Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026: Khu vực biên giới, hải đảo xa đất liền được “ngoại lệ” về số hộ dân

Khu vực biên giới, hải đảo xa đất liền không bắt buộc đủ số hộ khi thành lập thôn, tổ dân phố

Trao đổi với PV Dân Việt, luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn luật sư TP.HCM cho biết, quy định về tổ chức, thành lập, sáp nhập thôn, tổ dân phố hiện được thực hiện theo Thông tư hợp nhất số 08/VBHN-BNV năm 2022 của Bộ Nội vụ, hợp nhất từ Thông tư số 04/2012/TT-BNV và các văn bản sửa đổi, bổ sung sau đó.

Điều 7 Thông tư 08/VBHN-BNV quy định, việc thành lập thôn mới, tổ dân phố mới phải đáp ứng điều kiện về quy mô số hộ gia đình theo từng vùng miền.

Cụ thể, đối với thôn ở xã thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc phải có từ 150 hộ gia đình trở lên; vùng Đồng bằng sông Hồng từ 300 hộ; miền Trung từ 250 hộ; miền Nam từ 350 hộ; Tây Nguyên từ 200 hộ.

Đối với xã biên giới, xã đảo hoặc thôn ở huyện đảo không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã, quy mô tối thiểu là từ 100 hộ gia đình trở lên.

Trong khi đó, tổ dân phố tại phường, thị trấn cũng được phân theo khu vực địa lý. Riêng Hà Nội và TP.HCM, quy mô tổ dân phố tối thiểu là từ 450 hộ gia đình trở lên.

Tuy nhiên, Điều 7, khoản 2, điểm b Thông tư 08/VBHN-BNV quy định rõ: “Trường hợp ở khu vực biên giới, hải đảo cách xa đất liền, do việc di dân hoặc để bảo vệ đường biên giới, chủ quyền biển đảo thì việc thành lập thôn, tổ dân phố không áp dụng quy định về quy mô số hộ gia đình”.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là quy định mang tính đặc thù nhằm tạo điều kiện ổn định dân cư ở những địa bàn chiến lược, nơi dân cư thưa thớt nhưng có ý nghĩa đặc biệt về quốc phòng, an ninh và chủ quyền lãnh thổ.

“Trong thực tế, nhiều khu vực biên giới, đảo xa rất khó đạt tiêu chí dân số theo quy định chung. Nếu cứng nhắc áp dụng điều kiện số hộ sẽ ảnh hưởng đến công tác quản lý hành chính, an sinh xã hội cũng như yêu cầu giữ đất, giữ biển của người dân”, Luật sư Sơn phân tích.

Ngoài trường hợp biên giới, hải đảo xa đất liền, Điều 7, khoản 2, điểm a Thông tư này cũng cho phép một số địa bàn đặc thù được áp dụng quy mô thấp hơn. Theo đó, các thôn nằm trong vùng giải phóng mặt bằng, quy hoạch giãn dân, vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, địa hình chia cắt phức tạp hoặc cù lao, cồn trên sông… có thể được thành lập khi đạt từ 50 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố có từ 100 hộ gia đình trở lên.

Nhiều trường hợp phải sáp nhập thôn, tổ dân phố theo quy định mới

Cũng theo luật sư Hoàng Anh Sơn, liên quan đến việc sáp nhập thôn, tổ dân phố, Điều 7a, khoản 1, điểm a Thông tư 08/VBHN-BNV quy định, các thôn, tổ dân phố có quy mô số hộ gia đình dưới 50% mức tối thiểu theo quy định thì phải thực hiện sáp nhập với đơn vị liền kề.

Điều 7a, khoản 1, điểm b quy định thêm, trường hợp đã đạt từ 50% quy mô số hộ gia đình trở lên thì ở những nơi có đủ điều kiện vẫn có thể xem xét sáp nhập nhằm tinh gọn bộ máy quản lý.

Tuy nhiên, quá trình sáp nhập không chỉ căn cứ vào yếu tố dân số.

Điều 7a, khoản 1, điểm c Thông tư 08/VBHN-BNV nêu rõ, khi sáp nhập phải xem xét các yếu tố đặc thù về vị trí địa lý, địa hình, phong tục tập quán và đời sống cộng đồng dân cư tại địa phương.

Đáng chú ý, Điều 7a, khoản 1, điểm d quy định, đề án sáp nhập chỉ được thông qua khi có trên 50% cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình tại các thôn, tổ dân phố liên quan tán thành.

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là cơ chế nhằm bảo đảm quyền làm chủ của người dân ở cơ sở, tránh việc sáp nhập mang tính cơ học hoặc chỉ phục vụ mục tiêu hành chính.

“Thôn, tổ dân phố không đơn thuần là đơn vị quản lý mà còn gắn với yếu tố văn hóa, lịch sử, phong tục và sự gắn kết cộng đồng. Vì vậy, việc sáp nhập cần được thực hiện thận trọng, có sự đồng thuận thực chất của người dân”, Luật sư Sơn nhận định.

Ngoài ra, Điều 8a Thông tư 08/VBHN-BNV quy định, quy trình sáp nhập thôn, tổ dân phố được thực hiện tương tự như quy trình thành lập mới. Theo đó, UBND cấp xã phải xây dựng đề án, tổ chức lấy ý kiến cử tri, hoàn thiện hồ sơ trình cấp huyện, Sở Nội vụ thẩm định trước khi HĐND cấp tỉnh xem xét ban hành nghị quyết.

Luật sư Sơn lưu ý thêm, pháp luật hiện hành cũng quy định tên của thôn, tổ dân phố sau sáp nhập không được trùng với tên đơn vị đã tồn tại trong cùng địa bàn cấp xã. Trường hợp đổi tên cũng phải lấy ý kiến người dân và được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình đồng thuận theo đúng trình tự luật định.

×