“Phổ thinh lặng” qua đôi mắt của các nhà nhiếp ảnh

Một tác phẩm gây chú ý ở triển lãm "Phổ thinh lặng"

Ngày 6/12 tại TP.HCM diễn ra triển lãm và tọa đàm giáo dục đặc biệt Spectrum Of Silence – Phổ thinh lặng, mở ra không gian đối thoại giữa nghệ sĩ, chuyên gia, gia đình và cộng đồng về thế giới vô thanh của trẻ rối loạn phổ tự kỷ.

Các nhà nhiếp ảnh tham gia triển lãm có Tang Tang (Nguyễn Tăng Huy Bảo), Hải Thanh, Nguyễn Thanh Huế, Nguyễn Ngọc Hải và nhà điêu khắc Lập Phương.

Một không gian triển lãm khiến người xem bàng hoàng: Những điều tưởng đơn giản lại hóa thành kỳ diệu, những đôi mắt tưởng ngưng đọng lại mở ra một cánh cửa khác, cũng hồn nhiên, thơ ngây; cũng bối rối, hay thẫn thờ; cũng vui sướng, hay câm lặng theo cách riêng.

Và đó là khoảnh khắc khiến người xem rung động bởi những tình cảm cuộn sâu trong từng bức ảnh, từng cú bấm máy và cả thần thái bất ngờ của những nhân vật chính “em có quyền đặc biệt”.

Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) ngày càng được nhận diện rộng rãi trong xã hội hiện đại. Nhiều câu chuyện cá nhân bị bỏ quên, những cảm xúc bị gói kín, thế giới nội tâm khác biệt của người tự kỷ chưa được hiểu đúng, được đồng hành.

Khởi tạo không gian đối thoại giữa nghệ sĩ, gia đình, chuyên gia và cộng đồng, dự án nghệ thuật và giáo dục đặc biệt Spectrum Of Silence – Phổ thinh lặng là cầu nối mang ngôn ngữ tạo hình để điền vào khoảng trống, nâng cao nhận thức, khuyến khích sự đồng hành, thấu hiểu, tôn trọng sự khác biệt đối với người rối loạn phổ tự kỷ.

Thông qua ngôn ngữ nhiếp ảnh, người xem được thấy trẻ rối loạn phổ tự kỷ là “em được quyền đặc biệt”. Trẻ tự kỷ không nhìn thế giới như người bình thường nhìn, không nghe như người bình thường nghe, không phản ứng như người bình thường phản ứng.

Thế giới nội tâm người tự kỷ vận hành như một biểu đồ vô cực: Ánh sáng có thể vang thành âm thanh, âm thanh co lại thành hình khối, cảm xúc thắt lại thành quang phổ sắc màu.

Sự phong phú ấy chính là quang phổ đa dạng trong tính toàn thiện của con người. Một ánh nhìn lơ đãng không phải sự xa cách, mà là một hành trình nội tâm đang mở ra. Một gương mặt không biểu lộ cảm xúc không có nghĩa là không cảm, mà là tồn tại theo một hình thức khác, một nhịp độ khác.

Ảnh chân dung tĩnh của nhiếp ảnh gia Tang Tang khơi dậy cảm xúc tập trung qua ánh mắt, sự lúng túng của trẻ tự kỷ – những biểu đạt các em khó có thể bộc lộ bằng lời.

Nhiếp ảnh kể chuyện của nhiếp ảnh gia Hải Thanh (bộ ảnh Touch) và Nguyễn Thanh Huế (The Moment) theo chân các nhân vật trong sinh hoạt hằng ngày để lột tả khoảnh khắc và chạm vào sự thấu hiểu của người xem thấy sự cố gắng, nỗ lực phi thường và nên thơ của trẻ tự kỷ trong tương tác, can thiệp giáo dục đặc biệt và với thế giới bên ngoài.

Nhiếp ảnh trừu tượng của Nguyễn Ngọc Hải diễn đạt những phản chiếu lặng thầm và tinh tế trường quá tải giác quan, cô lập và thuần khiết mà người tự kỷ trải nghiệm.

Điêu khắc khác hơn. Từ tác hình “Phổ thinh lặng” của Lập Phương, ta “nghe” qua độ căng của hình thể, sự mềm – cứng của vật liệu, đường cong tinh tế, khoảng trống đầy lời. Khối đá, khối gỗ, hay kim loại không phát ra tiếng, nhưng phát ra âm thanh qua ánh nhìn.

Quyền đặc biệt của người tự kỷ không nằm ở sự ưu tiên hơn người khác, mà ở quyền được nhìn thấy, được lắng nghe và được tôn trọng sự khác biệt, được nhận thức như là lợi thế, năng lực và cách cảm nhận thế giới riêng.

“Em được quyền đặc biệt” là tên gọi của Tổ chức cộng đồng nâng cao nhận thức về rối loạn phổ tự kỷ - đơn vị tổ chức dự án Spectrum Of Silence có những hoạt động cộng đồng về giáo dục, triển lãm nghệ thuật đa phương tiện; workshop cộng đồng...

Cũng trong ngày 6/12 tại TP.HCM diễn ra tọa đàm “Em được quyền đặc biệt” và sự kiện Tổ chức Phân tích Hành vi Quốc tế (IBAO) chính thức ra mắt tại Việt Nam, mang đến các tiêu chuẩn đào tạo, chứng nhận và thực hành được công nhận quốc tế cho các chuyên gia, và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực Phân tích Hành vi Ứng dụng (ABA) trên toàn quốc.

Tọa đàm “Em được quyền đặc biệt” chia sẻ góc nhìn của chuyên gia chẩn đoán can thiệp rối loạn phổ tự kỷ, các nhà thực hành giáo dục chuyên biệt về “thế giới vô thanh” của trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Thông qua tọa đàm, ban tổ chức mong muốn góp phần thúc đẩy nhận thức cộng đồng tôn trọng sự khác biệt đối với người tự kỷ.

Theo các chuyên gia, rối loạn phổ tự kỷ không phải là bệnh và khiếm khuyết. Không có một ngôn ngữ duy nhất để biểu đạt con người; mỗi cá nhân là một hệ thống ký hiệu riêng. Hiểu người tự kỷ không phải để “điều chỉnh” họ trở nên bình thường, mà để mở rộng chính chúng ta. Mở rộng trái tim và giới hạn hiểu biết về khái niệm “bình thường”, mở rộng về bản chất con người, tính đa dạng thần kinh (neurodiversity), đa dạng tồn tại.

×