Sáp nhập thôn, tổ dân phố mới nhất ở Lào Cai (gồm Yên Bái cũ): Vì sao Làng Đung muốn giữ nguyên không sắp xếp?

Sáp nhập thôn, tổ dân và bài toán tinh gọn bộ máy tại xã Khánh Hòa, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ nay là tỉnh Lào Cai

Xã Khánh Hòa nằm ở phía Đông của tỉnh Lào Cai, một địa bàn vùng cao diện tích rộng với địa hình đồi núi dốc chiếm tới 70% diện tích tự nhiên. Đây là nơi định cư lâu đời của nhiều thế hệ đồng bào các dân tộc Dao, Tày, Nùng, Kinh.

Thực hiện các chỉ thị, nghị định mới của Chính phủ và UBND tỉnh Lào Cai về việc rà soát, sắp xếp lại các khu dân cư chưa đảm bảo quy mô số hộ, UBND xã Khánh Hòa đã khẩn trương xây dựng Phương án số 186/BC-UBND để trình Sở Nội vụ.

Trao đổi với PV Dân Việt, Chủ tịch UBND xã Khánh Hòa Phùng Trung Hả cho biết. Theo lộ trình dự kiến, toàn xã sẽ thực hiện sắp xếp sáp nhập từ 30 thôn hiện tại xuống còn 20 thôn, giảm được 10 đầu mối. Việc sáp nhập thôn ở đây không đơn thuần là gom bớt tên gọi trên giấy tờ, mà là sự thay đổi toàn diện từ con người đến hạ tầng.

Theo đó, hàng loạt thôn của xã Khánh Hòa đã được lên phương án ghép cơ học rất rõ ràng. Ví dụ như Thôn 1 sáp nhập với một phần Thôn 2 để thành lập thôn mới Đồng Cò; thôn Làng Chã "về một nhà" với thôn Hàm Rồng để có quy mô 222 hộ ...

Nếu phương án sáp nhập thôn của xã Khánh Hòa được thông qua, số lượng người hoạt động trực tiếp ở các thôn sẽ giảm mạnh từ 314 người xuống còn 220 người, giúp tinh giản bộ máy dôi dư đáng kể.

Ông Hà Văn Chì, trú tại thôn Làng Đung chia sẻ: "Theo như chỉ đạo của cấp trên về chủ trương sáp nhập các thôn thì chúng tôi cũng hoàn toàn đồng ý và nhất trí thôi. Nếu mà ghép với thôn ngoài kia nữa, người dân của bọn tôi cũng đồng ý theo đấy, không vấn đề gì cả."

Chủ tịch UBND xã Khánh Hòa, Phùng Trung Hải cho hay: "Việc quy hoạch này được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao năng lực tự quản, tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng nông thôn mới cho địa phương."

Tuy nhiên, giữa bức tranh tổng thể ấy, ở xã Khánh Hòa trường hợp thôn Làng Đung nổi lên như một ngoại lệ đặc biệt, thu hút sự quan tâm từ người dân và các nhà quản lý của địa phương.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố đừng nên rập khuôn: Câu chuyện biệt lập của Làng Đung

Sáp nhập thôn đối với thôn Làng Đung đang gặp phải những rào cản mang tính khách quan do điều kiện tự nhiên. Đối chiếu theo quy định hiện hành, đối với vùng cao và vùng đặc biệt khó khăn, tiêu chuẩn tối thiểu của một thôn phải đạt từ 150 hộ gia đình trở lên.

Trong khi đó, thôn Làng Đung hiện mới chỉ có 137 hộ gia đình, tức là còn thiếu 13 hộ nữa mới chạm ngưỡng quy định. Dù thiếu hụt số hộ, nhưng UBND xã Khánh Hòa đã có văn bản giải trình chi tiết gửi Sở Nội vụ tỉnh Lào Cai đề nghị giữ nguyên hiện trạng, không tiến hành sáp nhập thôn này.

Vì sao một bản làng thiếu hộ lại cần phải giữ lại? Câu trả lời nằm ở hai chữ: "Biệt lập". Làng Đung là thôn đặc biệt khó khăn, nằm tách biệt hoàn toàn với các khu dân cư lân cận bởi địa hình đồi núi, dốc cao và bị chia cắt mạnh bởi hệ thống khe suối tự nhiên.

Khu dân cư tại đây đã hình thành và mang tính ổn định vững chắc từ nhiều đời nay, hoàn toàn không có không gian dân cư liền vùng, liền khoảnh với bất cứ thôn lân cận nào xung quanh.

Là người sinh ra và lớn lên ở thôn Làng Đung, ông Hà Văn Chì chia sẻ: "Mong muốn của thôn thì để nguyên đấy là hay nhất, là tốt nhất. Ở đây con đường đi lại rất vất vả, cả thôn chỉ có mỗi cái cầu treo để giao thương ra bên ngoài thôi. Nếu mà sáp nhập thì nó cũng rất là khó. Mong muốn để như thế này là thôn cũng thích, cũng tốt hơn."

Nói về khó khăn này, ông Phùng Trung Hải, Chủ tịch UBND xã Khánh Hòa trăn trở: "Địa hình của thôn Làng Đung mang tính đặc thù rất cao. Hiện nay, cả thôn chỉ có độc đạo duy nhất một tuyến đường chạy ra vào. Tuyến đường huyết mạch này lại phải đi qua khu vực suối tự nhiên và phụ thuộc hoàn toàn vào một cây cầu treo dân sinh."

Vào mùa mưa lũ, nước suối dâng cao cuồn cuộn, biến Làng Đung gần như thành một ốc đảo cô lập.

Nếu cố sáp nhập Làng Đung với các thôn khác, việc người dân di chuyển vòng vèo qua các dãy núi dốc để đi họp thôn hay trẻ em, người già tiếp cận y tế, giáo dục sẽ là một thách thức cực kỳ lớn.

Không chỉ có giao thông cách trở, việc mở mới hay nâng cấp các con đường kết nối từ Làng Đung sang các thôn liền kề đòi hỏi nguồn kinh phí đầu tư khổng lồ của nhà nước để xử lý sạt lở taluy, xây cầu cống, giải phóng mặt bằng. Trong bối cảnh ngân sách địa phương hiện tại, việc này hoàn toàn không khả thi trong một sớm một chiều.

Thôn Làng Đung, xã Khánh Hòa hiện nay có 137 hộ dân, có trên 600 khẩu cùng sinh sống. Trong đó có trên 50% là dân tộc Dao, còn lại là các dân tộc thiểu số khác. Dân tộc Kinh thì chỉ chiếm khoảng 1%.

Đồng bào dân tộc trong thôn thì chủ yếu phát triển kinh tế bằng việc là trồng trọt và chăn nuôi. Chủ yếu là trồng quế, trồng các cây nông nghiệp lâu năm. Chăn nuôi như gà, lợn, trâu, bò nhỏ lẻ.

Trao đổi với PV, bà Dương Thị Phượng, Trưởng thôn Làng Đung tâm tư: "Đối với thôn Làng Đung thì hiện nay thì chưa đủ điều kiện để sáp nhập. Là trưởng thôn thì tôi có tâm tư là vẫn muốn giữ nguyên cái thôn này vì điều kiện địa lý, địa hình của thôn hiểm trở, chia cắt."

Sáp nhập thôn, bản nếu thực hiện theo kiểu khiên cưỡng, "ghép cơ học" tại Làng Đung sẽ để lại nhiều hệ lụy phức tạp cho công tác quản lý nhà nước ở cơ sở. Người dân Làng Đung bao đời nay có sự gắn kết cộng đồng rất bền chặt, có phong tục tập quán và sinh hoạt văn hóa mang sắc thái riêng biệt.

Khi khoảng cách đi lại từ trung tâm thôn cũ đến trung tâm mới quá xa xôi, việc tổ chức họp dân, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước hay vận động Nhân dân tham gia phong trào thi đua chắc chắn sẽ bị giảm hiệu quả đáng kể.

"Về phong tục tập quán lâu đời của thôn từ xưa có nét bản sắc dân tộc riêng, nên là chúng tôi muốn giữ lại cái truyền thống văn hóa của các dân tộc trong thôn Làng Đung." Trưởng thôn Dương Thị Phương chia sẻ thêm.

Hơn thế nữa, Khánh Hòa là xã vùng cao có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số, đời sống tinh thần phong phú gắn liền với tín ngưỡng dân gian truyền thống.

Việc giữ nguyên thôn Làng Đung không chỉ đơn thuần là giữ một bộ máy hành chính, mà chính là giữ gìn sự ổn định chính trị, an ninh vùng đồng bào dân tộc, bảo tồn nguyên vẹn sự gắn kết ruột già của cộng đồng dân cư địa phương.

Chủ tịch UBND xã Khánh Hòa, ông Phùng Trung Hải cho biết thêm, phương án giữ nguyên thôn Làng Đung không phải là sự trì trệ, mà thực tế địa phương đã có tầm nhìn dài hạn.

"Hiện nay, UBND xã đang khẩn trương xây dựng khu tái định cư tập trung ngay trong lòng thôn Làng Đung. Khu vực này dùng để di dời, bố trí chỗ ở mới an toàn cho các hộ dân có nguy cơ sạt lở cao và các hộ thuộc diện giải phóng mặt bằng trên địa bàn.

Chúng tôi tính toán chỉ trong vòng từ 5 đến 7 năm tới, khi khu tái định cư hoàn thành và đón người dân đến ở, quy mô của thôn Làng Đung chắc chắn sẽ đạt và vượt tiêu chuẩn 150 hộ theo quy định của Trung ương. Do đó, việc giữ nguyên thôn ở giai đoạn này là hoàn toàn khoa học và phù hợp với thực tiễn cơ sở." Chủ tịch UBND xã Khánh Hòa cho biết thêm.

Quyết định không sáp nhập thôn Làng Đung của xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai (địa phận huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ) thể hiện sự linh hoạt, không rập khuôn máy móc trong việc thực thi chính sách.

Hy vọng rằng, đề xuất thấu tình đạt lý này sẽ sớm được Sở Nội vụ và UBND tỉnh Lào Cai chấp thuận, để người dân Làng Đung yên tâm lao động sản xuất, giữ vững an ninh trật tự nơi vùng cao.

×