Sáp nhập thôn, tổ dân phố mới nhất ở Quảng Trị: Xã có vị tiến sĩ đầu tiên xứ Đàng Trong giảm từ 17 còn 9 thôn

Sáp nhập thôn ở xã Nam Hải Lăng: Giảm 8 thôn nhưng vẫn giữ mạch nguồn văn hóa làng quê

Theo đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn, xã Nam Hải Lăng được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Hải Sơn, Hải Chánh và Hải Phong thuộc huyện Hải Lăng (cũ). Sau khi thành lập, xã có diện tích tự nhiên 114,84km², dân số 25.536 người với 5.351 hộ gia đình, phân bố tại 17 thôn.

Qua rà soát theo quy định mới, chỉ có 5/17 thôn bảo đảm tiêu chuẩn từ 350 hộ trở lên, gồm Mỹ Chánh, Đông Sơn, Câu Hà, An Thơ và Phú Kinh. Có tới 12 thôn chưa đạt chuẩn, trong đó Hội Điền chỉ có 41 hộ, Hội Kỳ 108 hộ, Hà Lộc 127 hộ, Tây Sơn 155 hộ và Tân Sơn 176 hộ.

Từ thực tế đó, địa phương xây dựng phương án sáp nhập thôn từ 17 xuống còn 9 thôn, giảm 8 thôn, tương đương 47,06% số lượng thôn hiện có. Sau sắp xếp, 100% thôn đều đạt tiêu chuẩn về quy mô hộ gia đình.

Điểm nổi bật của đề án là việc sắp xếp không chỉ căn cứ vào quy mô dân số mà còn ưu tiên yếu tố lịch sử hình thành làng xã, địa giới tự nhiên và sự gắn kết của cộng đồng dân cư.

Theo đó, toàn bộ thôn Hà Lộc được nhập với một phần thôn Đông Sơn để hình thành thôn Đông Sơn mới có 763 hộ.

Thôn Tân Sơn được nhập với khu vực Khe Mương của thôn Tây Sơn và Đội 4 của thôn Đông Sơn để thành lập thôn Tây Sơn mới có 367 hộ.

Trong khi đó, thôn Tây Chánh được mở rộng khi nhập thêm toàn bộ Xuân Lộc và khu vực Tân Lý của thôn Tây Sơn, nâng quy mô lên 598 hộ. Hội Kỳ được nhập với một phần Mỹ Chánh để hình thành thôn Đông Chánh có 794 hộ - trở thành thôn đông dân nhất toàn xã sau sắp xếp.

Thôn Nam Chánh và Tân Phong được hợp nhất thành thôn Nam Chánh mới với 535 hộ.

Một trong những phương án được đánh giá mang đậm dấu ấn lịch sử là việc thành lập thôn Hải Tân trên cơ sở nhập Văn Quỹ, Văn Trị và khu vực Càng Mỹ Chánh.

Theo đề án, Văn Trị vốn được tách ra từ làng Văn Quỹ nên việc hợp nhất không chỉ tạo thuận lợi trong quản lý mà còn góp phần kết nối lại không gian văn hóa vốn có từ nhiều đời trước.

Tương tự, ba thôn An Thơ, Hưng Nhơn và Hội Điền được hợp nhất thành thôn Hải Hòa với 729 hộ. Đây đều là những địa bàn liền kề, từng thuộc tổng An Thơ trong lịch sử; riêng Hội Điền và An Thơ đều có nguồn gốc từ làng An Hội nên có nhiều điểm tương đồng về văn hóa, phong tục và đời sống cộng đồng.

Đề án cũng giữ nguyên hai thôn Câu Hà (624 hộ) và Phú Kinh (384 hộ) vì đã đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.

Sau sáp nhập thôn, Tây Sơn là thôn có quy mô nhỏ nhất với 367 hộ, còn Đông Chánh đông dân nhất với 794 hộ. Trước sắp xếp, Hội Điền là thôn ít dân nhất với 41 hộ, trong khi Đông Sơn đông dân nhất với 746 hộ.

Ông Trần Hữu Bắc – Chủ tịch UBND xã Nam Hải Lăng, cho biết đề án sáp nhập thôn nêu trên được đa số cử tri và hộ gia đình trên địa bàn đồng thuận cao và đã được HĐND xã Nam Hải Lăng thông qua.

Hiện nay địa phương đang tiếp tục xây dựng phương án bố trí nhân sự mới, giải quyết chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách dôi dư theo quy định.

Dự kiến số người hoạt động không chuyên trách giảm từ 38 xuống còn 23 người, khoảng 20 người được xem xét giải quyết chế độ nghỉ việc.

Đồng thời, các thôn mới sẽ rà soát, xây dựng lại hương ước, quy ước trên cơ sở kế thừa những giá trị văn hóa truyền thống của các làng cũ, góp phần ổn định đời sống người dân sau sắp xếp.

Quê hương vị tiến sĩ khai khoa đầu tiên của xứ Đàng Trong

Bên cạnh việc triển khai sáp nhập thôn, Nam Hải Lăng còn được biết đến là vùng đất giàu truyền thống hiếu học, nơi có làng Câu Nhi - quê hương của tiến sĩ Bùi Dục Tài, người được xem là vị tiến sĩ khai khoa đầu tiên của xứ Đàng Trong.

Theo các tư liệu lịch sử, Bùi Dục Tài (1477 - 1518) có quê gốc ở Nam Định. Gia đình ông theo dòng người vào khai phá vùng Hải Lăng từ khi ông còn nhỏ.

Dù đến năm 14 tuổi mới bắt đầu học chữ, nhưng bằng ý chí và sự thông minh, ông nhanh chóng nổi tiếng là người ham học, tài năng xuất chúng.

Sau 11 năm đèn sách, mùa Xuân năm 1502, vượt qua đề văn sách hỏi về công việc đế vương trị nước của vua Lê Hiến Tông, Bùi Dục Tài đỗ tiến sĩ, trở thành người mở đầu truyền thống khoa bảng của xứ Đàng Trong.

Trên con đường làm quan, ông nổi tiếng thanh liêm, chính trực, có nhiều đóng góp trong việc tuyển chọn hiền tài và giúp triều đình ổn định bộ máy quản lý.

Ngày nay, tại quê hương Nam Hải Lăng, câu chuyện về cậu bé 13 tuổi mới biết chữ nhưng sau này trở thành bậc đại khoa vẫn được nhiều thế hệ nhắc lại như biểu tượng của tinh thần hiếu học và ý chí vượt khó.

Tên của vị tiến sĩ mở đầu truyền thống khoa bảng xứ Đàng Trong được đặt cho Trường THPT Bùi Dục Tài, xã Nam Hải Lăng.

Tỉnh Quảng Trị cũng có giải thưởng Bùi Dục Tài để động viên, khuyến khích con em tỉnh nhà hăng say học tập và lao động xây dựng quê hương Quảng Trị ngày càng giàu đẹp.

Giải thưởng Bùi Dục Tài là giải thưởng danh giá của tỉnh Quảng Trị được tổ chức trao lần đầu vào năm 2003. Đến nay đã có hơn 100 người nhận giải thưởng Bùi Dục Tài tỉnh Quảng Trị.

Có thể thấy, sáp nhập thôn ở xã Nam Hải Lăng không chỉ nhằm tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu lực quản lý ở cơ sở mà còn hướng tới mục tiêu gìn giữ bản sắc văn hóa làng quê.

×