Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026: Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố không bắt buộc qua bầu cử trực tiếp

Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố không phải qua bầu cử trực tiếp

Nhiều ý kiến cho rằng, nếu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố phải tổ chức hội nghị cử tri để bầu thì Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố cũng phải thực hiện quy trình tương tự. Tuy nhiên, quy định pháp luật hiện hành lại không đặt ra yêu cầu này.

Luật sư Hoàng Anh Sơn - Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh cho biết: Điều 4 Thông tư số 04/2012/TT-BNV, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 14/2018/TT-BNV và Thông tư số 05/2022/TT-BNV, quy định mỗi thôn có Trưởng thôn, mỗi tổ dân phố có Tổ trưởng tổ dân phố; trường hợp cần thiết thì có 01 Phó Trưởng thôn hoặc 01 Phó Tổ trưởng tổ dân phố.

Đáng chú ý, khoản 2 Điều 4 Thông tư số 14/2018/TT-BNV quy định, Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố do Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố lựa chọn sau khi thống nhất với Trưởng Ban công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố; UBND cấp xã quyết định công nhận.

Như vậy, khác với chức danh Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố phải trải qua quy trình hội nghị cử tri, giới thiệu ứng cử, bầu cử và được UBND cấp xã công nhận, thì Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố không bắt buộc phải tổ chức để cư dân bầu trực tiếp.

Luật sư Hoàng Anh Sơn phân tích, pháp luật hiện hành đang thiết kế mô hình “một người đứng đầu, một người hỗ trợ”, trong đó quyền lựa chọn Phó thôn thuộc về Trưởng thôn nhằm bảo đảm tính chủ động trong điều hành công việc ở cộng đồng dân cư.

Cũng theo luật sư, Phó Trưởng thôn hay Phó Tổ trưởng tổ dân phố thực chất là người hỗ trợ công tác quản lý, triển khai nhiệm vụ do Trưởng thôn phân công. Vì vậy, cơ chế lựa chọn thiên về sự phối hợp, thống nhất trong nội bộ hơn là quy trình bầu cử rộng rãi như chức danh đứng đầu.

Cụ thể, khoản 1 Điều 12 Thông tư số 14/2018/TT-BNV nêu rõ, Ban Công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố sẽ đề cử danh sách để hội nghị cử tri bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố; cử tri cũng có quyền tự ứng cử hoặc giới thiệu người ứng cử theo quy định.

Trong khi đó, pháp luật không có quy định nào yêu cầu phải tổ chức hội nghị cư dân để bầu Phó Trưởng thôn hoặc Phó Tổ trưởng tổ dân phố.

Sau sáp nhập thôn, tổ dân phố: Kiện toàn nhân sự theo quy định nào?

Cũng theo luật sư Sơn, Điều 7a Thông tư số 04/2012/TT-BNV, được bổ sung bởi Thông tư số 14/2018/TT-BNV, quy định việc sáp nhập thôn, tổ dân phố phải căn cứ vào quy mô hộ gia đình, điều kiện địa lý, phong tục tập quán và phải được trên 50% cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình tán thành.

Sau khi hoàn tất sáp nhập, địa phương sẽ thực hiện kiện toàn bộ máy quản lý ở thôn, tổ dân phố mới theo quy định.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, trên thực tế hiện nay, nhiều địa phương sau sáp nhập thường tổ chức bầu mới Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố để bảo đảm tính thống nhất trong quản lý và phù hợp với nhiệm kỳ.

Riêng đối với chức danh Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố, sau khi Trưởng thôn mới được công nhận, người đứng đầu có thể lựa chọn nhân sự phù hợp để đề nghị UBND cấp xã công nhận theo đúng quy định pháp luật.

Điều 11 Thông tư số 04/2012/TT-BNV quy định, Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố phải là người có hộ khẩu thường trú và cư trú thường xuyên tại địa bàn; từ đủ 21 tuổi trở lên; có sức khỏe, uy tín, phẩm chất đạo đức tốt và được nhân dân tín nhiệm.

Ngoài ra, người được lựa chọn còn phải có khả năng vận động quần chúng, tổ chức thực hiện các công việc tự quản của cộng đồng dân cư và chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, dù không phải thông qua bầu cử cư dân nhưng việc lựa chọn Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố vẫn cần bảo đảm yếu tố công khai, khách quan và nhận được sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư.

“Ở cơ sở, người làm công tác thôn, tổ dân phố không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo quy định mà còn là cầu nối giữa chính quyền với nhân dân. Vì vậy, sự tín nhiệm của người dân vẫn là yếu tố rất quan trọng, kể cả đối với chức danh Phó thôn”, luật sư Sơn nhấn mạnh.

×