Quan tham Trung Quốc 1 năm thu về 65 căn hộ và 58 triệu NDT: Hòa Thân nghe xong cũng phải cảm thán

Quan tham Trung Quốc 1 năm thu về 65 căn hộ và 58 triệu NDT: Hòa Thân nghe xong cũng phải cảm thán

Nhắc tới Hòa Thân, nhiều khán giả Trung Quốc và Việt Nam lập tức nhớ đến hình ảnh nhân vật do diễn viên Vương Cương thể hiện trong các bộ phim truyền hình cổ trang: khéo ăn nói, giỏi đoán ý hoàng đế, khi mềm mỏng lấy lòng, lúc lại đầy mưu mô trong những cuộc đấu đá quan trường. Hình tượng ấy đã khiến Hòa Thân trở thành một trong những “quan tham” nổi tiếng nhất trong văn hóa đại chúng Trung Quốc.

Nhưng đằng sau lớp màu sắc điện ảnh là một nhân vật có thật từng nắm quyền lực rất lớn vào cuối đời Càn Long. Hòa Thân, tên ban đầu là Thiện Bảo, sinh năm 1750, thuộc họ Nữu Hỗ Lộc của Mãn Châu. Theo tư liệu của Cố Cung Bắc Kinh, từ một thị vệ, ông thăng tiến với tốc độ hiếm thấy sau khi được Càn Long chú ý. Năm 1776, khi mới khoảng 26 tuổi, Hòa Thân đã được bổ nhiệm làm Thị lang Bộ Hộ rồi nhanh chóng bước vào Quân cơ xứ. Sau đó, ông lần lượt đảm nhiệm hoặc kiêm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng liên quan tới Bộ Hộ, Bộ Lại, Nội vụ phủ và những cơ quan trực tiếp quản lý tiền bạc, nhân sự của triều đình.

Quyền lực của Hòa Thân càng được củng cố khi con trai ông là Phong Thân Ân Đức kết hôn với Thập công chúa, người con gái được Càn Long đặc biệt yêu quý. Từ quan hệ quân thần, gia đình Hòa Thân trở thành thông gia với hoàng gia. Đến những năm cuối triều Càn Long, khi nhiều đại thần kỳ cựu đã qua đời hoặc rút khỏi chính trường, Hòa Thân trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong triều đình nhà Thanh.

Các ghi chép lịch sử cho rằng Hòa Thân rất giỏi đoán ý Càn Long và sử dụng vị thế của mình để xây dựng mạng lưới quyền lực. “Thanh sử cảo” mô tả ông nắm quyền lâu năm, biết cách dò xét ý hoàng đế; những người không theo mình có thể bị tìm cơ hội đẩy vào thế bất lợi, trong khi người biết đưa lợi ích lại có thể được giúp đỡ. Những lĩnh vực vốn có nguồn lợi lớn như muối hay công trình trị thủy cũng trở thành nơi phát sinh nhiều vấn đề dưới thời ông có ảnh hưởng mạnh trong triều.

Bởi vậy, cái tên Hòa Thân dần gắn chặt với hai chữ “tham quan”. Sau khi Càn Long qua đời vào tháng 2/1799, quyền lực bảo trợ cho Hòa Thân cũng chấm dứt. Hoàng đế Gia Khánh nhanh chóng cho bắt ông. Hòa Thân bị liệt kê 20 tội danh liên quan tới lộng quyền, tham nhũng và vi phạm các quy chế của triều đình rồi được ban cho tự vẫn. Toàn bộ quá trình từ lúc Càn Long mất đến khi Hòa Thân mất diễn ra rất nhanh, khép lại hơn hai thập niên ông đứng ở trung tâm quyền lực nhà Thanh.

Từ đó xuất hiện câu nói nổi tiếng trong dân gian Trung Quốc: “Hòa Thân ngã xuống, Gia Khánh ăn no”, hàm ý số tài sản tịch thu được từ nhà Hòa Thân lớn đến mức có thể làm đầy ngân khố của hoàng đế.

Tuy nhiên, đây cũng là nơi lịch sử và giai thoại thường bị trộn lẫn. Trong nhiều tài liệu phổ thông, gia sản Hòa Thân được nói là trị giá tới 800 triệu lượng bạc, thậm chí tương đương hàng chục năm thu nhập của nhà Thanh. Cố Cung Bắc Kinh lưu ý rằng con số 800 triệu lượng bạc là truyền thuyết dân gian và “rõ ràng đã bị phóng đại”.

Nghiên cứu dựa trên hồ sơ Nội vụ phủ của học giả Lại Huệ Mẫn thuộc Viện Nghiên cứu Lịch sử cận đại, Academia Sinica, đưa ra bức tranh thận trọng hơn nhiều. Theo những tài liệu lưu trữ có thể kiểm chứng, tài sản của Hòa Thân có hơn 3 triệu lượng bạc và hơn 30.000 lượng vàng, bên cạnh nhiều loại bất động sản, đồ vật và tài sản khác. Nghiên cứu cũng cho rằng khối tài sản bị tịch thu của Hòa Thân chỉ tương đương khoảng hai năm nguồn thu tài chính của hoàng gia thời Gia Khánh, khác xa với giai thoại cho rằng chỉ cần “Hòa Thân ngã xuống” là có thể giải quyết toàn bộ khó khăn tài chính của nhà Thanh.

Hơn hai thế kỷ sau, câu chuyện về những quan chức sở hữu lượng bất động sản lớn bất thường tiếp tục khiến dư luận Trung Quốc chú ý. Một trường hợp từng gây xôn xao là Khích Đồng Phúc (Xi Tongfu - 郗同福), cựu thành viên Ban Cán sự Đảng Ủy ban Kinh tế và Thông tin tỉnh Giang Tô, cán bộ cấp phó sở. Trước đó, ông từng giữ các chức vụ như Ủy viên Thường vụ Thành ủy Liên Vân Cảng, Bí thư Khu ủy Liên Vân và lãnh đạo Khu phát triển kinh tế - kỹ thuật Liên Vân Cảng.

Theo đó, chỉ trong vòng một năm, Khích Đồng Phúc được cho là đã nhận đút lót tới 65 bất động sản, cộng thêm khoảng 58 triệu NDT! Khối tài sản khổng lồ lên tới hơn 100 triệu này đối với phần lớn người dân bình thường chẳng khác nào chuyện viển vông. Cuối cùng, ông ta phải chịu sự trừng phạt nghiêm khắc của pháp luật và bị tuyên án 12 năm tù. Đây có lẽ cũng là một lời cảnh tỉnh.

Theo cáo trạng của cơ quan kiểm sát Trung Quốc, từ năm 1996 đến năm 2017, Khích Đồng Phúc đã lợi dụng nhiều chức vụ tại Nam Kinh và Liên Vân Cảng để tạo điều kiện cho doanh nghiệp, cá nhân trong quá trình cải tổ doanh nghiệp, chuyển nhượng đất, giải phóng mặt bằng và giao thầu công trình; đổi lại ông nhiều lần nhận tài sản có giá trị đặc biệt lớn. Vụ án được Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Trấn Giang truy tố vào tháng 7/2018.

Theo những thông tin được công bố sau phiên tòa, từ khi còn công tác tại Giang Ninh, Khích Đồng Phúc đã có quan hệ lợi ích với một doanh nhân trong lĩnh vực bất động sản. Sau khi được điều động tới Liên Vân Cảng năm 2004, mối quan hệ này tiếp tục phát triển. Một công ty bất động sản được thành lập với cơ cấu cổ phần trong đó Khích Đồng Phúc và người em vợ cùng tham gia lợi ích phía sau.

Theo hồ sơ được báo chí Trung Quốc dẫn lại, với tỷ lệ cổ phần 30%, phía Khích Đồng Phúc và người em vợ đáng lẽ phải góp 17,15 triệu NDT nhưng thực tế chỉ góp khoảng 5 triệu NDT; phần còn thiếu hơn 12 triệu NDT do đối tác đứng ra chi trả. Sau đó, Khích Đồng Phúc sử dụng ảnh hưởng từ chức vụ để tạo điều kiện liên quan tới hoạt động của dự án. Khi hai bên tiến hành thoái vốn và chia lợi nhuận vào khoảng năm 2008, phần lợi ích được thanh toán bằng bất động sản. Kết quả là Khích Đồng Phúc và người em vợ nhận tổng cộng 65 căn hộ cùng 30 chỗ đỗ xe, trị giá khoảng 43,14 triệu NDT.

Một chi tiết đáng chú ý khác là số bất động sản này không phải tất cả đều đứng tên Khích Đồng Phúc. Theo tài liệu được công bố, vì lo bị phát hiện, nhiều tài sản được bố trí dưới tên những người khác. Điều đó cũng lý giải vì sao khi vụ án được điều tra và tài sản bị phong tỏa, việc xác định quyền sở hữu thực tế trở thành một phần quan trọng trong quá trình xử lý.

Ngày 28/12/2018, TAND trung cấp Trấn Giang tuyên Khích Đồng Phúc 12 năm tù về tội nhận hối lộ, phạt 1,5 triệu NDT; tài sản phạm pháp cùng lợi tức bị truy thu để nộp ngân sách nhà nước. Đây cũng là vụ án cán bộ cấp sở đầu tiên do Ủy ban Giám sát tỉnh Giang Tô chuyển sang cơ quan tư pháp xử lý sau khi hệ thống giám sát mới được thiết lập tại địa phương.

Một chi tiết khiến vụ án gây chú ý đặc biệt là sự thay đổi trong chính lời kể của Khích Đồng Phúc về tiền bạc. Theo những tư liệu được báo chí Trung Quốc dẫn từ cơ quan kiểm sát, thời trẻ ông có hoàn cảnh khó khăn. Khi gia đình lần đầu được phân một căn nhà rộng khoảng 40m² vào những năm 1980, ông từng xúc động đến mức gần như thức trắng đêm. Nhưng sau khi có chức vụ và tiếp xúc với những doanh nhân kiếm được khoản lợi nhuận rất lớn từ các dự án, tâm lý của ông dần thay đổi. Từ mong muốn có một mái nhà, ông bước sang con đường tích lũy hàng chục bất động sản bằng quyền lực mà mình nắm giữ.

Đặt câu chuyện Khích Đồng Phúc bên cạnh Hòa Thân không có nghĩa hai vụ việc có thể so sánh trực tiếp về quy mô hay bối cảnh lịch sử. Một người là quyền thần sống dưới chế độ quân chủ cuối thế kỷ XVIII; người kia là cán bộ bị xét xử theo pháp luật hiện đại. Điểm tương đồng đáng chú ý hơn nằm ở cơ chế tha hóa của quyền lực: khi người có quyền kiểm soát đất đai, dự án, tiền bạc hoặc việc bổ nhiệm nhân sự biến quyền lực công thành phương tiện phục vụ lợi ích cá nhân, tài sản có thể tăng lên với tốc độ vượt xa thu nhập hợp pháp.

Một cán bộ từng nắm những vị trí quan trọng đã lợi dụng quyền lực trong hơn hai thập niên, nhận lợi ích bất chính đặc biệt lớn, trong đó có vụ phân chia tới 65 căn hộ và 30 chỗ đỗ xe, cuối cùng phải nhận án 12 năm tù. Còn Hòa Thân, dù khối gia sản thực tế có thể không khổng lồ như những câu chuyện dân gian truyền lại, vẫn trở thành biểu tượng lịch sử về hậu quả của việc quyền lực tập trung mà thiếu sự kiểm soát.

×