Phát triển cảng biển và logistics TP.HCM: Rầm rộ đầu tư loạt dự án hạ tầng hàng hải (bài 1)

TP.HCM đang tăng tốc nâng tầm năng lực cảng biển và hệ thống logistics. Sự kết hợp giữa các dự án lớn trong hạ tầng hàng hải, mô hình Khu thương mại tự do (FTZ) thế hệ mới và dòng vốn tài chính quốc tế đang tạo ra sức mạnh cộng hưởng cho TP.HCM để hướng tới trung tâm trung chuyển hàng hóa lớn của Đông Nam Á.

Dân Việt xin giới thiệu tới độc giả loạt bài khắc họa bức tranh toàn cảnh về nỗ lực nâng tầm vị thế của đầu tàu kinh tế TP.HCM trên bản đồ hàng hải và logistics thế giới.

Cụm cảng quốc tế Cái Mép - Thị Vải (trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây) hiện nằm trong số ít cảng trên thế giới có khả năng tiếp nhận tàu container lớn nhất thế giới với trọng tải lên tới 250.000 DWT. Mỗi tuần, cụm cảng này duy trì 48 tuyến dịch vụ quốc tế, trong đó có hơn 20 tuyến tàu mẹ kết nối trực tiếp đến châu Âu cùng bờ Đông và bờ Tây nước Mỹ.

Cách nay gần 6 năm (tháng 10/2020), tàu Margrethe Maersk thuộc nhóm tàu container lớn nhất thế giới đã cập Cảng quốc tế Cái Mép (CMIT) tại Cái Mép - Thị Vải. Nguồn: CMIT

Đáng chú ý, hiệu quả khai thác của Cái Mép - Thị Vải đã được Ngân hàng Thế giới (WB) xếp trong nhóm cảng container dẫn đầu thế giới theo CPPI (chỉ số hoạt động cảng container), đạt vị trí thứ 7 vào năm 2024, vượt trên cả những trung tâm hàng hải tầm cỡ như Yokohama của Nhật Bản (thứ 9), Hồng Kông (thứ 15) và Singapore (thứ 17). Đây chính là nền tảng hạ tầng vững chắc mà nhiều quốc gia phải mất vài chục năm mới xây dựng được.

Theo ông Michael Kokalari, Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường của VinaCapital, các cảng trong cụm này có những kế hoạch riêng để nâng công suất, tăng cường khai thác dịch vụ quốc tế.

Hiện nay, Cảng Gemalink trong cụm Cái Mép - Thị Vải đang triển khai giai đoạn 2 trên diện tích gần 54,5 ha với tổng mức đầu tư 13.791 tỷ đồng. Dự án do liên danh giữa Tập đoàn Gemadept (Việt Nam) và CMA CGM của Pháp đầu tư, với tiến độ dự kiến hoàn thành và đi vào vận hành từ quý IV/2027.

Khi hoàn thiện, chiều dài cầu bến chính của giai đoạn 2 sẽ đạt 0,644 km, đưa tổng chiều dài cầu bến toàn cảng lên hơn 1,44 km, cho phép Gemalink nâng tổng công suất lên 3 triệu TEU/năm để đón thêm nhiều tuyến tàu mẹ siêu trọng đi các thị trường lớn.

Ông Đỗ Công Khanh, Phó Tổng giám đốc Gemadept, khẳng định: “Việc triển khai giai đoạn 2 cùng với CMA CGM, hãng tàu lớn thứ 3 thế giới, sẽ giúp Gemalink đủ năng lực đáp ứng lượng hàng hóa tăng trưởng và đón nhận dòng hàng hóa trung chuyển từ các nước trong khu vực”.

Năng lực cạnh tranh quốc tế của ngành cảng biển, logistics TP.HCM tiếp tục được bổ sung thêm động lực mới từ Lễ động thổ Cảng quốc tế QTM tại phường Phú Mỹ ngày 5/7 vừa qua. Với tổng vốn đầu tư gần 6.900 tỷ đồng trên quy mô hơn 80 ha, dự án được quy hoạch xây dựng 8 cầu cảng với tổng chiều dài tuyến bến khoảng 1.817 mét, tiếp nhận tàu trọng tải từ 60.000 DWT và định hướng lên đến 100.000 DWT.

Lễ động thổ Cảng quốc tế QTM tại phường Phú Mỹ tháng 7/2026. Ảnh: Thành Huy

Với công suất thiết kế khoảng 16 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, QTM tích hợp khu hậu cần logistics và hệ thống kho hàng rộng gần 200.000 m2, tập trung khai thác các nhóm hàng công nghiệp, nguyên liệu sản xuất, nông sản và hệ thống kho lạnh hiện đại.

Mảnh ghép chiến lược cho hạ tầng hàng hải của “siêu đô thị” xuất hiện ngày 29/4 khi TP.HCM chính thức trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.

Ông Nguyễn Lê Chơn Tâm, Tổng giám đốc CTCP Cảng Sài Gòn (trong liên danh nhà đầu tư Cảng trung chuyển Cần Giờ), cho biết cảng Cần Giờ nằm trên tuyến vận tải biển chiến lược của khu vực và quốc tế. Khi dự án này hoàn thành sẽ tạo phát triển đột phá cho hệ thống cảng biển, tăng cường vị thế của Việt Nam trên bản đồ logistics toàn cầu.

Ông Tâm khẳng định liên danh tham gia dự án gồm các doanh nghiệp có kinh nghiệm và tiềm lực trong lĩnh vực đầu tư, khai thác hệ thống cảng biển quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao.

Phối cảnh Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Nguồn: Sở Xây dựng TP.HCM

Cảng trung chuyển Cần Giờ với tổng vốn đầu tư ước tính khoảng 5 tỷ USD sẽ kết nối với hệ thống cảng biển, cùng dự án Khu thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ (vừa mới được thành lập) kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho kinh tế TP.HCM và cả nước.

Các chuyên gia trong ngành cho rằng sự xuất hiện của “siêu dự án” Cảng trung chuyển Cần Giờ cùng với đà bứt phá của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và Cảng quốc tế QTM sẽ cùng nhau tạo dựng vị thế của một trung tâm trung chuyển khu vực và tăng sức cạnh tranh của TP.HCM trên bản đồ hàng hải, logistics thế giới.

×