Quy mô đào tạo thương mại điện tử tăng mạnh nhưng nội dung vẫn "hổng" chiều sâu

Số liệu từ báo cáo phản ánh sức hút ngày càng lớn của ngành thương mại điện tử đối với người học khi kinh tế số bước vào giai đoạn tăng tốc.

Tính đến năm 2025, cả nước đã có 47 trường đào tạo ngành thương mại điện tử, 16 trường đào tạo chuyên ngành và 113 trường đưa học phần này vào chương trình giảng dạy, tăng rõ rệt so với các năm 2022 và 2023.

Ngành thương mại điện tử: Quy mô mở rộng, điểm chuẩn tăng cao

Sức nóng của ngành thương mại điện tử thể hiện rõ nét qua con số tuyển sinh khi tăng từ 3.479 sinh viên (năm học 2023 - 2024) lên 4.987 sinh viên (năm học 2025 - 2026). Đáng chú ý, có tới 79% cơ sở đào tạo ghi nhận điểm chuẩn đầu vào có xu hướng tăng.

Về phía người học, kết quả khảo sát trên 3.000 sinh viên cho thấy hơn 80% đánh giá cơ hội việc làm trong lĩnh vực này rất tích cực trong 3 năm tới. Thực tế này phù hợp với tốc độ tăng trưởng cao của thương mại điện tử Việt Nam, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ sang các lĩnh vực logistics, thanh toán số và marketing.

Dù quy mô mở rộng nhanh chóng, VECOM chỉ ra điểm nghẽn lớn khi nội dung đào tạo chưa theo kịp yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Trong khi 70% chương trình đã có học phần pháp luật thương mại điện tử, các mảng nội dung then chốt của giai đoạn mới lại rất mỏng: chỉ 38% trường dạy về thương mại điện tử xuyên biên giới và 26% trường đưa nội dung bảo vệ môi trường vào giảng dạy.

Điều này tạo ra khoảng trống lớn so với định hướng chính sách, nhất là khi Luật Thương mại điện tử (thông qua tháng 12/2025) và Kế hoạch tổng thể phát triển Thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đều nhấn mạnh yếu tố phát triển xanh và xuất khẩu trực tuyến. Các học phần hiện đại gắn với AI, dữ liệu hay vận hành đa nền tảng hiện vẫn chủ yếu dừng lại ở mức tự chọn thay vì là trụ cột bắt buộc.

"Nút thắt" từ đội ngũ giảng viên và tính thực hành

Một thách thức khác mang tính hệ thống là khoảng cách giữa học thuật và thực tiễn. Hiện có 72,5% giảng viên tham gia các hội thảo khoa học nhưng phần lớn chỉ dừng lại ở quy mô trong nước, công bố quốc tế còn hạn chế.

Trong khi đó, sinh viên bày tỏ mong muốn được tăng thời lượng thực hành trên các nền tảng thực tế như TikTok Shop, AI và logistics số. Thương mại điện tử vốn biến động nhanh, đòi hỏi giảng viên phải có khả năng kết nối thực tiễn doanh nghiệp, điều mà nhiều trường hiện nay vẫn chưa đáp ứng đồng bộ.

Để hóa giải các rào cản này, báo cáo của VECOM đề xuất 4 nhóm giải pháp cốt lõi.

Đối với các cơ sở đào tạo, cần chủ động đưa Thương mại điện tử xuyên biên giới, bảo vệ môi trường, e-logistics và fintech thành các học phần cốt lõi, đồng thời tăng cường liên kết chia sẻ học liệu giữa các trường.

Với đội ngũ giảng viên, cần triển khai các chương trình bồi dưỡng quy mô quốc gia gắn với thực tế doanh nghiệp và các xu hướng công nghệ mới.

Với doanh nghiệp, cần tăng cường mô hình thực tập dài hạn, xây dựng ngân hàng "case study" thực tế và tổ chức định kỳ các ngày hội nghề nghiệp (E-commerce Career Day).

Ở tầm chính sách, cần Xây dựng khung năng lực nghề nghiệp và chuẩn đầu ra thống nhất để đảm bảo chất lượng nhân lực đồng đều giữa các vùng miền.

Báo cáo nhấn mạnh, trong kỷ nguyên kinh tế số, chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định khả năng cạnh tranh lâu dài của Việt Nam trên bản đồ toàn cầu. Do đó, đào tạo thương mại điện tử cần dịch chuyển từ "đủ số lượng" sang "đúng năng lực" và phát triển bền vững.

×