Sang Cuba trồng giống lúa Việt Nam bằng công nghệ Việt Nam, đoàn doanh nghiệp, chuyên gia Việt Nam làm được những gì?

Doanh nghiệp Việt Nam trồng lúa trên đất Cuba, mô hình chưa từng có tiền lệ ở Cuba

Theo thông tin trên hãng tin IPS (Cuba), tháng 2/2023, thỏa thuận giữa Cuba và Công ty TNHH Agri VMA chính thức bắt đầu có hiệu lực, sau một loạt các đánh giá tính khả thi của dự án.

Việc cho một công ty tư nhân Việt Nam thuê đất để trồng lúa tại khu phức hợp chế biến lúa gạo nằm ở thị trấn Los Palacios, tỉnh Pinar del Río, phía Tây Cuba được triển khai như một mô hình chưa từng có tiền lệ tại quốc gia này, với kỳ vọng sẽ cải thiện nguồn cung lương thực trong nước.

Được biết, vào những tháng đầu năm 2025, Công ty TNHH Agri VMA đã bắt đầu thu hoạch những tấn gạo đầu tiên trên diện tích 924 ha – trong tổng số 1000ha mà họ được thuê theo hợp đồng.

Và thật kỳ diệu, năng suất lúa trung bình đã vượt quá 7,2 tấn/ha, cao hơn nhiều so với mức năng suất bình quân 1,6 tấn/ha khi các nhà sản xuất ở Pinar del Río sử dụng các giống lúa khác, trong bối cảnh khan hiếm phân bón và các sản phẩm hóa học khác.

“Vụ lúa này được sử dụng trọn bộ công nghệ từ Việt Nam, gồm giống lúa lai, cùng tất cả các loại phân bón, thuốc diệt cỏ, thuốc diệt nấm và thuốc trừ sâu cần thiết. Đó là lý do tại sao năng suất lại cao như vậy”, ông Ariel García, Giám đốc Công ty nhà nước Chế biến nông sản ngũ cốc Los Palacios trả lời phỏng vấn báo chí, trong đó có IPS.

Công ty Chế biến nông sản ngũ cốc Los Palacios cũng là đơn vị đã cấp quyền sử dụng 1.000 ha đất cho Agri VMA. Khu vực Los Palacios nổi bật với nguồn nước tự nhiên dồi dào phục vụ tưới tiêu, các cánh đồng được quy hoạch để cơ giới hóa nông nghiệp và trình độ chuyên môn kỹ thuật của nông dân nơi đây khá cao.

“Khí hậu ở đây rất thuận lợi cho trồng lúa, nông dân Cuba cũng rất chăm chỉ, khó khăn lớn nhất là thiếu phân bón, và cách người Cuba làm việc cũng rất tốt, nhưng lại thiếu phân bón và hệ thống máy móc phục vụ canh tác, chúng tôi đã từng bước giải quyết vấn đề này”, ông Trần Trọng Đại, kỹ sư nông nghiệp của Việt Nam tham gia hỗ trợ kỹ thuật trong dự án chia sẻ.

Trước khi gieo trồng trên diện tích gần 1.000ha, Agri VMA đã thử nghiệm trên 16ha bằng giống lúa lai của mình, năng suất trái vụ đạt tới 6,5 tấn/ha. Từ thành công của mô hình, diện tích Agri VMA được thuê để trồng lúa có thể lên đến 5.000ha.

Doanh nghiệp Việt Nam trồng lúa ở Cuba và những lợi ích kép

Theo hãng tin IPS, toàn bộ sản lượng lúa thu được trên cánh đồng 1.000ha thuộc sở hữu của Agri VMA, tuy nhiên công ty sẽ bán lại cho phía nhà nước Cuba để tiêu thụ trong nước. Điều này giúp giảm chi phí nhập khẩu và giải quyết khó khăn vận chuyển lúa gạo từ nước ngoài về Cuba.

Năm 2024, Cuba sản xuất khoảng 80.000 tấn gạo, con số này chỉ chiếm 11% nhu cầu trong nước và 26,3% so với sản lượng năm 2018, năm có sản lượng gạo cao nhất trong những thập kỷ gần đây.

Gạo là thực phẩm thiết yếu trong chế độ ăn uống của người dân Cuba và là loại tinh bột được tiêu thụ nhiều nhất. Năm 2024, Cuba đã chi hơn 300 triệu USD để nhập khẩu 407.000 tấn gạo nhằm bù đắp sự thiếu hụt.

Thỏa thuận với Agri VMA được xây dựng linh hoạt với ba hình thức chủ đạo. Đầu tiên là mô hình thuê đất toàn phần, trong đó phía Việt Nam chịu trách nhiệm 100% vốn đầu tư, còn Cuba thu lợi từ tiền thuê đất và việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Hình thức thứ hai là mô hình liên doanh với cơ chế chia sẻ lợi nhuận theo tỷ lệ 50-50, cho phép phía Cuba tham gia trực tiếp và sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp.

Hình thức thứ ba là cung cấp vật tư nông nghiệp chất lượng cao như giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, được triển khai từ tháng 1/2025 thông qua hệ thống phân phối của Tổng công ty Vật tư nông nghiệp EMSA.

Đáng chú ý, theo IPS, việc hợp tác trồng lúa giữa hai doanh nghiệp Việt Nam - Cuba đang tác động tích cực đến thu nhập của người dân Los Palacios. Công ty Việt Nam đã ký hợp đồng với 47 công nhân Cuba, đồng thời góp phần làm hồi sinh một nhà máy sấy và xay xát gạo như đã ngừng hoạt động do bão vào tháng 9/2022. Tháng 1/2025, máy sấy và xay xát Camilo Cienfuegos được sửa chữa và đưa vào hoạt động để phục vụ mùa đầu tiên trên đất thuê của Agri VMA.

“Ở Paso Real nơi tôi sống, người dân sống nhờ cây lúa và nghề xay xát. Nhà máy từng ngừng hoạt động, nay đã hồi sinh. Chúng tôi lại có điều kiện làm việc như trước” anh Pedro Madera, 32 tuổi, công nhân vận hành máy tại nhà máy chia sẻ với IPS.

Tại Cuba, người ta thường trồng hai vụ lúa mỗi năm, được gọi là vụ "lạnh" (tháng 11-tháng 2) và vụ "xuân" (tháng 5-tháng 8), tương ứng với các thời kỳ có lượng mưa thấp và cao.

×