Phù sa lại về "túi bạc" Tứ giác Long Xuyên ở An Giang, khu rừng ngập nước nổi tiếng nào chim hoang dã bay vô số?

Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo tỉnh An Giang; đại diện Tổ chức WWF Việt Nam; lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương và các đơn vị tham gia hoạt động sinh kế mùa lũ, bảo tồn rừng trên địa bàn tỉnh.

Hồi sinh "lá phổi xanh" giữa lòng túi phèn

Theo đánh giá của WWF Việt Nam, đã từ lâu, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung và An Giang nói riêng đối mặt với những thách thức nghiệt ngã: Biến đổi khí hậu, phù sa suy giảm và những bờ bao thâm canh lúa vụ ba khép kín đã vô tình đẩy thiên nhiên vào thế "khó thở".

Nhưng tại Khu bảo vệ cảnh quan rừng tràm Trà Sư, một kịch bản khác đang được viết lên nhờ dự án “Thực hiện các giải pháp dựa vào thiên nhiên” (Mekong-NbS) do WWF-Việt Nam phối hợp cùng tỉnh An Giang triển khai.

Nhìn vào những con số của giai đoạn 1 (2023–2025), chúng ta thấy một sự hồi sinh kỳ diệu. Hơn 160ha rừng tràm với trên 109.000 cây bản địa đã được vun trồng và phục hồi ngay tại vùng lõi. Những vạt rừng từng bị thoái hóa nay đã bắt đầu khép tán, tạo thành một "tấm đệm sinh thái" vững chắc.

Chia sẻ tại hội nghị, nhiều chuyên gia không giấu được sự phấn khởi khi các nhóm chim nước, cá và bò sát đang dần quay trở lại "mái nhà xưa". Không chỉ là câu chuyện bảo tồn, việc đưa nước trở lại rừng và ruộng đồng đã giúp tái lập quy trình tự nhiên, giúp giảm rủi ro thiên tai và bảo đảm an ninh nguồn nước cho cả một vùng rộng lớn.

Đây chính là minh chứng sống động nhất cho sức mạnh của các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) – cách làm không chống lại quy luật tự nhiên mà tận dụng chúng để phát triển bền vững.

"Lúa – cá – sen": Thu lãi trăm triệu từ dòng nước lũ

Điểm nhấn ấn tượng nhất của dự án có lẽ nằm ở diện tích hơn 235ha vùng đệm, nơi những nông dân chân lấm tay bùn đang tham gia vào mô hình sinh kế dựa vào lũ. Thay vì vắt kiệt sức đất bằng vụ lúa thu đông bấp bênh, bà con đã chuyển sang canh tác kết hợp "lúa – cá – sen – du lịch sinh thái".

Ông Ngô Công Thức, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, đưa ra một so sánh đầy sức thuyết phục: Thay vì ngăn đập bế bờ, việc duy trì ngập lũ theo mùa đã giúp lượng phù sa bồi tụ đạt từ 3-5 tấn/ha. Con số này cao gấp nhiều lần so với canh tác lúa vụ ba truyền thống. Phù sa về, đất "khỏe" hơn, chi phí phân bón cho vụ sau giảm xuống, trong khi nguồn lợi từ cá đồng, từ hương sen và du lịch lại đem về thu nhập thực tế từ 50-100 triệu đồng cho mỗi tổ nhóm nông dân.

Đó không chỉ là thu nhập, đó là sự giải phóng sức lao động và tư duy của người nông dân. Họ không còn "đánh bạc" với trời đất mà đã biết khai thác giá trị đa dụng của hệ sinh thái đất ngập nước.

Khát vọng 1.000ha nông nghiệp sinh thái và tương lai xanh bền vững

Thành công của giai đoạn 1 là tiền đề để An Giang và WWF-Việt Nam tự tin tiến tới giai đoạn 2 (2026–2029) với những mục tiêu đầy tham vọng nhưng rất cụ thể.

Bà Lưu Thị Lan, Quản lý dự án của Tổ chức WWF Việt Nam, chia sẻ về tầm nhìn mới: "Chúng tôi đặt mục tiêu phục hồi tối thiểu 1.000ha đất nông nghiệp thông qua việc mở rộng các mô hình sinh kế dựa vào lũ. Bên cạnh đó, dự án sẽ nâng cao hiệu quả quản lý 845ha rừng tràm Trà Sư và phục hồi hơn 239ha rừng tràm Tân Tuyến".

Điều đáng mừng là trong giai đoạn tới, công nghệ sẽ được "bắt tay" cùng thiên nhiên. Việc ứng dụng công nghệ SMART và GIS trong phòng cháy, chữa cháy rừng sẽ giúp công tác quản lý trở nên chuyên nghiệp và hiện đại hơn. Không chỉ dừng lại ở cây tràm, dự án sẽ trồng bổ sung các loại cây gỗ và dược liệu bản địa, hướng tới việc xây dựng hồ sơ công nhận các khu bảo tồn mới.

×