Philippines cần mua gấp 300.000 tấn gạo để ngăn giá bán lẻ tăng mạnh, kho gạo dự trữ của Việt Nam đầy chưa từng có

Philippines sẽ nhập 300.000 tấn gạo vào tháng 2/2026

Dẫn nguồn từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm Quốc gia Philippines (PNA), bản tin ngành hàng lúa gạo mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, Bộ Nông nghiệp Philippines đang lên kế hoạch nhập khẩu sớm khoảng 300.000 tấn gạo vào tháng 2/2026 nhằm ổn định nguồn cung và ngăn giá bán lẻ tăng mạnh trước vụ thu hoạch chính.

Biện pháp này hướng tới bảo vệ người tiêu dùng mà không gây thiệt hại cho nông dân, với việc các nhà máy xay xát và thương nhân cam kết duy trì giá thu mua tối thiểu ở mức 17 peso/kg lúa tươi và 21 peso/kg lúa khô.

Cơ quan Lương thực Quốc gia (NFA) cũng sẽ tránh cạnh tranh với khu vực tư nhân nếu các mức giá này được đảm bảo. Trong bối cảnh thuế nhập khẩu gạo dự kiến sẽ không thay đổi đến tháng 2, Bộ Nông nghiệp Philippines muốn tạo tính ổn định và khả năng dự đoán cho thị trường trong khi chuẩn bị logistics nhập khẩu.

Giấy phép nhập khẩu có thể sớm được cấp, song thời điểm giao hàng cuối cùng sẽ phụ thuộc vào diễn biến thị trường, nhằm cân bằng giữa đủ nguồn cung, ổn định giá cả và bảo vệ nông dân trong giai đoạn chuyển tiếp cao điểm vụ thu hoạch.

Trong khi đó, bản tin ngành hàng lúa gạo của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường (Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ố liệu nhập khẩu gạo chính thức của Philippines năm 2025 đã được Cục Công nghiệp Thực vật Philippines (BPI) điều chỉnh tăng lên 3,39 triệu tấn, do các lô hàng cập cảng muộn trong tháng 12/2025 vốn chưa được phản ánh trong các báo cáo ban đầu.

Dù vậy, tổng lượng nhập khẩu gạo cả năm của nước này vẫn giảm 29,5% so với mức kỷ lục 4,81 triệu tấn của năm 2024. Nguyên nhân đến từ lệnh cấm nhập khẩu kéo dài bốn tháng, được áp dụng từ tháng 9/2025.

Về cơ cấu nguồn cung, Việt Nam tiếp tục là đối tác lớn nhất của Philippines với 81% thị phần, tương đương 2,76 triệu tấn; tiếp theo là Myanmar và Thái Lan.

Tác động của lệnh cấm thể hiện rõ qua việc khối lượng nhập gạo khẩu bình quân theo tháng của Philippines giảm từ khoảng 370.000 tấn xuống còn xấp xỉ 35.000 tấn trong giai đoạn tháng 10–12/2025.

Sau khi thị trường mở cửa trở lại từ ngày 01/01/2026, khối lượng nhập khẩu nhanh chóng phục hồi lên mức 178.397 tấn trong 15 ngày đầu năm.

Tuy nhiên, nhập khẩu năm 2026 sẽ phải chịu điều kiện quản lý chặt chẽ hơn khi phải cập cảng trong vòng 60 ngày kể từ khi giấy phép được cấp. Bộ Nông nghiệp Philippines cũng dự báo nhập khẩu năm 2026 duy trì dưới 4 triệu tấn, đồng thời đặt mục tiêu sản lượng trong nước đạt 20,3 triệu tấn.

Việt Nam ưu tiên sản xuất gạo chất lượng và sản phẩm giá trị gia tăng từ gạo

Trong bối cảnh một số thị trường nhập khẩu gạo chính có xu hướng siết hoạt động nhập khẩu, theo bản tin của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường (Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường), ngành lúa gạo Việt Nam đặt mục tiêu chiến lược cho năm 2026 theo hướng ưu tiên chất lượng và giá trị gia tăng, thay vì mở rộng sản lượng.

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lượng lúa hàng hóa dành cho xuất khẩu ước đạt 15,46 triệu tấn (tương đương 7,73 triệu tấn gạo). Trong đó gạo chất lượng cao và gạo thơm chiếm tỷ trọng chủ đạo, khoảng 5,8 triệu tấn, tương đương 75% tổng lượng gạo xuất khẩu.

Định hướng này phù hợp với xu thế tiêu dùng toàn cầu, khi các thị trường ngày càng nhấn mạnh chất lượng, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu bền vững.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra các định hướng điều hành trọng tâm. Về tiến độ, xuất khẩu sẽ được điều tiết linh hoạt theo mùa vụ, tập trung vào các giai đoạn thu hoạch rộ của vụ đông xuân, hè thu và thu đông.

Về quản lý thị trường, ngành sẽ tăng cường hệ thống giám sát và cảnh báo sớm rủi ro cung - cầu trên nền tảng số, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tham gia bình ổn khi cần thiết.

Song song, các giải pháp mang tính cấu trúc sẽ được đẩy mạnh, gồm chuẩn hóa hoạt động thu mua, tăng liên kết chuỗi thông qua hợp đồng minh bạch, và rà soát/sửa đổi các quy định về kinh doanh xuất nhập khẩu, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của gạo Việt trong bối cảnh thương mại toàn cầu được dự báo tiếp tục tăng trưởng.

Cũng theo bản tin, tổng lượng dự trữ lúa gạo quốc gia đã đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Theo báo cáo của Cục Dự trữ Nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính, cơ quan này đã tổ chức đấu thầu và nhập kho thành công 500.000 tấn lúa gạo, gồm 220.000 tấn theo kế hoạch ban đầu và 280.000 tấn mua bổ sung đột xuất.

Quyết định tăng cường thu mua được đưa ra trong bối cảnh thị trường lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long có dấu hiệu mất cân đối cung - cầu, đòi hỏi sự can thiệp kịp thời của Nhà nước nhằm bình ổn giá và hỗ trợ nông dân.

Hoạt động nhập kho quy mô lớn không chỉ nhằm củng cố năng lực dự trữ quốc gia, mà còn được sử dụng như một công cụ điều tiết thị trường. Biện pháp này vừa hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, vừa góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao năng lực ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.

Bên cạnh đó, trong năm 2025, Cục Dự trữ Nhà nước đã xuất cấp hàng hóa không thu tiền với tổng giá trị khoảng 2.611 tỷ đồng để hỗ trợ địa phương khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh. Riêng mặt hàng gạo, lượng xuất cấp đạt 128.954 tấn, tương ứng 1.763 tỷ đồng, qua đó cho thấy vai trò trọng yếu của dự trữ quốc gia trong bảo đảm an ninh lương thực và an sinh xã hội

×