Sáp nhập thôn, tổ dân phố điều kiện phải có hạ tầng kinh tế xã hội thiết yếu, phù hợp thực tế địa phương?

Không chỉ đủ số hộ dân, việc sáp nhập còn phải bảo đảm điều kiện hạ tầng thiết yếu

Trao đổi với PV Dân Việt, Luật sư Hoàng Anh Sơn, Đoàn luật sư TP.HCM cho biết, hiện nay việc tổ chức, sáp nhập, giải thể thôn, tổ dân phố được thực hiện theo Thông tư hợp nhất số 08/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ Nội vụ, hợp nhất từ Thông tư số 04/2012/TT-BNV và các văn bản sửa đổi, bổ sung sau đó.

Theo Luật sư Sơn, Điều 7 Thông tư 08/VBHN-BNV quy định khá rõ về điều kiện thành lập thôn mới, tổ dân phố mới. Trong đó, ngoài tiêu chí về quy mô hộ gia đình theo từng vùng miền, pháp luật còn đặt ra yêu cầu bắt buộc về điều kiện hạ tầng.

Cụ thể, Điều 7, khoản 1, điểm b quy định, thôn hoặc tổ dân phố muốn thành lập mới phải “có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để phục vụ hoạt động cộng đồng và bảo đảm ổn định cuộc sống của người dân”.

Theo Luật sư Sơn, quy định này mang ý nghĩa rất quan trọng trong bối cảnh nhiều địa phương đang thực hiện sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố nhằm tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối quản lý.

“Việc sáp nhập không thể chỉ căn cứ cơ học vào số lượng hộ dân mà còn phải tính đến điều kiện sinh hoạt thực tế của người dân như giao thông, nhà sinh hoạt cộng đồng, hệ thống điện, nước, trường học, điều kiện tiếp cận dịch vụ công… Nếu thiếu các yếu tố này, sau sáp nhập có thể phát sinh bất cập trong quản lý và đời sống dân cư”, Luật sư Sơn phân tích.

Cũng theo quy định hiện hành, quy mô hộ gia đình để thành lập thôn, tổ dân phố được phân chia theo từng khu vực.

Điều 7, khoản 1 quy định, đối với thôn ở xã thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng phải có từ 300 hộ gia đình trở lên; khu vực miền Trung từ 250 hộ; miền Nam từ 350 hộ; Tây Nguyên từ 200 hộ.

Đối với tổ dân phố ở phường, thị trấn thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng phải có từ 350 hộ gia đình trở lên, riêng TP.Hà Nội từ 450 hộ gia đình; tại khu vực miền Nam từ 400 hộ, riêng TP.HCM từ 450 hộ gia đình trở lên.

Riêng các địa bàn đặc thù như miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo, khu vực chia cắt khó khăn về giao thông, pháp luật cho phép áp dụng quy mô thấp hơn.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố phải được người dân đồng thuận

Liên quan đến điều kiện sáp nhập thôn, tổ dân phố, Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết Điều 7a Thông tư 08/VBHN-BNV quy định, các thôn, tổ dân phố có quy mô dưới 50% mức số hộ gia đình theo tiêu chuẩn chung thì phải thực hiện sáp nhập với đơn vị liền kề.

Đối với các thôn, tổ dân phố đã đạt từ 50% quy mô hộ gia đình trở lên, việc sáp nhập sẽ được xem xét nếu địa phương thấy đủ điều kiện thực tế.

Đáng chú ý, Điều 7a, khoản 1, điểm c yêu cầu trong quá trình sáp nhập phải xem xét các yếu tố đặc thù về vị trí địa lý, địa hình và phong tục, tập quán của cộng đồng dân cư.

“Đây là quy định nhằm tránh tình trạng sáp nhập mang tính cơ học, dẫn tới khó khăn trong quản lý hoặc làm xáo trộn đời sống cộng đồng dân cư vốn có đặc điểm văn hóa riêng biệt”, Luật sư Sơn nhận định.

Ngoài ra, pháp luật cũng đặt ra yêu cầu về sự đồng thuận của người dân trước khi sáp nhập.

Điều 7a, khoản 1, điểm d quy định, đề án sáp nhập thôn, tổ dân phố phải được trên 50% cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình của từng thôn, tổ dân phố liên quan tán thành.

Theo Luật sư Sơn, quy trình lấy ý kiến người dân hiện được thực hiện khá chặt chẽ theo Điều 8 và Điều 8a của Thông tư 08/VBHN-BNV.

Cụ thể, UBND cấp xã sẽ xây dựng đề án, tổ chức lấy ý kiến toàn thể cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình, lập biên bản tổng hợp ý kiến, sau đó trình HĐND cấp xã và UBND cấp huyện xem xét trước khi chuyển Sở Nội vụ thẩm định, trình HĐND cấp tỉnh quyết định.

“Trong trường hợp lấy ý kiến lần đầu chưa đạt trên 50% đồng thuận, địa phương phải tổ chức lấy ý kiến lần hai. Nếu vẫn không đạt, UBND cấp xã phải báo cáo UBND cấp huyện xem xét, quyết định theo thẩm quyền”, Luật sư Sơn cho hay.

Bên cạnh việc sáp nhập, pháp luật hiện hành cũng quy định tên của thôn, tổ dân phố sau khi thành lập mới hoặc sáp nhập không được trùng với tên đang tồn tại trong cùng đơn vị hành chính cấp xã.

Điều 7a, khoản 4 cũng cho phép việc đổi tên thôn, tổ dân phố được thực hiện theo nguyện vọng của người dân địa phương, nhưng phải trải qua quy trình lấy ý kiến cử tri tương tự như khi sáp nhập hoặc thành lập mới.

×