Sáp nhập thôn, tổ dân phố: Cán bộ thôn cần trang bị kỹ năng gì theo quy định mới?

Chuyển đổi số đặt ra yêu cầu mới với cán bộ thôn, tổ dân phố

Trao đổi với PV Dân Việt, Luật sư Hoàng Anh Sơn - Đoàn Luật sư TP.HCM cho biết, cùng với quá trình xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số, vai trò của đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố đang có sự thay đổi đáng kể. Nếu trước đây công việc chủ yếu tập trung vào tuyên truyền, vận động và tổ chức các hoạt động cộng đồng thì nay cán bộ cơ sở còn phải tham gia hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến.

Khoản 5 Điều 3 Nghị định mới (Nghị định 185/2026/NĐ-CP) về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố đã xác định rõ nguyên tắc: tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự quản của cộng đồng dân cư, tạo thuận lợi cho Nhân dân trong tiếp cận thông tin, tham gia các hoạt động cộng đồng và phối hợp với chính quyền địa phương cấp xã.

Theo Luật sư Sơn, quy định này cho thấy chuyển đổi số không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan hành chính nhà nước mà đã được mở rộng tới từng khu dân cư. Thôn, tổ dân phố được xem là “mắt xích cuối cùng” nhưng cũng là nơi tiếp xúc trực tiếp, thường xuyên nhất với người dân.

Trên thực tế, nhiều địa phương đã triển khai việc gửi thông báo qua nhóm Zalo cộng đồng, lấy ý kiến cư dân trên nền tảng điện tử, cập nhật thông tin dân cư, tuyên truyền pháp luật qua mạng xã hội và hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Những hoạt động này giúp giảm thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí xã hội và nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý ở cơ sở.

Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ đó, cán bộ thôn không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm quản lý truyền thống mà cần được trang bị những kỹ năng số cơ bản.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, cán bộ thôn, tổ dân phố hiện nay cần từng bước thành thạo việc sử dụng các thiết bị công nghệ như điện thoại thông minh, máy tính bảng, máy tính cá nhân; biết khai thác các phần mềm quản lý, các ứng dụng phục vụ điều hành và trao đổi thông tin với chính quyền cấp xã.

Bên cạnh đó, khả năng tiếp nhận, xử lý và truyền tải thông tin trên môi trường số cũng trở thành một kỹ năng quan trọng nhằm bảo đảm thông tin đến người dân nhanh chóng, chính xác và hạn chế tình trạng tin giả, tin sai sự thật phát sinh trên không gian mạng.

Lần đầu quy định rõ các kỹ năng số cán bộ thôn, tổ dân phố cần được đào tạo

Khoản 2 Điều 16 Nghị định mới (Nghị định 185/2026/NĐ-CP) tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực số cho đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố khi quy định những đối tượng này được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng phù hợp với nhiệm vụ được giao; trong đó ưu tiên bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng nền tảng số, cập nhật dữ liệu, khai thác cơ sở dữ liệu và hỗ trợ Nhân dân tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Theo phân tích của Luật sư Sơn, đây là điểm mới rất đáng chú ý, bởi lần đầu tiên pháp luật quy định khá đầy đủ các nhóm kỹ năng số mà cán bộ thôn cần được đào tạo.

Cụ thể, cán bộ thôn cần nắm được cách sử dụng các cổng dịch vụ công, tài khoản định danh điện tử, các ứng dụng phục vụ quản lý dân cư và những nền tảng số đang được cơ quan nhà nước triển khai. Đồng thời, họ phải có khả năng hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục phổ biến như nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính, đăng ký các dịch vụ thiết yếu trên môi trường điện tử hoặc sử dụng các ứng dụng phục vụ đời sống dân sinh.

Trong bối cảnh nhiều người cao tuổi, người dân ở khu vực nông thôn hoặc những người ít tiếp xúc với công nghệ còn gặp khó khăn khi thực hiện các giao dịch điện tử, cán bộ thôn chính là lực lượng hỗ trợ gần dân nhất. Việc hướng dẫn tận nơi, giải thích dễ hiểu và đồng hành cùng người dân trong quá trình sử dụng dịch vụ công trực tuyến sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các nhóm dân cư.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho rằng, bên cạnh kỹ năng công nghệ, cán bộ thôn cũng cần được trang bị kỹ năng bảo mật thông tin và an toàn dữ liệu cá nhân. Khi tham gia cập nhật dữ liệu hoặc hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch điện tử, việc bảo vệ thông tin cá nhân phải được đặt lên hàng đầu nhằm tránh nguy cơ lộ, lọt dữ liệu hoặc bị các đối tượng xấu lợi dụng.

Đáng chú ý, Khoản 2 Điều 16 Nghị định 185/2026/NĐ-CP cũng quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố khi được cử tham gia đào tạo, bồi dưỡng sẽ được hưởng chế độ theo quy định của pháp luật. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương tăng cường tổ chức các lớp tập huấn, cập nhật kiến thức mới cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Có thể thấy, trong giai đoạn chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, cán bộ thôn, tổ dân phố không chỉ là người tổ chức các hoạt động cộng đồng mà còn trở thành những “hướng dẫn viên số” ngay tại cơ sở. Việc thành thạo công nghệ thông tin, sử dụng nền tảng số, khai thác dữ liệu và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần xây dựng chính quyền số gần dân, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

×