Sáp nhập thôn ở Quảng Trị: Giảm 15 thôn ở xã có 2 đình làng là di tích quốc gia, lên phim "Cám" doanh thu 117 tỷ đồng

Xã cũ thành thôn mới sau sáp nhập thôn

Xã Gio Linh, tỉnh Quảng Trị được thành lập trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng các xã Gio Mỹ, Gio Quang, Phong Bình và thị trấn Gio Linh (địa phận huyện Gio Linh cũ). Sau khi thành lập, xã có diện tích tự nhiên 96,81km², dân số 31.496 người với 7.527 hộ, phân bố tại 29 thôn.

Qua rà soát, địa phương xác định chỉ có 5 thôn đạt tiêu chuẩn từ 350 hộ trở lên, gồm Lan Đình, Hà Thượng, Trúc Lâm, Lại An và Nhĩ Thượng. Có tới 24 thôn còn lại chưa đạt tiêu chuẩn về quy mô hộ dân theo quy định nên cần sắp xếp, tổ chức lại nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác quản lý, đầu tư phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới.

Theo phương án sáp nhập thôn, xã Gio Linh sẽ giảm từ 29 thôn xuống còn 14 thôn. Cụ thể, thôn 1 và thôn 3 hợp nhất thành thôn Lạc Tân. Thôn 2, thôn 4 và thôn 6 hợp thành thôn Hà Bắc.

Thôn 5, thôn 8 và thôn 9 hợp thành thôn Hà Nam. Thôn Hà Thượng nhập với thôn 7 nhưng vẫn giữ tên Hà Thượng. Thôn Hà Trung nhập với Hà Thanh và giữ tên Hà Trung.

Đối với Trúc Lâm, địa phương điều chỉnh khu dân cư Bắc Xóm Rú gồm 24 hộ, 100 nhân khẩu nhập về Hà Thanh, phần còn lại tiếp tục giữ tên thôn Trúc Lâm. Đây là một trong những điểm đáng chú ý của phương án vì vừa bảo đảm quy mô dân số theo quy định, vừa hạn chế tối đa sự xáo trộn về cộng đồng dân cư.

Thôn Lễ Môn và Gia Môn hợp thành Gio Phong. Thôn Tân Kỳ, Vinh Quang Thượng và Vinh Quang Hạ hợp thành Gio Quang.

Thôn Thủy Khê và Cẩm Phổ hợp thành Cẩm Khê. Thôn Nhĩ Thượng và Lại An hợp thành Thượng Mỹ. Thôn Phước Thị và An Mỹ hợp thành Phước An.

Riêng thôn Lan Đình được giữ nguyên vì đã đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về quy mô hộ dân.

Đáng chú ý nhất là thôn Bình Minh, Xuân Tiến và Long Hải hợp thành thôn Gio Bình. Trước đây, Gio Bình là một xã. Năm 2019, xã Gio Bình và Gio Phong sáp nhập thành xã Phong Bình. Như vậy, xã Gio Bình trước đây sẽ trở thành thôn Gio Bình.

Sau khi sắp xếp, Hà Bắc trở thành thôn đông dân nhất xã với 797 hộ, 3.370 nhân khẩu; tiếp đến là Hà Nam với 730 hộ, 3.250 nhân khẩu. Trong khi đó, tất cả 14 thôn sau sáp nhập đều đạt hoặc vượt tiêu chuẩn về quy mô hộ dân theo quy định hiện hành.

Ông Lê Vĩnh Phú – Chủ tịch UBND xã Gio Linh, cho biết việc sáp nhập thôn không chỉ nhằm giảm đầu mối quản lý mà còn tuân thủ nguyên tắc tôn trọng yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán của từng cộng đồng dân cư, bảo đảm sự đồng thuận của người dân và hạn chế tối đa những tác động đến đời sống thường ngày.

Vùng đất có hai đình làng là di tích quốc gia, đình Hà Trung lên phim "Cám"

Không chỉ được biết đến với phương án sắp xếp thôn quy mô lớn, Gio Linh còn là vùng đất hội tụ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của Quảng Trị.

Nổi bật nhất là đình làng Hà Thượng và đình làng Hà Trung, đều đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Đây không chỉ là những công trình kiến trúc cổ tiêu biểu mà còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng của nhiều thế hệ cư dân vùng đất Gio Linh.

Trong đó, đình làng Hà Thượng được xây dựng từ thế kỷ XVII, là một trong những ngôi đình cổ còn khá nguyên vẹn của Quảng Trị. Công trình mang đậm kiến trúc nhà rường truyền thống với hệ thống cột, kèo gỗ, mái ngói cổ và nhiều chi tiết chạm khắc tinh xảo.

Không chỉ có giá trị về nghệ thuật kiến trúc, đình Hà Thượng còn gắn với lịch sử cách mạng khi là nơi thành lập Chi bộ Chợ Cầu - chi bộ cộng sản đầu tiên của huyện Gio Linh (cũ). Hằng năm, nơi đây vẫn diễn ra các lễ tế truyền thống và là điểm hội tụ của con em xa quê mỗi dịp lễ hội.

Trong khi đó, đình làng Hà Trung nằm giữa ngôi làng được hình thành từ khoảng thế kỷ XII đến thế kỷ XV. Trải qua nhiều lần trùng tu, công trình vẫn bảo tồn được dáng dấp cổ kính với kiến trúc nhà rường, hệ thống cột gỗ lớn, mái ngói cong, cổng đình và bình phong mang đậm dấu ấn thời gian.

Suốt hàng trăm năm, đình làng Hà Trung là nơi tổ chức các lễ hội, sinh hoạt tín ngưỡng và những sự kiện quan trọng của cộng đồng.

Chính vẻ đẹp mộc mạc nhưng giàu bản sắc ấy đã khiến ê-kíp bộ phim điện ảnh Cám lựa chọn đình Hà Trung làm bối cảnh ghi hình nhiều phân cảnh về lễ hội và đời sống làng quê Việt Nam xưa.

Bộ phim của đạo diễn Trần Hữu Tấn, lấy cảm hứng từ truyện cổ tích Tấm Cám, đã tạo hiệu ứng lớn khi ra rạp và đạt 117 tỷ đồng doanh thu theo công bố của nhà sản xuất, qua đó góp phần đưa hình ảnh di sản Quảng Trị đến gần hơn với công chúng cả nước.

Bên cạnh những di sản văn hóa, Gio Linh còn là vùng đất ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng. Trên địa bàn có di tích căn cứ Dốc Miếu và hệ thống hàng rào điện tử McNamara - công trình quân sự nổi tiếng được Mỹ xây dựng trong chiến tranh dọc khu vực giới tuyến với mục tiêu phát hiện và ngăn chặn sự chi viện từ miền Bắc. Trong đó, căn cứ Dốc Miếu được xem là “mắt thần” của tuyến hàng rào điện tử khi có thể bao quát vùng rộng lớn dọc sông Bến Hải – vĩ tuyến 17.

Ngày nay, Dốc Miếu cùng dấu tích của hàng rào điện tử McNamara trở thành địa chỉ đỏ để giáo dục truyền thống và thu hút du khách tìm hiểu về lịch sử Quảng Trị.

Trong bối cảnh xã Gio Linh đang thực hiện sắp xếp, tổ chức lại các thôn, những giá trị văn hóa và lịch sử ấy càng trở nên ý nghĩa. Việc giảm số lượng thôn từ 29 xuống còn 14 không đơn thuần là thay đổi địa giới quản lý mà còn là quá trình tổ chức lại cộng đồng dân cư trên nền tảng tôn trọng lịch sử hình thành của từng làng, gìn giữ các thiết chế văn hóa truyền thống và tạo động lực cho sự phát triển trong giai đoạn mới.

×