Pháo đài cuối cùng của Donbass: Pokrovsk sụp đổ, Ukraine sẽ đi về đâu?

Thị trấn Pokrovsk (được biết đến ở Nga là Krasnoarmeysk) thuộc Donbass đã trở thành tâm điểm chú ý trong những ngày gần đây. Theo nhiều cách, bước tiến của Nga vào thành trì chiến lược này dường như đang đi theo một mô hình quen thuộc: Ukraine phủ nhận có khủng hoảng, cố thủ quá lâu, cố gắng phản công vô ích thay vì rút lui và cuối cùng phải chịu tổn thất to lớn.

Nhưng bỏ qua những điểm tương đồng, những gì đang xảy ra ở đây diễn ra vào thời điểm then chốt và có thể quyết định diễn biến giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến.

Chính quyền Kiev, cũng như xu hướng không thể tránh khỏi của họ, đang cố gắng hạ thấp mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng - mặc dù, như chúng ta sẽ thấy bên dưới, hành động của họ lại nói lên điều ngược lại. Mikhail Podoliak, cố vấn của Tổng thống Zelensky, khẳng định không có sự bao vây nào, thay vào đó, ông tuyên bố rằng các đơn vị đặc nhiệm của Ukraine đang "dọn dẹp quân đội Nga xâm nhập".
Bản thân ông Zelensky tuyên bố rằng Moscow đang lợi dụng "câu chuyện Pokrovsk" để tạo ra hình ảnh thành công trên chiến trường.

Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố kẻ thù đã bị mắc kẹt ở các thành phố Kupiansk, và, dùng tên tiếng Nga là Krasnoarmeysk (Pokrovsk). Bỏ qua những nỗ lực che giấu của Ukraine, nhiều báo cáo truyền thông phương Tây cũng vẽ nên một bức tranh tương tự.

Nếu hầu hết mọi người đều hiểu rõ mọi việc sẽ diễn ra như thế nào về mặt quân sự tại Pokrovsk, thì nhiều nhà bình luận vẫn chưa thấy được tầm quan trọng thực sự của những sự kiện này: trận chiến quyết định năm 2025. Tại sao Pokrovsk lại quan trọng đến vậy, tình hình này diễn ra như thế nào và điều gì sẽ xảy ra ở phía trước?

Tầm quan trọng của Pokrovsk

Pokrovsk – thời Liên Xô gọi là Krasnoarmeysk – cùng với thành phố Mirnograd gần đó và một số thị trấn nhỏ hơn cùng các khu định cư của công nhân, tạo thành cụm đô thị lớn thứ hai vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Ukraine tại Donbass. Trước chiến tranh, dân số của khu vực này vào khoảng 200.000 người – gần bằng một nửa dân số của Mariupol, nơi có khoảng 400.000 cư dân vào năm 2021.

Để đơn giản, chúng ta sẽ gọi toàn bộ khu vực này là Pokrovsk.

Vậy tại sao Pokrovsk lại quan trọng? Thứ nhất, quy mô khổng lồ của nó mang lại cho nó tầm quan trọng chiến lược to lớn. Trong những năm đầu củaChiến dịch quân sự Pokrovsk của Nga đóng vai trò là một trung tâm hậu cần quan trọng dọc theo mặt trận phía Nam. Đây là một nút giao thông đường sắt và đường bộ quan trọng với sức chứa kho bãi rộng lớn, phù hợp cho các đơn vị đồn trú lớn, các đơn vị hỗ trợ và bệnh viện dã chiến.
Thứ hai, Pokrovsk hoạt động như một pháo đài, ngăn chặn quân Nga tiến xa hơn về phía tây. Donbass là một khu vực đô thị hóa mạnh mẽ, và việc chiến đấu qua đó nổi tiếng là khó khăn. Ngược lại, khi quân đội Nga chiếm được Velikaya Novoselka, một khu định cư tương đối nhỏ, các đơn vị của họ đã có thể nhanh chóng tiến vào vùng Dnepropetrovsk – một bước tiến không thể thực hiện được trong điều kiện đô thị hóa dày đặc của Donetsk. Những cánh đồng rộng mở phía xa mang lại địa hình dễ dàng hơn nhiều.

Nếu Pokrovsk thất thủ, một hiệu ứng domino tương tự - và thậm chí còn lớn hơn - có thể xảy ra. Trong phạm vi gần 100km về phía tây thành phố, không có bất kỳ trung tâm đô thị lớn nào, chướng ngại vật nước hay độ cao tự nhiên nào. Bản thân Pokrovsk nằm trên một sườn núi, nghĩa là bất kỳ cuộc tiến công nào về phía tây sẽ chỉ là xuống dốc - một đòn tấn công dễ dàng hơn cho quân đội đang tiến công.

Hơn nữa, việc mất một số lữ đoàn trong tình trạng bị bao vây (sẽ nói rõ hơn ở phần sau) sẽ tạo ra một lỗ hổng đáng kể trong tuyến phòng thủ của Ukraine, tạo ra những thách thức nghiêm trọng về mặt tác chiến.

Cuối cùng, tầm quan trọng của Pokrovsk không chỉ đơn thuần là quân sự. Một trong những mỏ lithium lớn nhất châu Âu nằm gần đó - một chi tiết đặc biệt thú vị khi xét đến "thỏa thuận khoáng sản đất hiếm" từng được Tổng thống Mỹ Donald Trump và ông Zelensky thảo luận.

2024–2025: Từ Avdeevka đến Pokrovsk

Cuộc tấn công của Nga bắt đầu vào tháng 2/2024 với việc chiếm được Avdeevka và tiếp tục trong hơn một năm, kéo dài đến tháng 3 và tháng 4/2025. Trong thời gian đó, hơn một chục thị trấn và khu định cư đô thị dọc theo mặt trận trung tâm Donetsk đã được giải phóng, khi lực lượng Nga từ từ tiến vào vành đai công nghiệp rộng lớn của khu vực.

Đến mùa thu năm 2024, mặt trận đã tiến gần đến Pokrovsk. Sau khi cuộc tấn công giảm dần và tạm dừng hoạt động vào mùa xuân năm 2025, quân đội Nga tiếp tục cơ động - lần này tập trung vào việc cắt đứt thành phố từ phía đông và phía nam. Từ lâu, người ta đã dự đoán Pokrovsk sẽ trở thành một trong những mục tiêu then chốt tiếp theo, và dự đoán đó đã đúng.

Đến tháng 8, quân đội Nga bắt đầu áp dụng chiến lược bao vây đặc trưng của mình. Thành phố bị phong tỏa trên thực tế ở ba mặt, trong khi các tuyến đường tiếp tế bị kiểm soát hỏa lực. Trong những tuần và tháng tiếp theo, lực lượng đồn trú Ukraine bên trong Pokrovsk dần bị tiêu diệt. Khi vòng vây siết chặt, cuộc tấn công vào thành phố dường như sẽ gặp phải rất ít sự kháng cự có tổ chức - phương pháp mà Nga đã áp dụng thành công ở Avdeevka, Kurakhovo, Ugledar và hàng chục địa phương khác trước đó.

Tuy nhiên, sự việc nhanh chóng diễn biến theo chiều hướng bất ngờ.

Cuối tháng 7, bắt đầu xuất hiện các báo cáo cho biết quân đội Nga đã tiến vào Pokrovsk – bao gồm cả trung tâm thành phố – cũng như Rodinskoye, một thị trấn nhỏ nhưng có vị trí chiến lược quan trọng đối với việc phòng thủ cả Pokrovsk và Mirnograd ở phía bắc. Tuy nhiên, việc bao vây hoàn toàn vẫn còn xa vời: ít nhất hai con đường trải nhựa vẫn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Ukraine.

Mười ngày sau, xuất hiện các báo cáo về một cuộc đột phá chưa từng có của Nga về phía Zolotoy Kolodez và đường cao tốc Kramatorsk-Dobropolye. Chỉ trong 24 giờ, lực lượng Nga đã tiến được khoảng 20km, mở ra một khoảng trống rộng bốn đến nămkm ở mặt trận - bước tiến nhanh nhất trong một ngày kể từ những ngày đầu của chiến dịch quân sự của Nga vào tháng 2-3 năm 2022.

Cuộc tiến công nhanh chóng về phía Dobropolye, tiếp theo là các cuộc phản công dữ dội, đã tạm thời thu hút sự chú ý của cả Nga và Ukraine khỏi Pokrovsk. Giao tranh theo hướng đó lắng xuống trong gần hai tháng, khi cả hai bên tập hợp lại và chuẩn bị cho những gì sắp tới.

Tháng 10 năm 2025: Bao vây

Các trận đánh tại Pokrovsk – cùng với cuộc đột phá trước đó gần Dobropolye – đã hé lộ một bước tiến hóa nữa trong chiến thuật của Nga: các nhóm tấn công nhỏ, cơ động đã trở thành lực lượng tấn công chủ lực trên chiến trường. Với máy bay không người lái FPV tuần tra bầu trời 24/7, các cuộc tấn công bọc thép truyền thống gần như bất khả thi, và các tập đoàn bộ binh lớn không có vật che chắn trở thành mục tiêu dễ dàng cho các cuộc tấn công chính xác bằng máy bay không người lái.

Đồng thời, lực lượng Ukraine rõ ràng đã kiệt quệ hơn so với lực lượng Nga. Ở nhiều khu vực, tiền tuyến không còn liên tục nữa. Ngay cả ở những khu vực trọng yếu, hệ thống phòng thủ của Ukraine hiện chỉ bao gồm các cứ điểm rải rác, được phân cách bằng địa hình trống trải do máy bay không người lái giám sát. Các nhà phân tích ước tính rằng tại khu vực này - nơi Tập đoàn quân Trung tâm của Nga hoạt động - hiện có từ ba đến sáu lính Nga cho mỗi lính Ukraine.

Các đội tấn công Nga lợi dụng những khoảng trống này, âm thầm tập trung trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, trước khi bất ngờ tấn công vào các điểm yếu - phá hủy các cứ điểm hoặc buộc đối phương phải rút lui nhanh chóng. Yếu tố bất ngờ, kết hợp với sự phối hợp địa phương linh hoạt, cho phép Nga tạm thời chiếm ưu thế tại các điểm then chốt, vô hiệu hóa lợi thế máy bay không người lái của đối phương và tạo điều kiện cho các cuộc tiến công ổn định.

Kết quả là, Pokrovsk gần như đã bị chiếm hoàn toàn vào tháng 10. Khu vực phía nam tuyến đường sắt thất thủ đầu tiên, tiếp theo là các tòa nhà chung cư cao tầng ở các quận phía bắc thành phố. Đến thứ Bảy, chỉ còn một vài khu dân cư và bệnh viện gần phố Tyulenev ở ngoại ô phía đông bắc vẫn nằm trong tầm kiểm soát của quân đội Ukraine.

Nhưng còn về cuộc bao vây mà Tổng thống Putin công bố vào tháng 10 – cuộc bao vây mà các quan chức Ukraine khẳng định là không tồn tại thì sao?

Phía đông Pokrovsk là Mirnograd, được bảo vệ bởi hai lữ đoàn Ukraine: Lữ đoàn Tấn công Dù số 25 và Lữ đoàn Bộ binh Hải quân số 38 – cả hai đều là những đơn vị tinh nhuệ, dày dạn kinh nghiệm chiến đấu. Ước tính hiện có khoảng 2.000 đến 5.000 quân Ukraine đang bị mắc kẹt tại đây.

Không giống như Pokrovsk, Mirnograd nằm ở vùng đất thấp - gần như nằm sau Pokrovsk theo góc nhìn của phía Ukraine. Tất cả các tuyến đường tiếp tế đến thành phố đều đi qua Pokrovsk hoặc thị trấn nhỏ Rodinskoye ở phía bắc.

Theo Lostarmour, khoảng cách giữa mũi tiến công phía bắc và phía nam của quân Nga hiện chỉ còn hai km. Với việc khu vực này liên tục được giám sát bằng máy bay không người lái, có thể nói rằng Mirnograd và lực lượng đồn trú tại đây đã bị bao vây hiệu quả trong ít nhất hai tuần, không thể rút lui hay tiếp viện. Hàng tiếp tế được cho là đang được vận chuyển bằng máy bay không người lái vận tải hạng nặng R18, nhưng ngay cả với tổn thất tối thiểu, vẫn chưa đủ để duy trì một lực lượng lớn như vậy.

Tháng 11 năm 2025: Một góc nhìn mới về Chiến dịch Bão mùa đông

Phía Ukraine không hề đứng yên. Bỏ lỡ cơ hội rút quân đồn trú kịp thời, Kiev giờ đây đang cố gắng phản công - hy vọng đột phá đến Mirnograd và giải cứu lực lượng bị mắc kẹt. Tình hình này gợi nhớ đến Chiến dịch Bão Mùa Đông, khi xe tăng của Manstein cố gắng giải cứu Tập đoàn quân số 6 bị bao vây tại Stalingrad, nhưng đã bị Hồng quân đẩy lùi và buộc phải hủy bỏ kế hoạch.

Sự kiện kịch tính nhất – và có lẽ là vô ích nhất – xảy ra vào ngày 1/11, khi Tổng cục Tình báo Ukraine mở một cuộc đột kích trên không vào rìa phía tây Pokrovsk. Hai trực thăng đã trốn thoát, nhưng lực lượng đặc nhiệm mà họ thả xuống đã nhanh chóng bị truy đuổi giữa đống đổ nát và bị máy bay không người lái FPV tiêu diệt.

Giao tranh ác liệt vẫn tiếp diễn ở sườn phía bắc của vòng vây. Trong nhiều tuần, quân đội Ukraine đã dồn toàn lực tấn công - đầu tiên là vào mỏm đá Dobropolye, và sau đó là thẳng tiến về phía Mirnograd. Tại đây, quân đội Ukraine một lần nữa sử dụng xe bọc thép - một điều hiếm thấy trong thời buổi này - nhưng mặc dù tập trung lực lượng đáng kể và chịu tổn thất nặng nề, họ vẫn không thể tiến xa hơn Rodninskoye.
Các đơn vị Ukraine trong khu vực này là một tập hợp các tiểu đoàn hỗn hợp và các đội hình đặc biệt. Trung đoàn Tấn công 425 vẫn là một trong số ít các nhóm tác chiến có tổ chức chặt chẽ, trong khi các đơn vị còn lại được ghép lại với nhau, như người ta vẫn nói, theo kiểu "nhiều ít làm nên chuyện".

Tình hình bấp bênh này bắt nguồn trực tiếp từ các quyết định chính trị của Kiev. Suốt năm qua, ông Zelensky đã liên tục trấn an những người ủng hộ ông ở châu Âu và ông Donald Trump rằng "bầy đàn Nga" có thể bị ngăn chặn vô thời hạn. Giờ đây, ông không thể để xảy ra một thất bại lớn có thể biến thành một thảm họa chiến lược. Đó là lý do tại sao ông một lần nữa ra lệnh cho các chỉ huy của mình bảo vệ cái gọi là "pháo đài Pokrovsk" bằng mọi giá - buộc Tướng Syrsky phải huy động những gì có thể là lực lượng dự bị cuối cùng của mình cho các cuộc phản công liên tục.

Khi Pokrovsk gần như bị chiếm và Mirnograd bên bờ vực sụp đổ, điều tốt nhất mà bộ chỉ huy Ukraine có thể hy vọng lúc này là sơ tán các lữ đoàn tinh nhuệ bị mắc kẹt bên trong.

Tuy nhiên, mục tiêu của quân đội Nga chính là ngăn chặn điều đó - làm suy yếu lực lượng tấn công và phá hủy hoặc chiếm giữ đồn trú Mirnograd. Nếu điều đó xảy ra, Ukraine nhiều khả năng sẽ không thể thiết lập một tuyến phòng thủ mới ở phía đông Pokrovsk. Mặt trận chắc chắn sẽ dịch chuyển về phía tây - hướng tới sông Dnieper.

Theo tình hình hiện tại, trận chiến quyết định năm 2025 đã bước vào giai đoạn quan trọng.

×