Phường Bắc Kạn, tỉnh Thái Nguyên: Thích ứng linh hoạt, triển khai hiệu quả chương trình Mục tiêu quốc gia vùng dân tộc

Diện mạo đô thị mới và những điểm tựa để triển khai chương trình

Sau khi sáp nhập 4 đơn vị hành chính gồm phường Sông Cầu, Phùng Chí Kiên, Xuất Hóa và xã Nông Thượng, phường Bắc Kạn có diện tích tự nhiên 72 km² với hơn 23.300 nhân khẩu, trong đó người dân tộc thiểu số chiếm khoảng 54%.

Sự đa dạng về dân cư, sự giao thoa văn hóa cùng hệ thống hạ tầng đô thị tương đối hoàn thiện tạo nên một bức tranh phát triển thuận lợi hơn nhiều xã miền núi truyền thống.

Tỷ lệ hộ nghèo của phường hiện ở mức thấp (1,5%), nhưng phần lớn lại thuộc nhóm đồng bào dân tộc thiểu số, cho thấy những thách thức đặc thù về sinh kế và điều kiện phát triển của bộ phận dân cư này vẫn còn hiện hữu. Bên cạnh đó, 100% tổ dân phố đều có từ 15% nhân khẩu trở lên là người dân tộc thiểu số, đủ điều kiện xác định là tổ vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo quy định hiện hành. Đây chính là cơ sở quan trọng để chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai một cách bài bản và có trọng điểm.

Trên nền tảng ấy, phường Bắc Kạn đã nhanh chóng kiện toàn bộ máy chỉ đạo: thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình Mục tiêu quốc gia, phân công rõ trách nhiệm giữa các phòng, bộ phận chuyên môn, bảo đảm sự phối hợp nhịp nhàng trong suốt quá trình thực hiện.

Gỡ từng nút thắt trong năm đầu thực hiện

Tổng dự toán vốn sự nghiệp thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025 được giao cho phường Bắc Kạn là 1.942,897 triệu đồng. Do không có vốn đầu tư, mọi hoạt động đều sử dụng nguồn vốn sự nghiệp từ Trung ương và địa phương, trong đó 131,657 triệu là vốn chuyển từ năm 2024 và hơn 1.872 triệu là vốn năm 2025.

Tuy nhiên, xuất phát điểm là một địa bàn đô thị thuộc khu vực I, nhiều dự án được thiết kế cho xã miền núi hay thôn đặc biệt khó khăn không còn phù hợp. Từ thực tế này khiến phường phải rà soát lại toàn bộ các nội dung, xác định chính xác đối tượng thụ hưởng, tránh sử dụng vốn không hiệu quả.

Điển hình là Dự án 5 (Phát triển giáo dục – đào tạo), Dự án 8 (Bình đẳng giới) hay Tiểu dự án 2 – Dự án 9 (Giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống). Do phường không có thôn đặc biệt khó khăn, đồng thời tình trạng tảo hôn hay hôn nhân cận huyết không xảy ra, tất cả các nội dung này đều không có nhu cầu triển khai.

Dù điều kiện áp dụng các dự án có phần hạn chế, phường Bắc Kạn vẫn triển khai hiệu quả những nội dung phù hợp với đặc thù đô thị kết hợp vùng dân tộc thiểu số.

Trong Dự án 6 – Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, phường đã sử dụng 51 triệu đồng để mua sắm trang thiết bị cho hai nhà văn hóa tại tổ 5 và tổ 12, góp phần nâng cao chất lượng sinh hoạt cộng đồng. Toàn bộ kinh phí đã được giải ngân 100% theo kế hoạch.

Những thiết bị mới không chỉ phục vụ hoạt động văn hóa – văn nghệ thường xuyên mà còn tạo thêm không gian gắn kết cho các nhóm dân cư, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số – lực lượng chiếm hơn một nửa dân số phường.

Một điểm sáng khác là Nội dung 01, Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 10, với tổng kinh phí thực hiện sau điều chỉnh là 200 triệu đồng. Phường đã đưa 43 đại biểu Người có uy tín đi học tập, trao đổi kinh nghiệm ngoài tỉnh. Hoạt động này không chỉ giúp nâng cao kiến thức, mà còn khơi dậy trách nhiệm, vai trò nòng cốt của đội ngũ người uy tín trong việc tuyên truyền và vận động người dân thực hiện chủ trương, chính sách mới.

Trong bối cảnh nguồn lực và thời gian triển khai hạn chế, việc sử dụng hiệu quả 100% kinh phí dành cho hoạt động ý nghĩa này là minh chứng rõ ràng cho tinh thần vào cuộc quyết liệt và thực chất của địa phương.

Do chuyển đổi sang mô hình chính quyền đô thị hai cấp trong thời gian ngắn, tiến độ phân bổ và điều chỉnh kế hoạch vốn bị chậm, dẫn tới việc tổ chức thực hiện một số hoạt động gấp rút hơn dự kiến. Bên cạnh đó, cán bộ làm công tác dân tộc chủ yếu là kiêm nhiệm, dễ tạo áp lực trong bối cảnh phải xử lý nhiều đầu việc song song.

Phường Bắc Kạn có mức độ đô thị hóa cao, ít đối tượng thụ hưởng ở các dự án dành riêng cho vùng đặc biệt khó khăn. Từ thực tế đó, phường đã kiến nghị Trung ương xem xét điều chỉnh một số nội dung của Chương trình Mục tiêu quốc gia theo hướng phù hợp hơn với địa bàn đô thị. Đồng thời cho phép địa phương được linh hoạt điều chuyển kinh phí giữa các nội dung để tránh lãng phí và ưu tiên vốn cho những nơi có nhu cầu thực sự. Với tỉnh, phường mong muốn tiếp tục nhận được hướng dẫn cụ thể về hoàn trả vốn, rà soát kế hoạch và tăng cường bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trong năm đầu tiên đầy thử thách này, phường Bắc Kạn đã chứng minh sự chủ động và quyết tâm khi triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong điều kiện hoàn toàn mới. Từng khoản kinh phí được rà soát kỹ lưỡng, từng hoạt động được chọn lọc kỹ càng để bảo đảm triển khai chương trình hiệu quả.

Từ những cách làm cụ thể, thời gian tới, phường Bắc Kạn được kỳ vọng sẽ phát huy tốt hơn nữa các lợi thế đô thị xen vùng dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao chất lượng đời sống người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

×