Sáp nhập thôn, tổ dân phố: Nhà văn hóa và công trình phúc lợi sẽ được sử dụng thế nào?

Sáp nhập thôn, tổ dân phố: Nhà văn hóa và các công trình dân sinh sẽ được sử dụng thế nào?

Thời gian qua, cùng với quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại thôn, tổ dân phố trên cả nước, nhiều địa phương đã tiến hành hợp nhất các thôn có quy mô dân số nhỏ để bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định tại Nghị định 185/2026/NĐ-CP.

Trong bối cảnh đó, không ít người dân lo ngại rằng các công trình được đầu tư cho thôn cũ bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc từ sự đóng góp của cộng đồng sẽ không còn được sử dụng sau khi sáp nhập.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là băn khoăn hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, về nguyên tắc pháp lý, việc sắp xếp, tổ chức lại thôn chỉ là thay đổi mô hình tổ chức cộng đồng dân cư, không làm mất đi giá trị pháp lý cũng như công năng sử dụng của các tài sản, công trình hiện có.

Khoản 1 Điều 8 Nghị định 185/2026/NĐ-CP quy định việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố phải bảo đảm kế thừa và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp; đồng thời bảo đảm các điều kiện thiết yếu phục vụ tổ chức và hoạt động của cộng đồng dân cư.

Theo quy định này, khi xây dựng đề án sáp nhập thôn, chính quyền địa phương có trách nhiệm tính toán, rà soát toàn bộ cơ sở vật chất hiện có để bảo đảm phục vụ đời sống người dân sau sắp xếp, thay vì xóa bỏ hoặc bỏ mặc các công trình đã được đầu tư.

Luật sư Sơn cho rằng, các công trình như nhà văn hóa thôn, sân chơi, khu thể thao, đường giao thông, hệ thống thủy lợi nội đồng, điện chiếu sáng hay các công trình phục vụ sinh hoạt cộng đồng vẫn tiếp tục được sử dụng nếu còn đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.

"Việc sáp nhập thôn nhằm tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu quả quản lý chứ không phải để lãng phí tài sản công hoặc làm mất đi các tiện ích phục vụ cộng đồng đã được đầu tư từ nhiều năm trước", Luật sư Sơn nhấn mạnh.

Sau sáp nhập thôn, tổ dân phố: Nhà văn hóa và công trình phúc lợi có được quản lý chung để phục vụ cộng đồng dân cư mới?

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, điểm a khoản 1 Điều 5 Nghị định 185/2026/NĐ-CP quy định cộng đồng dân cư được bàn và quyết định chủ trương xây dựng, sửa chữa, duy tu cơ sở hạ tầng và các công trình phúc lợi công cộng phục vụ đời sống cộng đồng.

Bên cạnh đó, điểm b khoản 1 Điều 5 Nghị định 185/2026/NĐ-CP cũng quy định cộng đồng dân cư được quản lý, sử dụng kinh phí và tài sản được giao quản lý hoặc tiếp nhận từ các nguồn hợp pháp khác trên cơ sở công khai, minh bạch.

Theo luật sư Sơn, các quy định này cho thấy sau khi sáp nhập, các công trình của thôn cũ vẫn là nguồn lực phục vụ cộng đồng dân cư tại địa bàn mới. Việc khai thác, sử dụng các công trình sẽ do cộng đồng dân cư và chính quyền cấp xã phối hợp quản lý, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế.

Trên thực tế, tại nhiều địa phương sau sáp nhập, nhà văn hóa của các thôn cũ vẫn được giữ lại để làm nơi sinh hoạt cộng đồng, tổ chức hội họp, các hoạt động văn hóa, văn nghệ hoặc là địa điểm tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật cho người dân.

Đối với những công trình có vị trí phù hợp và vẫn còn nhu cầu sử dụng, chính quyền địa phương thường tiếp tục duy trì hoạt động nhằm tránh lãng phí nguồn lực đã đầu tư.

Ngược lại, đối với các công trình không còn phù hợp, xuống cấp nghiêm trọng hoặc bị trùng lặp chức năng, việc xử lý phải tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và được cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định theo đúng trình tự.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết thêm, điểm b khoản 3 Điều 12 Nghị định 185/2026/NĐ-CP quy định khi xây dựng Đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn phải xác định rõ các điều kiện bảo đảm cho tổ chức và hoạt động của thôn sau sắp xếp. Điều này đồng nghĩa với việc cơ sở vật chất và các công trình phục vụ cộng đồng là một trong những yếu tố bắt buộc phải được tính toán trong quá trình xây dựng phương án sáp nhập.

Vì vậy, người dân có thể yên tâm rằng việc sáp nhập thôn không làm mất đi quyền được thụ hưởng các công trình phúc lợi đã được đầu tư trước đó. Ngược lại, nếu được quản lý và khai thác hiệu quả, các công trình này còn có điều kiện phục vụ phạm vi dân cư rộng hơn, góp phần nâng cao chất lượng đời sống cộng đồng sau sắp xếp.

Theo luật sư Sơn, có thể hiểu đơn giản rằng việc sáp nhập thôn là sắp xếp lại tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, chứ không phải xóa bỏ các công trình phục vụ người dân.

Các tài sản, công trình được đầu tư hợp pháp vẫn tiếp tục được quản lý, khai thác và sử dụng theo quy định của pháp luật, bảo đảm nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả và phục vụ lợi ích chung của cộng đồng.

×