Rà soát doanh nghiệp nghìn tỷ báo lỗ: Dấu hiệu để cơ quan thuế đưa vào quản lý rủi ro

Mới đây, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 1927/CT-KTr yêu cầu các đơn vị trực thuộc tăng cường quản lý, đẩy mạnh kiểm tra chuyên đề năm 2026 đối với nhóm doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng, nhằm phát hiện kịp thời hành vi gian lận, trốn thuế và đảm bảo thu đúng, thu đủ cho ngân sách Nhà nước.

Nhiều doanh nghiệp thuộc diện kiểm tra chuyên đề

Trong văn bản do ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục Trưởng Cục Thuế  ký thể hiện, trong năm 2025, ngành Thuế đã triển khai nhiều giải pháp quản lý đối với doanh nghiệp, trong đó có nhóm kê khai thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng và đạt một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, tình trạng  doanh nghiệp kê khai thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng vẫn còn phổ biến.

Để tiếp tục tăng cường quản lý thuế trong năm 2026, Cục Thuế đề nghị Thuế các tỉnh, thành phố, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn và Chi cục Thuế Thương mại điện tử đẩy mạnh công tác tuyên truyền, yêu cầu người nộp thuế kê khai trung thực, chính xác, đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định.

Đồng thời, cảnh báo hậu quả pháp lý và các chế tài xử lý đối với trường hợp doanh nghiệp liên tục kê khai lỗ nhiều năm, không nộp thuế nhưng vẫn đầu tư mở rộng, tăng vốn.

Cơ quan thuế nhấn mạnh, đây là yếu tố rủi ro trọng yếu để đưa vào kế hoạch kiểm tra trọng điểm, qua đó xác định và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật thuế, gian lận, trốn thuế; góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý thuế và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người nộp thuế.

Cùng với đó, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị được yêu cầu đẩy mạnh rà soát việc khai thuế, nộp thuế của doanh nghiệp; trường hợp phát hiện sai sót phải hướng dẫn doanh nghiệp kê khai, điều chỉnh kịp thời, đồng thời tăng cường kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế.

Đáng chú ý, Cục Thuế đã rà soát và tổng hợp danh sách một số doanh nghiệp có doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ trên 1.000 tỉ đồng nhưng phát sinh lỗ liên tiếp 2 năm 2023 và 2024, gồm 302 doanh nghiệp theo danh sách đính kèm.

Dấu hiệu doanh nghiệp trốn thuế

Bà Nguyễn Thị Cúc, nguyên Phó Tổng cục Trưởng Tổng Cục Thuế, Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam cho biết, hiện nay vẫn có một số doanh nghiệp phản ánh là lỗ nhưng vẫn đầu tư mở rộng mạng lưới. Đây là những dấu hiệu để cơ quan thuế đưa vào quản lý rủi ro.

Trước khi cơ quan thuế thực hiện công tác kiểm tra theo tiêu chí rủi ro sẽ khuyến khích các doanh nghiệp tự giác tuân thủ quy định hiện hành. Bởi vì, việc tuân thủ sẽ thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với cơ quan Nhà nước.

“Ngoài ra, doanh nghiệp họ cũng phải cân nhắc hình ảnh, thương hiệu của một doanh nghiệp khi chấp hành nghĩa vụ thuế. Mới đây, một số doanh nghiệp kinh doanh vàng cũng bị kiểm tra khi có dấu hiệu trốn thuế.

Bởi vậy, việc sử dụng hai sổ sách để trốn thuế, hoặc che giấu doanh thu, đây là những hành vi có dấu hiệu trốn thuế. Vì vậy, thông thường căn cứ vào những thông tin đó, cơ quan thuế sẽ có cảnh báo đến thuế các địa phương để rà soát, yêu cầu nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp và đảm bảo tính minh bạch”, bà Cúc chia sẻ.

Ngoài ra theo bà, cũng có nhiều doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng họ tuân thủ nghĩa vụ nộp thuế tốt. Bởi vậy, ngành thuế sẽ căn cứ vào nhiều tiêu chí, dữ liệu, đối soát, quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế để có kế hoạch kiểm tra, rà soát đối với một số doanh nghiệp, tập đoàn có dấu hiệu vi phạm.

“Song song với đó, cơ quan chức năng ngành thuế cũng thực hiện việc kiểm tra định kỳ đối với các doanh nghiệp để phát hiện các hành vi gian lận thuế, xử lý theo quy định”, bà Cúc thông tin.

Hành vi trốn thuế có thể bị xử lý hình sự

Tiến sĩ luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP.Hà Nội) cho hay, khi kế hoạch đã được ban hành cơ quan thuế ở các địa phương sẽ phối hợp với cục thuế để tổ chức thực hiện, rà soát báo cáo tài chính, các tài liệu có liên quan đến hồ sơ sổ sách kế toán của doanh nghiệp để xác định việc tuân thủ pháp luật về quản lý thuế, xác định doanh nghiệp có sai phạm hay không để xử lý theo quy định của pháp luật.

Hiện nay, không ít các doanh nghiệp, tập đoàn lớn ở Việt Nam thông báo thua lỗ thời gian qua bởi nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan. Trong đó có những trường hợp là doanh nghiệp, công ty xuyên quốc gia. Họ chuyển giá, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài dẫn đến doanh nghiệp ở Việt Nam thua lỗ. Bản chất của việc chuyển giá, giảm thuế là trốn thuế tuy nhiên rất khó xử lý hành vi này đối với các công ty đa quốc gia.

Việc mua bán giữa công ty mẹ và công ty con liên quan đến nguyên liệu, vật liệu, thậm chí hàng hóa do họ tự quyết định về giá cả mà không thể có sự can thiệp trực tiếp từ phía chính quyền theo nguyên tắc tự do cạnh tranh dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp mua nguyên liệu, vật liệu của công ty trong hệ thống của mình với giá cao ở nước ngoài dẫn đến tình trạng thua lỗ ở Việt Nam nhưng lợi nhuận lại xảy ra ở nước ngoài. Đây là hiện tượng từng xảy ra và cần phải có giải pháp đối với vấn đề này để tránh thất thu thuế ở Việt Nam.

Ngoài ra đối với các doanh nghiệp giấu doanh thu, vi phạm trong việc kê khai tài chính, mua hóa đơn, không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ doanh thu lợi nhuận có thể sẽ bị xử lý theo quy định của Luật quản lý thuế và các văn bản pháp luật có liên quan.

"Đối với các doanh nghiệp làm ăn có uy tín, lợi nhuận lớn, doanh thu hằng năm hằng ngàn tỷ đồng mà không có lợi nhuận hoặc lợi nhuận mỏng thì việc kiểm tra, rà soát là cần thiết", ông Cường nêu quan điểm.

Theo ông, trường hợp phát hiện doanh nghiệp có vi phạm về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng hoặc hành vi trốn thuế đến mức bị truy cứu trách nhiệm hành sự thì cơ quan chức năng sẽ xem xét xử lý hình sự theo quy định tại Điều 200 Bộ luật hình sự 2015 về tội Trốn thuế, với khung hình phạt thấp nhất là 3 tháng, cao nhất là 7 năm tù.

Trường hợp doanh nghiệp vi phạm phạm nhân chưa đến mức xử lý hình sự hoặc việc khắc phục hậu quả dẫn đến có thể xử lý hoặc không xử lý hình sự thì sẽ căn cứ vào tinh thần của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân để giải quyết theo quy định của pháp luật hiện hành.

Luật sư Cường cho biết thêm, trước đây một thời gian dài các quy định về quản lý hóa đơn được thực hiện chưa tốt, rất nhiều doanh nghiệp không xuất hóa đơn giá trị gia tăng dẫn đến khó khăn trong việc hạch toán thuế của doanh nghiệp.

Ngoài ra các hiện tượng mua bán hóa đơn giá trị gia tăng, che giấu doanh thu, gian lận trong việc nộp thuế xảy ra khá nhiều. Đến nay, các quy định pháp luật về quản lý thuế đã đầy đủ và chặt chẽ hơn trước rất nhiều.

Việc xác định nguồn gốc hàng hóa, xuất hóa đơn giá trị gia tăng đã được thực hiện đầy đủ và triệt để hơn. Bởi vậy tăng cường kiểm tra rà soát, kịp thời phát hiện để chấn chỉnh các sai phạm của doanh nghiệp là cần thiết. Bên cạnh đó cũng tăng cường các giải pháp để tuyên truyền, hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật về thuế gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước.

“Hiện nay, yêu cầu của xã hội về quản lý kinh tế, quản lý xã hội ngày càng chặt chẽ. Hiện nay các hộ kinh doanh đều phải đăng ký kê khai nộp thuế theo quy định, các đối tượng mua bán hóa đơn giá trị gia tăng bị phát hiện và xử lý nghiêm, các doanh nghiệp thực hiện hành vi vi phạm về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, trốn thuế sẽ bị xử lý bằng chế tài của pháp luật. Bởi vậy nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ cần phải tăng cường quản lý nội bộ, tuân thủ quy định pháp luật về quản lý thuế. Các doanh nghiệp có doanh thu lớn cần phải có ý thức chấp hành pháp luật, nộp đúng, nộp đủ số thuế theo quy định của pháp luật”, ông Cường chia sẻ.

Trước đó, Cục Thuế cho biết đã rà soát, lập danh sách 302 doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lỗ liên tiếp. Trong đó hơn 100 doanh nghiệp do cơ quan thuế TP.HCM quản lý như: Công ty TNHH Lotteria Việt Nam, Công ty Mercedes-Benz Việt Nam, Công ty CP thương mại Nguyễn Kim, Công ty CP Tập đoàn VNG, Công ty TNHH điện tử Sharp Việt Nam, Công ty cổ phần bia Sài Gòn Bình Tây, Công ty TNHH một thành viên thực phẩm SaiGon Co.op…

Nhiều doanh nghiệp thuộc quản lý của thuế Hà Nội, gồm Công ty TNHH liên doanh KFC Việt Nam, Công ty cổ phần nhôm Đô Thành, Công ty cổ phần và đầu tư xây dựng hạ tầng và giao thông, Công ty thương mại Bảo Long, Công ty CP Thanh toán điện tử VNPT, Công ty TNHH BEST XEPRESS (Việt Nam), Công ty TNHH TOTO Việt Nam, Công ty TNHH giao nhận vận tải quốc tế EMC, Công ty TNHH dinh dưỡng quốc tế Việt Đức, Công ty cổ phần thanh toán điện tử VNPT...

×