Sáp nhập thôn mới nhất ở Quảng Trị: Xã có đền thờ bà Chúa Râm; câu chuyện hiến vàng ủng hộ Chính phủ còn mấy thôn?

Sáp nhập thôn ở Vĩnh Linh, sắp xếp từ 34 còn 15 thôn

Theo đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn của UBND xã Vĩnh Linh, xã được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Hồ Xá cùng hai xã Vĩnh Long và Vĩnh Chấp (địa phận huyện Vĩnh Linh) sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đây cũng chính là địa bàn trung tâm huyện lỵ của huyện Vĩnh Linh trước đây. Hiện xã Vĩnh Linh có 7.270 hộ với 27.241 nhân khẩu, phân bố tại 34 thôn.

Qua rà soát, có tới 33/34 thôn chưa đạt tiêu chuẩn tối thiểu về quy mô hộ gia đình theo quy định đối với khu vực Bắc Trung Bộ.

Vì vậy, địa phương xây dựng phương án sáp nhập thôn nhằm tinh gọn đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, đồng thời vẫn bảo đảm yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán và sự gắn kết cộng đồng dân cư.

Theo đề án, xã Vĩnh Linh sẽ giảm từ 34 xuống còn 15 thôn, tức giảm 19 thôn, tương đương 55,9%. Cụ thể, thôn 1 và thôn 3 được sáp nhập thành thôn Vinh Quang với 552 hộ; Hữu Nghị, Thành Công và Thống Nhất hợp thành thôn Hồ Xá Bắc với 613 hộ; Hòa Phú và Phú Thị thành thôn Hòa Phú gồm 448 hộ.

Thôn 5 và thôn 6 được nhập thành thôn Hồ Xá Trung với 504 hộ; thôn 4 và Phú Thị Đông thành thôn Phú Thị với 396 hộ; thôn 7 và Lao Động thành thôn Hồ Xá Nam với 407 hộ. Trong khi đó, Vĩnh Tiến và Chợ Huyện hợp thành thôn Châu Thị với 368 hộ.

Đáng chú ý, thôn 8 và thôn 9 được sáp nhập thành thôn Bến Hải với 658 hộ - là một trong những thôn có quy mô lớn nhất sau sắp xếp. Thôn Bến Hải xã Vĩnh Linh trùng tên với thôn Bến Hải xã Bến Hải.

Ở khu vực Vĩnh Long cũ, Gia Lâm, Phúc Lâm và Sa Nam hợp thành thôn Vĩnh Long với 509 hộ; Sa Bắc, Hòa Nam và Trung Lập thành thôn Sa Trung với 461 hộ; Quảng Xá và Tân Lập thành thôn Quảng Lập với 401 hộ.

Tại khu vực Vĩnh Chấp cũ, Nhà Tài, Xóm Mội và Thượng Hòa được nhập thành thôn Thượng Lập với 519 hộ; Chấp Bắc, Chấp Nam và phần lớn Chấp Lễ hợp thành thôn Chấp Lễ với 576 hộ. Riêng thôn Bình An được hình thành từ 322 hộ của thôn Bình An và toàn bộ thôn Tân Định, đạt 507 hộ.

Thôn Lai Bình giữ nguyên tên, đồng thời tiếp nhận thêm 52 hộ thuộc cụm Sa Lung (thôn Chấp Lễ) và 26 hộ thuộc cụm Tân Bình (thôn Bình An) để bảo đảm phù hợp địa giới quản lý.

Sau sáp nhập thôn, toàn xã Vĩnh Linh có bình quân 485 hộ/thôn, tăng hơn gấp đôi so với trước đây. Quan trọng hơn, 100% số thôn đều đạt tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình, thay vì chỉ có 1 thôn đạt chuẩn như trước khi sắp xếp.

Ông Nguyễn Thiên Tùng – Chủ tịch UBND xã Vĩnh Linh, cho biết việc sắp xếp sẽ góp phần tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tạo điều kiện đầu tư đồng bộ hạ tầng, đồng thời giữ gìn sự gắn kết cộng đồng và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của từng địa bàn.

“Đề án sáp nhập thôn được cử tri đồng thuận, HĐND xã biểu quyết thông qua vào sáng 29/6” – ông Tùng nói.

Vùng đất có đền thờ bà Chúa Râm và câu chuyện hiến vàng ủng hộ Chính phủ

Không chỉ là trung tâm hành chính của huyện Vĩnh Linh trước đây, xã Vĩnh Linh còn là vùng đất mang nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc. Nổi bật nhất là đền thờ bà Vương Phi họ Lê, còn gọi là bà Chúa Râm ở khu vực xã Vĩnh Long cũ.

Theo các tài liệu ghi chép, bà Chúa Râm là người có công khai phá vùng đất này, giúp dân mở mang buôn bán, phát triển cuộc sống.

Tên bà Chúa Râm bắt nguồn từ tương truyền dân gian, bà đi đến đâu thì có đám mây theo che nắng đến đó, nếu trời mưa bà đến thì trời cũng tạnh. Bà như là cây đại thụ tỏa bóng râm và có công đức che chở cho muôn dân. Làng Sa Long lập miếu thờ bà sau khi bà qua đời.

Cứ đến ngày 27/3 âm lịch hàng năm, con em làng Sa Long dù đi đâu và nhiều nơi trong vùng, dù ở đâu, làm gì đều phải nhớ về cùng dân làng cúng giỗ Bà Chúa. Lễ cúng theo nghi thức triều đình quy định.

Trong dân gian còn lưu giữ mấy câu thơ truyền lại cho con cháu đời sau: Đi đâu cũng nhớ tháng ba/Hai bảy giỗ bà, tảo mộ vui xuân/Các nơi nô nức xa gần/Vĩnh Trung, Vĩnh Thủy, Quảng Bình... về đây.

Điều đặc biệt hơn là câu chuyện đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương. Tương truyền, trong đền còn lưu giữ nhiều vàng bạc của bà Chúa Râm do triều đình ban tặng.

Thời điểm thực hiện "Tuần lễ vàng" của Chính phủ (bắt đầu từ 17/9/1945), dân làng đã làm lễ xin phép lấy vàng trên bệ thờ, mũ và áo của Bà Chúa ủng hộ cho kháng chiến.

Câu chuyện ấy đến nay vẫn được nhiều thế hệ người dân Vĩnh Linh nhắc lại như một biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần đặt lợi ích quốc gia lên trên hết.

Khu đền thờ Bà Chúa Râm còn là căn cứ kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong kháng chiến chống Mỹ đây là nơi đặt trạm ra đa, kho hậu cần cho quân đội.

Xã Vĩnh Linh nói riêng, các xã thuộc huyện Vĩnh Linh cũ nói chung còn được nhiều nhà nghiên cứu văn hóa nhắc đến là vùng đất đặc biệt. Đây được xem là nơi duy nhất ở Việt Nam không có chùa Phật giáo và cũng không có nhà thờ Công giáo, đời sống tín ngưỡng của người dân chủ yếu gắn với các đền, miếu và tín ngưỡng dân gian.

Trong đó, đền bà Chúa Râm là một trong những địa chỉ tâm linh tiêu biểu, gắn bó với lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Vĩnh Linh.

Bởi vậy, cuộc sáp nhập thôn ở xã Vĩnh Linh hôm nay không chỉ là việc tổ chức lại các đơn vị dân cư theo hướng tinh gọn, hiệu quả mà còn phải gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử lâu đời của vùng trung tâm huyện lỵ cũ.

Đó là nơi lưu giữ ký ức về bà Chúa Râm, về câu chuyện hiến vàng cho Chính phủ và nhiều giá trị truyền thống đã góp phần làm nên bản sắc riêng của vùng đất đặc biệt này.

×