Sáp nhập thôn, tổ dân phố 2026: Hiểu đúng về việc thôn ở khu vực Tây Nguyên "phải có 200 hộ trở lên"

Quy mô hộ gia đình, mốc 200 hộ ở Tây Nguyên là tiêu chí “chuẩn”, không phải mọi trường hợp đều cứng nhắc

Theo Khoản 1 Điều 7, Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, quy định rõ, việc thành lập thôn mới phải đáp ứng tiêu chí về quy mô hộ gia đình theo từng vùng.

Cụ thể, với khu vực Tây Nguyên: Thôn ở xã thuộc các tỉnh Tây Nguyên phải có từ 200 hộ gia đình trở lên.

Đây là mức “chuẩn” nhằm đảm bảo quy mô quản lý, tổ chức cộng đồng và hiệu quả hoạt động tự quản ở cơ sở. So với các vùng khác, con số này được xác định dựa trên đặc thù dân cư thưa, địa bàn rộng nhưng cần đủ quy mô để vận hành bộ máy.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng bản chất: Quy định này chủ yếu áp dụng khi thành lập thôn mới, không phải là điều kiện bỏ ngay các thôn hiện hữu chưa đạt chuẩn.

Cụ thể, tại Điều 7a, Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố tiếp tục làm rõ hướng xử lý đối với các thôn có quy mô nhỏ: Điểm a Khoản 1 Điều 7a quy định, thôn có quy mô dưới 50% tiêu chuẩn (tức dưới 100 hộ ở Tây Nguyên) thì bắt buộc phải sáp nhập với thôn liền kề.

Điểm b Khoản 1 Điều 7a quy định, thôn đạt từ 50% trở lên (từ 100 hộ) thì có thể xem xét sáp nhập nếu đủ điều kiện.

Như vậy, không phải cứ dưới 200 hộ là phải sáp nhập ngay, mà sẽ có lộ trình và xem xét thực tế.

Không “cào bằng” khi sáp nhập, pháp luật cho phép linh hoạt với vùng đặc thù

Một điểm đáng chú ý trong quy định mới là sự linh hoạt, tránh máy móc trong tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Khoản 2 Điều 7, Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố quy định, nhiều trường hợp đặc thù không áp dụng cứng tiêu chí quy mô hộ gia đình, như: Thôn ở vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, địa hình chia cắt; Thôn biệt lập, cù lao, cồn trên sông; Khu vực biên giới, hải đảo phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh

Trong các trường hợp này, quy mô tối thiểu có thể chỉ từ 50 hộ gia đình.

Đáng chú ý hơn, Điểm b Khoản 2 Điều 7, Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố nhấn mạnh, với khu vực biên giới, hải đảo xa đất liền, việc thành lập thôn không bắt buộc áp dụng tiêu chí số hộ nếu nhằm mục tiêu bảo vệ chủ quyền.

Bên cạnh đó, quá trình sáp nhập cũng không chỉ dựa vào con số.

Điểm c Khoản 1 Điều 7a, Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố quy định, khi sáp nhập phải xem xét: Vị trí địa lý; Điều kiện giao thông; Phong tục, tập quán cộng đồng.  

Đặc biệt, yếu tố “ý kiến nhân dân” là bắt buộc: Điểm d Khoản 1 Điều 7a, Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố quy định, đề án sáp nhập phải được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình đồng ý.

Quy định về hoạt động thôn, người dân vẫn là chủ thể quyết định

Không chỉ dừng ở tiêu chí quy mô, pháp luật cũng xác định rõ vai trò của cộng đồng dân cư.

Điều 5, Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố quy định, người dân trong thôn, tổ dân phố có quyền: Bàn và quyết định việc xây dựng công trình công cộng;Tham gia ý kiến trước các quyết định của chính quyền; Xây dựng hương ước, giữ gìn an ninh trật tự; Bầu, miễn nhiệm Trưởng thôn.

Điều này cho thấy, việc sáp nhập hay tổ chức lại không chỉ là câu chuyện hành chính, mà còn gắn với quyền làm chủ của người dân ở cơ sở.

Như vậy, quy định “thôn ở Tây Nguyên phải có từ 200 hộ gia đình trở lên” là tiêu chí chuẩn khi thành lập mới, không phải điều kiện áp dụng cứng cho mọi trường hợp hiện hữu.

Việc sáp nhập sẽ được thực hiện theo nguyên tắc: Có lộ trình; căn cứ vào những xem xét đặc thù và có sự đồng thuận của người dân .

Đây cũng là cách tiếp cận “siết để quản lý, mở để phù hợp thực tiễn”, đảm bảo vừa tinh gọn bộ máy, vừa giữ ổn định đời sống cộng đồng dân cư, đặc biệt ở những vùng còn nhiều khó khăn như Tây Nguyên.

×