Sáp nhập thôn, tổ dân phố 2026: Thôn ở xã biên giới, xã đảo có bắt buộc phải từ 100 hộ trở lên?

Không phải mọi trường hợp đều “cứng” 100 hộ, quy định có ngoại lệ rõ ràng

Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn luật sư TP. Hồ Chí Minh cho biết: Điều 7 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ quy định, thôn ở xã biên giới, xã đảo; thôn ở huyện đảo không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã phải có từ 100 hộ gia đình trở lên, đây là mức chuẩn chung khi thành lập thôn mới.

Tuy nhiên, theo cách hiểu đầy đủ của hệ thống quy định, con số này không mang tính tuyệt đối.

Khoản 2 Điều 7, quy định, đối với các thôn ở vùng sâu, vùng xa, địa hình chia cắt, giao thông khó khăn, thôn biệt lập trên đảo…, quy mô có thể chỉ cần từ 50 hộ gia đình trở lên, cho thấy pháp luật đã “mở” cho các điều kiện đặc thù.

Đặc biệt: Điểm b khoản 2 Điều 7 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ, quy định, đối với khu vực biên giới, hải đảo cách xa đất liền, phục vụ yêu cầu di dân hoặc bảo vệ chủ quyền, việc thành lập thôn, tổ dân phố không bắt buộc áp dụng quy mô số hộ gia đình.

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn luật sư TP. Hồ Chí Minh phân tích: “Quy định về số hộ chỉ là tiêu chí kỹ thuật phục vụ quản lý hành chính. Nhưng với khu vực biên giới, hải đảo, nơi yếu tố quốc phòng, an ninh và ổn định dân cư được đặt lên hàng đầu – thì pháp luật cho phép linh hoạt. Nói cách khác, không thể lấy một “con số cứng” để áp dụng cho mọi địa bàn.”

Ông Sơn nhấn mạnh, tinh thần của quy định này còn được đặt trong nguyên tắc chung: Điều 3 Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ quy định, tổ chức thôn, tổ dân phố phải phù hợp điều kiện thực tế, bảo đảm tính tự quản cộng đồng, không chia tách hoặc sắp xếp cơ học, qua đó tránh gây xáo trộn đời sống dân cư.

Sáp nhập thôn, không chỉ nhìn vào số hộ, mà còn phải “đo” cả yếu tố xã hội

Trong bối cảnh năm 2026, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố đang được đẩy nhanh theo chỉ đạo của Trung ương.

Theo Nghị quyết 105/NQ-CP ngày 08/4/2026, Chính phủ giao Bộ Nội vụ hoàn thiện quy định pháp luật, ban hành Nghị định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố trong quý II/2026, tạo khung pháp lý mới cho quá trình sắp xếp.

Tuy nhiên, theo các quy định hiện hành, việc sáp nhập vẫn phải tuân thủ nguyên tắc chặt chẽ.

Điều 7a Thông tư hợp nhất số 08/2022/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ nội vụ, quy định, thôn có quy mô dưới 50% chuẩn thì phải sáp nhập; từ 50% trở lên thì xem xét sáp nhập nếu đủ điều kiện, nhưng không phải cứ “thiếu hộ” là sáp nhập ngay.

Luật sư Hoàng Anh Sơn phân tích thêm: “Quy định pháp luật hiện hành không khuyến khích sáp nhập theo kiểu cơ học. Ngoài tiêu chí số hộ, cơ quan có thẩm quyền phải đánh giá đầy đủ các yếu tố như địa hình, giao thông, phong tục tập quán, mức độ gắn kết cộng đồng. Nếu sáp nhập mà khiến người dân đi lại khó khăn hơn, sinh hoạt bị chia cắt thì đi ngược lại mục tiêu quản lý”.

Điểm đáng chú ý: Điểm c khoản 1 Điều 7a, quy định, việc sáp nhập phải xem xét yếu tố địa lý, địa hình, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư, đặc biệt quan trọng với vùng biên giới, hải đảo.

Cùng với đó: Điểm d khoản 1 Điều 7a, quy định, đề án sáp nhập phải được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình tán thành, thể hiện rõ nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân quyết”.

Theo luật sư Sơn, đây chính là “chốt chặn” để đảm bảo quyền lợi người dân: “Dù là chủ trương lớn, nhưng nếu người dân không đồng thuận thì phương án sáp nhập cũng khó triển khai. Đây là cơ chế rất quan trọng để tránh áp đặt hành chính”.

Từ các chỉ đạo mới của Trung ương và Chính phủ, có thể thấy rõ định hướng:

Chuẩn hóa nhưng không cứng nhắc, nhất là với vùng đặc thù; Tăng tính tự quản cộng đồng, gắn với đề án mô hình tự quản dự kiến trình trong quý III/2026; Phân loại theo địa bàn, thay vì áp dụng đồng loạt một tiêu chí.

Luật sư Hoàng Anh Sơn nhận định: “Trong giai đoạn tới, pháp luật có xu hướng “siết” về tổ chức bộ máy nhưng lại “mở” về tiêu chí áp dụng cho vùng khó khăn. Đây là cách tiếp cận hợp lý để vừa tinh gọn hệ thống, vừa không làm ảnh hưởng đến ổn định xã hội ở cơ sở”.

×