Phó Thủ tướng yêu cầu dừng, Bộ GTVT (cũ) vẫn cấp mới các dự án xã hội hóa nạo vét

Vi phạm trải dài

Cục HH&ĐTVN là tổ chức trực thuộc Bộ Xây dựng trên cơ sở hợp nhất Cục Hàng hải Việt Nam và Cục Đường thủy nội địa Việt Nam theo Quyết định số 08/QĐ-BXD ngày 1/3/2025 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng; thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Xây dựng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật chuyên ngành về hàng hải và đường thủy nội địa trong phạm vi cả nước.

Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn 2020 – 2025, công tác tham mưu xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo trì công trình hàng hải còn chậm, chưa bảo đảm tính kịp thời, đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan.

Đặc biệt việc tham mưu xây dựng, ban hành định mức các hao phí xác định giá ca máy thi công nạo vét công trình hàng hải để áp dụng Thông tư số 44/2018/TT-BGTVT kéo dài nhiều năm, đến nay chưa được ban hành.

Ngoài ra, trong công tác lập, phê duyệt quy trình bảo trì công trình hàng hải; lập, trình phê duyệt kế hoạch bảo trì công trình hàng hải, trước thời điểm ngày 30/12/2022, đối với 43 luồng hàng hải thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ GTVT cũ chưa được Bộ GTVT cũ, Cục HH&ĐTVN xây dựng và phê duyệt quy trình bảo trì là không đúng quy định nên kế hoạch nạo vét duy tu luồng hàng hải các năm 2020, 2021, 2022, 2023 được lập, phê duyệt là chưa đầy đủ cơ sở, chưa bảo đảm căn cứ pháp lý.

Kết luận còn nêu, trong giai đoạn trên, nhiều công trình nạo vét duy tu luồng hàng hải triển khai chậm so với kế hoạch được phê duyệt, phải điều chỉnh, kéo dài thời gian thực hiện qua nhiều năm, không phù hợp với mức độ ưu tiên “rất cần thiết” được Bộ GTVT phê duyệt trong kế hoạch bảo trì hàng năm, làm ảnh hưởng đến tính kịp thời trong việc duy trì chuẩn tắc luồng và hiệu quả khai thác luồng hàng hải.

Cục HH&ĐTVN, Bộ GTVT cũ chưa triển khai thực hiện công tác nạo vét duy tu theo hình thức khoán duy trì chuẩn tắc đối với các tuyến luồng có tính chất nạo vét duy tu thường xuyên, lặp lại hằng năm, không đúng quy định dẫn đến công tác tổ chức thực hiện vẫn phải lặp lại nhiều thủ tục nên chưa phát huy hiệu quả trong tiết kiệm thời gian, đơn giản hoá thủ tục hành chính.

Thanh tra trực tiếp các công trình, dự án bảo trì, Thanh tra Chính phủ phát hiện, chỉ dẫn kỹ thuật của các công trình thiếu một số nội dung chỉ dẫn.

Cụ thể, các công trình nạo vét luồng hàng hải được thanh tra thiếu chỉ dẫn về công tác đo đạc khi thi công và nghiệm thu, không áp dụng tiêu chuẩn khảo sát độ sâu trong lĩnh vực hàng hải (TCVN 10336:2015), chỉ dẫn sai số cho phép trong quá trình thi công đảm bảo yêu cầu thiết kế để có căn cứ nghiệm thu; chỉ dẫn về nghiệm thu khối lượng đào, nạo vét, nghiệm thu khối lượng vận chuyển chất nạo vét đổ đi, nghiệm thu khối lượng tổng hợp.

Một số công trình thiếu chỉ dẫn về thi công, nghiệm thu mái dốc, thiếu chỉ dẫn nghiệm thu khối lượng nạo vét bơm lên bờ. Chỉ dẫn kỹ thuật thiếu một số nội dung theo quy định dẫn đến thiếu cơ sở để quản lý, giám sát thi công xây dựng và nghiệm thu công trình.

Bên cạnh đó, bản vẽ thi công của một số công trình thể hiện đường đào vượt quá do thi công tại mái dốc bằng máy và thiết bị là không đúng biện pháp thi công theo chỉ dẫn kỹ thuật.

Việc thêm khối lượng đào vượt quá tại mái dốc để tính khối lượng nạo vét thiết kế của công trình là không có cơ sở dẫn đến việc khối lượng thi công sẽ được tính toán, xác định trên cơ sở theo mái dốc tự nhiên tạo thành khi đo đạc nghiệm thu theo chỉ dẫn kỹ thuật…

Ngoài ra, cũng theo kết luận, dự toán được lập cho hạng mục thi công bằng tàu hút bụng tự hành (có công suất lớn nhất là 5.945CV), vận chuyển chất nạo vét bằng tàu kéo và sà lan theo định mức quy định tại Thông tư số 10/2019/TT-BXD, Thông tư số 12/2021/TT-BXD là không phù hợp với biện pháp thi công tại thiết kế bản vẽ thi công được duyệt và thực tế phương tiện được đưa vào thi công từ năm 2020 đến nay, dẫn đến dự toán được lập không phù hợp với điều kiện, biện pháp thi công, làm giảm hiệu quả quản lý Nhà nước trong công tác bảo trì công trình hàng hải.

Dự toán chi phí lập, thẩm tra hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, dự toán được duyệt không có đề cương, phương án thực hiện công việc tư vấn, tính trùng chi phí “chuyên gia quản lý” đã được tính trong cơ cấu khoản mục chi phí quản lý được xác định theo tỷ lệ % của chi phí chuyên gia, dẫn đến phê duyệt chưa đúng chi phí lập và thẩm tra thiết kế bản vẽ thi công-dự toán với số tiền là 474.402.367 đồng…

Thanh tra nêu ví dụ, tại dự toán của Dự án đê kè Cửa Việt tính thừa 15 khối Haro 5,54T đúc mới tại đoạn 2, 17 khối Haro 10,6T đúc mới tại đoạn 3 (Đê Bắc); 50 khối Haro 10,6T, 25 khối không phải cẩu lên tại đoạn I do bị mất, 20 khối Haro 5,54T, 10 khối không phải cầu lên tại đoạn II do bị mất, tính sai hạng mục công việc cầu lên và xếp lại 130 khối Haro 5,54T mới sửa chữa tại Phân đoạn II (Đê Nam) theo thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt.

Hay như tại Dự án đê kè kênh Hà Nam, nhà thầu tư vấn thiết kế không lập bổ sung bản vẽ thiết kế đối với nội dung bổ sung thi công 2 đoạn đầu kè bờ phải nằm ngoài phạm vi dự án được duyệt ban đầu, Cục không thẩm định, phê duyệt lại dự án để làm cơ sở phê duyệt điều chỉnh dự án (năm 2020), không tận dụng vật liệu đất, đá có sẵn (năm 2021), tính sai khối lượng đá hộc (năm 2023) theo thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt.

Thực hiện không đúng chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ

Ngoài những vấn đề nêu trên, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện, Cục HH&ĐTVN được giao tiếp tục quản lý, tổ chức thực hiện 18 dự án chuyển tiếp từ trước năm 2020, trong đó có 11 dự án đã ký hợp đồng với nhà đầu tư từ năm 2015 và 7 dự án đã được Bộ GTVT cũ chấp thuận chủ trương nhưng chưa ký hợp đồng.

Đến tháng 7/2024, Cục đã bàn giao 6/18 dự án về địa phương theo Nghị định số 57/2024/NĐ-CP; 1 dự án đã có văn bản bàn giao nhưng địa phương không tiếp nhận; 11/18 dự án còn lại đã được Bộ GTVT cũ chấp thuận chấm dứt thực hiện và Cục đã ban hành thông báo chấm dứt.

Tất cả 11/11 dự án đã ký hợp đồng đều chậm tiến độ so với thời hạn trong hợp đồng, có dự án chưa thực hiện đã được Bộ GTVT, Cục HHVN chấm dứt thực hiện, có dự án đã thực hiện được một phần (nhiều nhất đạt 29% giá trị hợp đồng) do để khắc phục các tồn tại, vi phạm theo kết luận thanh tra của Bộ GTVT, tạm dừng theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ và rà soát hoàn thiện thủ tục pháp lý theo Nghị định số 159/2018/NĐ-CP.

Việc các dự án kéo dài qua nhiều năm, không đạt mục tiêu theo quyết định phê duyệt đã làm giảm hiệu quả đầu tư, không đáp ứng yêu cầu duy tu, thông luồng hàng hải.

Thậm chí, tại Thông báo số 357/TB-VPCP ngày 6/11/2015 của Văn phòng Chính phủ, thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ GTVT cũ tạm dừng cấp mới các dự án xã hội hóa nạo vét, nhưng Bộ GTVT cũ vẫn tiếp tục chấp thuận thêm 3 nhà đầu tư trên cơ sở đề xuất của Cục HHVN.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn nhà đầu tư không đủ năng lực, giao thời gian thực hiện dự án quá dài (đến 50 năm) là không có cơ sở.

Từ đó cho thấy, công tác quản lý, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức thực hiện các dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm không bảo đảm căn cứ pháp lý, không đánh giá đầy đủ năng lực và tính khả thi, dẫn đến các dự án kéo dài, không đạt mục tiêu, phải chấm dứt hoặc chuyển giao.

Hay như trong giai đoạn 2020-2025, mặc dù Cục đã có các văn bản báo cáo Bộ GTVT cũ về dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm (Dự án Định An-Sông Hậu) không triển khai được do một số bất cập tại Nghị định số 159/2018/NĐ-CP và báo cáo ý kiến của các đơn vị tư vấn chuyên ngành nước ngoài đánh giá có tính khả thi thấp cả về kỹ thuật và hiệu quả kinh tế, nhưng Bộ GTVT vẫn ban hành các Quyết định để phê duyệt, điều chỉnh kế hoạch và bố trí kinh phí thực hiện các dự án.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng rà soát, xác định trách nhiệm, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan theo thẩm quyền; báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý đối với các trường hợp vượt thẩm quyền theo quy định.

×