Nói về nhà thờ này, đại văn hào Victor Hugo đã có cuốn tiểu thuyết 11 tập vĩ đại, làm cho Nhà thờ Đức Bà Paris trở nên nổi tiếng hơn nhờ các nhân vật và bi kịch của họ, quanh tình yêu, trong cái nhà thờ tuyệt đẹp này.
Tôi đã hai lần sang Pháp, lần mò ở đây, tưởng tượng ra các nhân vật đã sống, đã yêu, đã chết ra sao. Và kì lạ thay sự ám ảnh này không chỉ cho riêng tôi mà còn là của khá nhiều người Việt Nam yêu văn của Victor Hugo, mà đến đây, tìm lại cô vũ nữ, chàng đại úy và sự ám ảnh của kẻ đánh chuông dị dạng đau khổ - thằng gù Quasimodo.
Ở Đức người ta chỉ biết tới nhà thờ cụt trên trung tâm Tây Berlin, và nó mang nặng dấu ấn Thế chiến với sự hủy diệt chiến tranh - thuộc về tội ác, không thuộc phe trục nào, bên nào. Notre Dame de Paris nằm trên trung tâm Paris, biểu tượng của tình cảm mang tính mong muốn bất diệt không chỉ tôn giáo.
Nhà thờ Đức Bà Paris cháy. Sự thiệt hại của nó, tháp chuông và công trình kế cận, với do lí nào đó, sơ xuất trong sửa chữa hay gì đi nữa, vẫn là một bi kịch mới của Paris, dù chính phủ Pháp có nhiều tiền để sửa chữa thì vẫn là một dấu ấn lịch sử, mang nặng sự thất bại với lẽ nào đó trong niềm tin tôn giáo của người Paris, và sự bất ổn định bấy nay ở Paris, sự ổn định trong sự tôn thờ cái đẹp tưởng vĩnh cửu của một công trình cổ.
Xin chia buồn với Paris. Mong nước Pháp nhanh chóng điều tra và xác minh nguyên nhân thảm kịch này. Trái tim hay trung tâm Paris tổn thương đâu chỉ của người Pháp khi thuộc về một giá trị của nhân loại.