Phú Thọ dẫn đầu cả nước về cải cách hành chính sau một năm hợp nhất

Phú Thọ vào top đầu cả nước về vận hành hệ thống chính quyền số

Một năm sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên cơ sở hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, bức tranh hành chính của tỉnh Phú Thọ mới đang dần hiện rõ những gam màu tích cực.

Từ một địa bàn có 479 đơn vị hành chính cấp xã, bộ máy được tái cấu trúc còn 148 xã, phường; từ 91 cơ quan chuyên môn cấp tỉnh giảm xuống còn 26 đầu mối. Không chỉ là phép cộng cơ học về địa giới hay dân số, đây là cuộc cải tổ lớn nhất về tổ chức bộ máy, phương thức điều hành và năng lực quản trị địa phương trong nhiều năm qua.

Báo cáo sau một năm vận hành của Tỉnh ủy Phú Thọ cho thấy quá trình tinh gọn bộ máy không chỉ nhằm giảm đầu mối hành chính mà còn hướng tới thay đổi cách vận hành hệ thống chính trị theo hướng hiệu quả hơn, thực chất hơn.

Đảng bộ tỉnh Phú Thọ mới được hình thành với quy mô rất lớn: 152 đảng bộ trực thuộc, hơn 2.300 tổ chức cơ sở đảng và trên 264.000 đảng viên.

Sau sắp xếp, tỉnh có diện tích hơn 9.300 km2, dân số khoảng 4 triệu người, đứng thứ ba cả nước về số lượng xã, phường. Quy mô ấy đồng nghĩa áp lực điều hành cũng lớn hơn rất nhiều.

Điểm đáng chú ý là bộ máy mới đã được kiện toàn khá nhanh. Chỉ trong thời gian ngắn sau hợp nhất, 100% cơ quan cấp tỉnh hoàn thành bố trí lãnh đạo; toàn bộ xã, phường kiện toàn chức danh bí thư, phó bí thư nhiệm kỳ 2025-2030.

Đây là điều không dễ trong bối cảnh hàng chục nghìn cán bộ, công chức phải sắp xếp lại vị trí công tác, thay đổi môi trường làm việc và thích ứng với quy trình điều hành mới.

Nếu nhìn ở góc độ cải cách hành chính, mô hình hai cấp của Phú Thọ đang cho thấy hiệu quả bước đầu. Sau hợp nhất, tỉnh đã rà soát và chuẩn hóa hơn 2.000 thủ tục hành chính; trong đó hơn một nửa được thực hiện trực tuyến toàn trình.

Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt gần tuyệt đối, khoảng 99,98%; hồ sơ trực tuyến vượt 90%. Việc triển khai “luồng xanh” trong xử lý thủ tục giúp rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết cho người dân và doanh nghiệp.

Đây không chỉ là những con số kỹ thuật. Điều quan trọng hơn là thay đổi trong trải nghiệm hành chính công. Một bộ máy từng bị đánh giá cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian đang chuyển dần sang mô hình điều hành tập trung vào hiệu quả đầu ra.

Kết quả kinh tế - xã hội cũng là chỉ dấu đáng chú ý. Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 10,52%, đứng đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc và nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. Thu ngân sách vượt 57.000 tỷ đồng; giải ngân đầu tư công đạt khoảng 95% kế hoạch. Hàng loạt dự án lớn được khởi công, hoàn thành. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai đồng bộ.

“Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy chính quyền mới, nhất là ở cấp xã, phường, từng bước được củng cố, kiện toàn và đi vào nền nếp.

Phú Thọ luôn nằm trong nhóm 3 địa phương hoàn thành sớm nhất các nhiệm vụ trên Hệ thống giám sát quốc gia thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW. Các lĩnh vực văn hóa - xã hội được triển khai đồng bộ, quốc phòng - an ninh được giữ vững”, Báo cáo Tỉnh uỷ Phú Thọ nêu rõ.

Sức ép rất lớn lên cấp xã

Tuy nhiên, đằng sau những kết quả tích cực ấy là sức ép rất lớn lên bộ máy cơ sở.

Báo cáo của Tỉnh ủy Phú Thọ thẳng thắn nhìn nhận tình trạng quá tải ở cấp xã. Sau khi bỏ cấp trung gian, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc huyện hoặc tỉnh được chuyển trực tiếp xuống xã, phường. Không ít công chức hiện phải kiêm nhiệm từ hai công việc trở lên, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng Đảng, kinh tế, văn hóa - xã hội.

Đây là thách thức mang tính hệ thống. Khi đơn vị hành chính được mở rộng cả về dân số lẫn diện tích, khối lượng công việc tăng nhanh nhưng chất lượng nhân lực chưa đồng đều. Một số lĩnh vực chuyên sâu như quy hoạch, công nghệ thông tin, giáo dục hay y tế vẫn thiếu cán bộ có chuyên môn phù hợp. Trong khi đó, địa bàn mới trải dài từ đô thị đến vùng núi khiến khoảng cách địa lý trở thành rào cản không nhỏ đối với quản trị địa phương.

Việc hợp nhất ba hệ thống hành chính vốn có quy trình xử lý và nền tảng công nghệ khác nhau cũng tạo ra độ “vênh” nhất định trong giai đoạn đầu. Từ quy chế phối hợp đến dữ liệu số hóa đều cần thời gian để đồng bộ.

Nhưng chính ở điểm này, mô hình của Phú Thọ lại mang ý nghĩa như một phép thử quan trọng đối với cải cách bộ máy hành chính hiện nay.

Trong nhiều năm, câu chuyện tinh gọn bộ máy thường được nhắc tới như một mục tiêu cải cách mang tính nguyên tắc. Song điều khó nhất không nằm ở việc giảm đầu mối hay sáp nhập đơn vị hành chính, mà ở khả năng duy trì hiệu quả vận hành sau sắp xếp. Một bộ máy ít tầng nấc hơn chỉ thực sự có ý nghĩa nếu năng lực phục vụ người dân được nâng lên.

Nhìn từ Phú Thọ, có thể thấy cải cách hành chính không còn dừng ở tinh giản biên chế, mà đang chuyển sang yêu cầu cao hơn: tái cấu trúc phương thức quản trị. Việc Tỉnh ủy chuyển từ “quản lý theo kế hoạch” sang “điều hành theo mục tiêu và sản phẩm cụ thể” cho thấy tư duy quản trị địa phương đang thay đổi.

Dĩ nhiên, một năm chưa đủ để đánh giá toàn diện thành công hay thất bại của mô hình chính quyền hai cấp. Những bất cập về nhân lực, năng lực cán bộ và hạ tầng số sẽ còn tiếp tục bộc lộ trong quá trình vận hành lâu dài. Nhưng điều quan trọng là bộ máy mới đã không rơi vào tình trạng tê liệt hay đứt gãy sau sáp nhập – điều từng là lo ngại lớn nhất khi bắt đầu cải cách.

Với một tỉnh có quy mô thuộc nhóm lớn nhất cả nước sau hợp nhất, việc duy trì tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội và giữ được nhịp vận hành hành chính thông suốt trong năm đầu tiên là kết quả đáng ghi nhận.

×