịch vụ đối với thuê bao theo quy định.

Chị Vũ Thị Lan (Hoàng Liệt, Hà Nội) cho biết, số điện thoại 0963... của chị đã đăng ký chính chủ từ nhiều năm trước nhưng vẫn nhận được thông báo phải xác thực lại thông tin. Khi chưa kịp thực hiện, thuê bao đã bị khóa chiều gọi đi.

"Do không rành công nghệ nên tôi tới cửa hàng đại lý Viettel. Quá đông người, tôi phải xếp hàng từ ngoài cửa. Phải hơn 2 tiếng chờ đợi nhưng khi làm thủ tục thì rất nhanh, chỉ vài phút và tôi có thể yên tâm tiếp tục sử dụng", chị Lan chia sẻ.

Trong khi anh Trần Ngọc Đức (nhân viên văn phòng) cho rằng việc xác thực sinh trắc học khi đổi thiết bị là cần thiết trong bối cảnh cuộc gọi lừa đảo và SIM rác ngày càng phức tạp.

"Nếu thêm một bước xác thực mà giảm được tình trạng giả mạo số điện thoại, tin nhắn lừa đảo thì tôi sẵn sàng thực hiện. Điều quan trọng là quy trình phải đơn giản, có thể làm ngay trên ứng dụng mà không cần đến điểm giao dịch", anh Đức nói.

Một vấn đề được người dân quan tâm, đó là Thông tư 08 bổ sung quy định xác thực sinh trắc học lại khi thuê bao đổi thiết bị.

Trong nhiều năm, các chiến dịch xử lý SIM rác chủ yếu tập trung vào khâu phát tán cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo hoặc thu hồi SIM vi phạm. Tuy nhiên, nguồn cung của loại SIM này vẫn tồn tại nhờ thị trường mua bán SIM kích hoạt sẵn và tình trạng sử dụng thông tin cá nhân của người khác để đăng ký thuê bao.

Quy định mới đánh trực diện vào mắt xích này. Khi SIM được chuyển sang thiết bị khác mà phải xác thực lại bằng sinh trắc học, chi phí và rủi ro của các đối tượng thu gom, kinh doanh SIM rác sẽ tăng lên đáng kể, đồng thời làm giảm sức hấp dẫn của các SIM đăng ký sẵn trên thị trường.

Chia sẻ với PV Dân Việt, chuyên gia công nghệ Dương Ngô Anh cho biết, trên thực tế, nhiều đối tượng đã thu gom SIM được đăng ký bằng thông tin của người khác hoặc thành lập doanh nghiệp để đăng ký số lượng lớn SIM rồi bán lại trên thị trường.

Người mua chỉ cần lắp SIM vào điện thoại là có thể sử dụng ngay mà không phải thực hiện bất kỳ thủ tục xác thực nào. Tuy nhiên, không ít SIM trong số này từng bị sử dụng cho các hành vi vi phạm pháp luật trước khi được đưa ra thị trường, khiến người dùng đối mặt với nguy cơ liên đới pháp lý mà không hề hay biết.

"Với quy định mới, khi SIM được chuyển sang một thiết bị khác, hệ thống sẽ yêu cầu chủ thuê bao thực hiện xác thực sinh trắc học. Nếu không hoàn tất, SIM có thể bị khóa, qua đó làm gián đoạn vòng đời của các SIM "rác" và hạn chế khả năng bị lợi dụng cho mục đích lừa đảo", ông Ngô Anh nhấn mạnh

Tuy nhiên, chính sách cũng sẽ đặt ra những yêu cầu mới đối với cả doanh nghiệp viễn thông và người sử dụng. Các nhà mạng phải bảo đảm hạ tầng kỹ thuật đủ ổn định để việc xác thực diễn ra nhanh chóng, hạn chế ảnh hưởng đến trải nghiệm khách hàng. Trong khi đó, người dân cũng cần thay đổi thói quen mua SIM từ các kênh không chính thức chỉ vì sự tiện lợi trước mắt, bởi nguy cơ liên đới pháp lý và mất quyền kiểm soát thuê bao là rất lớn.

Một điểm đáng chú ý khác là cuộc đua giữa công nghệ quản lý và thủ đoạn của tội phạm mạng sẽ không dừng lại. Các thiết bị simbox hiện nay liên tục thay đổi mã nhận dạng, đảo SIM hoặc sử dụng nhiều phương thức mới để né tránh hệ thống phát hiện.

"Xác thực sinh trắc học khi đổi thiết bị không phải "chiếc đũa thần" có thể xóa bỏ hoàn toàn SIM rác. Đó là một lớp phòng vệ mới trong hệ sinh thái chống lừa đảo số, cần được kết hợp với việc làm sạch dữ liệu thuê bao, ứng dụng AI để phát hiện hành vi bất thường và xử lý nghiêm các đường dây mua bán SIM trái phép", chuyên gia Ngô Anh phân tích.

Về vấn đề này, trao đổi nhanh với PV Dân Việt, đại diện Cục Viễn thông cho biết hiện vẫn tồn tại tình trạng SIM đăng ký đầy đủ thông tin nhưng người sử dụng không chính chủ.

Có những trường hợp thông tin người dùng bị sử dụng trái phép để đăng ký SIM rồi bán cho người khác. Cũng có trường hợp người dùng bỏ SIM nhưng quên hủy dịch vụ, vô tình tạo cơ hội để kẻ xấu lợi dụng.

Năm 2023, các nhà mạng đối soát hơn 125 triệu thuê bao. Kết quả, 17 triệu thuê bao phải xử lý, trong đó 6 triệu thuê bao bị chặn và 11 triệu thuê bao được chuẩn hóa thông tin. Tuy nhiên, theo Cục Viễn thông, SIM rác và SIM kích hoạt sẵn "đã giảm mạnh nhưng vẫn diễn biến phức tạp".

Trong đợt tổng rà soát SIM chính chủ năm 2026, chỉ sau hơn 1 tháng triển khai, từ giữa tháng 4 đến nay, hơn 2 triệu số điện thoại đã được chính người sử dụng xác nhận không phải của mình. Các số này sau đó bị khóa một chiều.

Ghi nhận của PV Dân Việt sáng 16/6, khi thao tác đổi SIM sang điện thoại mới, người dùng vẫn chưa phải thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt. Điều đáng chú ý, đây là SIM đã đăng ký chính chủ và từng hoàn thành xác thực thông tin trên VNEID.

×