Philippines, nước mua gạo của Việt Nam nhiều nhất có động thái mới về lúa gạo, gạo Việt chuyển hướng bán đi đâu?

Philippines muốn hạn chế nhập khẩu gạo trắng trước thời điểm thu hoạch lúa của nông dân

Theo bản tin ngành hàng lúa gạo mới nhất của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường (Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ cấu thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam tiếp tục tập trung vào các thị trường nhập khẩu lớn tại châu Á, trong đó Philippines vẫn là thị trường lớn nhất, chiếm 45% thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Bên cạnh đó, Trung Quốc tăng nhập khẩu gạo Việt Nam với lượng mua trên 1 triệu tấn, tăng 87% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong nhiều năm gần đây.

Trung Quốc là thị trường tiêu thụ quen thuộc của các sản phẩm gạo thơm Việt Nam, đặc biệt là ST25, cùng với gạo nếp. Đây cũng là thị trường có khả năng điều chỉnh nhập khẩu tương đối linh hoạt, thường tăng mua một số chủng loại gạo khi giá thế giới ở mức thấp.

Đáng chú ý, ngoài các thị trường chính, Iraq ghi nhận mức tăng nhập khẩu gạo Việt Nam cao hơn nhiều so với cùng kỳ, đạt 132,4 lần, và được xếp vào nhóm 15 thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam.

Theo doanh nghiệp, Iraq vốn là thị trường truyền thống của gạo Thái Lan. Tuy nhiên, xung đột quân sự trong thời gian qua đã ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu gạo của Thái Lan vào khu vực này. Việc gạo Việt Nam vào được thị trường Iraq vì vậy có ý nghĩa đối với cả mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng uy tín ngành hàng tại khu vực Trung Đông.

Sau khi tăng mua gạo của Việt Nam trong những tháng vừa qua, Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) đang kêu gọi hạn chế nhập khẩu gạo trắng 5% tấm, nhằm giảm sức cạnh tranh đối với lúa gạo trong nước trước thời điểm thu hoạch từ giữa tháng 9-10/2026.

Ngày 02/07/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Philippines Francisco Tiu Laurel Jr. cho biết DA đã đề nghị các nhà nhập khẩu chuyển sang nhập khẩu gạo chất lượng thấp hơn, chủ yếu là loại 25% tấm, bắt đầu từ tháng 7/2026.

Theo DA, gạo nhập khẩu đang tạo áp lực lớn lên thị trường nội địa do có chất lượng thương phẩm tốt hơn, trong khi giá bán thấp hơn. Điều này phản ánh khoảng cách về công nghệ chế biến và chi phí sản xuất giữa Philippines và các nước xuất khẩu trong khu vực.

Gạo nhập khẩu thường trải qua nhiều công đoạn hoàn thiện chất lượng, với tỷ lệ tấm được kiểm soát ở mức 5%; trong khi gạo nội địa phổ biến ở mức khoảng 25% tấm do hạn chế trong khâu chế biến, cùng chi phí điện và logistics cao.

Trong bối cảnh sản xuất nội địa chịu sức ép từ chi phí đầu vào và nguy cơ El Niño nghiêm trọng, nhập khẩu gạo của Philippines giai đoạn tháng 01–05/2026 đã đạt 2,31 triệu tấn, tăng 20% so với 1,93 triệu tấn cùng kỳ năm trước.

Philippines đang xem xét gia hạn mức giá trần đối với gạo nhập khẩu

Bên cạnh việc hạn chế nhập khẩu gạo 5% tấm trong thời gian ngắn, Hội đồng Điều phối giá quốc gia của Philippines cũng đã trình kiến nghị lên Tổng thống Ferdinand R. Marcos Jr. về việc kéo dài mức giá trần đối với gạo nhập khẩu, sau khi biện pháp này được cho là đã hết hiệu lực trong tháng 6/2026.

Trước đó, ngày 13/05/2026, Tổng thống Marcos ban hành Sắc lệnh hành pháp số 118, áp dụng giá trần 50 PHP/kg (0,81 USD/kg) đối với gạo nhập khẩu loại 5% tấm trên toàn quốc trong 30 ngày, nhằm hạn chế tăng giá bất hợp lý và ngăn ngừa hành vi lợi dụng thị trường.

Bên cạnh đó, Chính phủ Philippines cũng nhấn mạnh các biện pháp hỗ trợ để ổn định giá lương thực trong nửa cuối năm. Tổng thống Marcos yêu cầu Bộ Nông nghiệp bảo đảm không thiếu hụt phân bón, qua đó góp phần hạ giá lúa khi thu hoạch. Đồng thời, Philippines tiếp tục đầu tư cơ sở sau thu hoạch để giảm thất thoát.

Giá thực phẩm giảm, đặc biệt là giá gạo, đã giúp hạ nhiệt lạm phát trong tháng 6, khiến Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco P. Tiu Laurel Jr. thúc đẩy việc gia hạn mức giá trần đối với gạo nhập khẩu, đồng thời duy trì các nỗ lực để đảm bảo nguồn cung thực phẩm dồi dào và thị trường ổn định.

Theo Cục Thống kê Philippines, lạm phát chung đã giảm xuống 6,4% trong tháng 6 từ mức 6,8% trong tháng 5, tiếp tục xu hướng giảm gần đây khi giá thực phẩm cho thấy dấu hiệu giảm sau nhiều tháng chịu áp lực liên tục.

Lạm phát thực phẩm giảm xuống còn 5,4% từ mức 5,8%, với mức tăng giá gạo và cá chậm hơn và giá thịt giảm mạnh hơn, giúp kiềm chế tốc độ tăng giá chung. Lạm phát gạo giảm xuống còn 15,0% từ mức 15,6%, trong khi lạm phát cá giảm xuống còn 7,8% từ mức 8,8%.

Việc giá thực phẩm giảm cũng giảm áp lực chi tiêu cho người dân Philippines có thu nhập thấp. Lạm phát đối với 30% hộ gia đình có thu nhập thấp nhất đã giảm xuống 8,0% trong tháng 6 từ mức 8,4% trong tháng 5, cho thấy giá cả hàng hóa thiết yếu đang giảm dần.

“Số liệu lạm phát mới nhất cho thấy việc giữ giá thực phẩm ở mức phải chăng mang lại lợi ích thiết thực cho các gia đình Philippines, đặc biệt là những gia đình dành phần lớn thu nhập cho các nhu yếu phẩm cơ bản,” ông Tiu Laurel nói.

×