Phương Mai - hoàng nữ của vua Bảo Đại và mối duyên kỳ lạ với cháu nội của Thống chế nước Ý

Hoàng nữ Phương Mai - Từ lầu son gác tía Huế đến những khúc quanh nghiệt ngã

Khi triều đại nhà Nguyễn đang bước vào những chương cuối cùng của một cuốn biên niên sử, ngày 1/4/1937, tại cao nguyên Đà Lạt sương mù, Công chúa Nguyễn Phước Phương Mai chào đời, người con thứ hai nhưng là con gái lớn nhất của vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương – người đàn bà tài sắc vẹn toàn, Marie - Thérèse Nguyễn Hữu Thị Lan.

Cuốn sách Bảo Đại - Hoàng đế cuối cùng (xuất bản năm 2018 của tác giả Lý Nhân Phan Thứ Lang) từng ghi, trong số 5 người con gồm Hoàng tử Bảo Long, Công chúa Phương Mai, Công chúa Phương Liên, Công chúa Phương Dung và Hoàng tử Bảo Thắng, nàng trưởng nữ Phương Mai luôn mang một phong thái đặc biệt, vừa mang nét đài các của dòng dõi cung đình Huế, vừa sớm tiếp cận hơi thở hiện đại của phương Tây.

Giữa không khí học thuật nghiêm túc và tinh thần độc lập của giáo dục Pháp, vương nữ nhà Nguyễn đã học cách làm chủ ngôn ngữ, tư duy bằng lý trí sắc bén và nhìn thế giới qua lăng kính văn hóa mới. Tuy vậy, dòng máu đại nội chảy trong huyết quản chưa bao giờ nguôi. Dù bị cuốn hút bởi phong cách sống châu Âu, Phương Mai vẫn ôm ấp một nỗi niềm hoài cổ khôn nguôi về quê hương với hình ảnh cố đô Huế rêu phong, nhã nhạc trong lầu ngự uyển.

Lịch sử chứng kiến một sự can trường của nàng hoàng nữ. Trong giai đoạn từ năm 1949 - 1953, bất chấp những hiểm nguy của thời cuộc, bà đã quyết định trở về Việt Nam. Những chuyến đi ngắn ngủi ấy giống như một cuộc hành hương về với nguồn cội, để lại những dấu ấn không thể phai mờ. Trong những bức thư gửi cho bè bạn phương Tây, bà bùi ngùi viết: “Dù ở đâu, tiếng chuông chùa và gió Huế vẫn vang mãi trong trái tim tôi".

Nhưng định mệnh dường như muốn thử thách đến tận cùng một đóa hồng hoàng tộc. Khi trưởng thành, nhan sắc và danh vọng không mang lại cho Công chúa Phương Mai một cuộc đời phẳng lặng. Ngược lại, đời bà là một chuỗi truân chuyên với mấy đời chồng đầy nước mắt.

Người chồng đầu tiên, một kẻ hám danh lợi, đã nhẫn tâm quay lưng bỏ rơi bà ngay khi nhận ra vương triều Nguyễn đã sụp đổ, gia đình hoàng tộc không còn quyền lực lẫn tài sản để dung túng cho tham vọng của gã. Đau đớn bước qua cuộc hôn nhân đầu, bà đi bước nữa với một phi công phương Tây. Nhưng tình yêu ấy lại một lần nữa chết chìm trong những trận cuồng phong ghen tuông mù quáng.

Hai lần đổ vỡ, hai lần nếm trải sự bạc bẽo của lòng người nơi viễn xứ, tưởng chừng như người con gái của cựu hoàng Bảo Đại sẽ buông xuôi trước số phận nghiệt ngã.

Thế nhưng, như một sự bù đắp muộn màng của số phận, một chương mới đã mở ra vào ngày 5/8/1971. Tại thủ đô Paris hoa lệ, giới thượng lưu Âu châu đã chấn động trước một lễ cưới trang trọng: Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai kết hôn với người chồng tên Pietro Badoglio.

Đây không đơn thuần là một đám cưới, mà là cuộc giao thoa của hai dòng dõi quý tộc Á – Âu. Vị phu quân Pietro Badoglio chính là con trai của Đại công tước Addis Abeba, và đặc biệt hơn, ông chính là cháu nội của Thống chế Pietro Badoglio lẫy lừng – người từng là chỉ huy cấp cao của chiến dịch thôn tính Đông Phi, được bổ nhiệm làm Phó vương của Đông Phi thuộc Ý, rồi Công tước xứ Addis Ababa.

Gia tộc Badoglio lừng lẫy này có mối quan hệ thông gia và chính trị mật thiết với Benito Mussolini – nhà độc tài phát xít đứng đầu nước Ý với tham vọng điên cuồng nhằm tái lập Đế chế La Mã cổ đại. Sự sắt đá và tàn bạo của Mussolini trong việc thanh trừng các thế lực đối nghịch từng được đại văn hào Mario Puzo tái hiện sinh động trong kiệt tác Bố Già: ... một thể chế sẵn sàng trao đặc quyền cho cảnh sát bắt giữ bất kỳ ai khả nghi, tống vào trại lao công cưỡng bách để đập đá ngoài đảo chết bỏ...

Bước vào cuộc hôn nhân này, Công chúa Phương Mai chính thức nhận danh hiệu Duchess of Addis Abeba (Nữ Công tước xứ Addis Abeba). Từ một nàng công chúa mất hết quyền lực và danh vọng, bà bước vào đỉnh cao của thế giới quý tộc châu Âu. Giữa Phương Mai và Pietro không chỉ là nghĩa vợ chồng, mà còn là mối giao cảm sâu sắc của hai tâm hồn tri kỷ, cùng nhau chia sẻ những hiểu biết về văn hóa, lịch sử và nhân sinh.

Với người chồng thứ ba này, bà sinh hạ hai người con: Don Flavio Badoglio (sinh năm 1973) và Donna Manuela Badoglio (sinh năm 1979), trong đó người con trai trưởng sau này đã kế thừa danh vị Công tước Addis Abeba thứ ba.

Năm 1992, định mệnh lại một lần nữa gõ cửa khi ông Pietro Badoglio chồng bà qua đời. Trở lại với bóng chiếc đơn côi, Nữ công tước phương Đông lui về ở ẩn, sống lặng lẽ cùng người em gái là Công chúa Phương Dung tại vùng Louveciennes của nước Pháp.

Ngày 16/1/2021, Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 83, khép lại một cuộc đời dài gần một thế kỷ đầy biến động. Sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho những ai từng biết đến một "lá ngọc cành vàng" nàng công chúa cuối cùng của vương triều nhà Nguyễn.

Cho đến giây phút cuối đời, tâm hồn bà vẫn vẹn nguyên một tình yêu sâu nặng với quê hương, như dòng lưu bút cuối cùng bà để lại cho trần thế: “Trái tim tôi là một bản đồ của ký ức - nơi có con sông Hương uốn khúc, có đồi thông Đà Lạt và có đại lộ Paris dưới mưa".

×