Sáp nhập xã năm 2026: Tiêu chuẩn diện tích, dân số là bao nhiêu?

Những xã nào chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích, dân số có thể tiếp tục được sắp xếp?

Theo tư vấn của Luật sư Hoàng Anh Sơn, Đoàn Luật sư TP.HCM, sau Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 3 cấp, diễn ra ngày 1/7/2026, những thông tin liên quan đến việc tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã đã thu hút sự quan tâm của người dân.

Tại hội nghị, Bộ Chính trị xác định việc tiếp tục hoàn thiện không gian phát triển, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, yêu cầu đặt ra là xử lý các địa bàn còn bị chia cắt về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế; đồng thời nghiên cứu sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định.

Theo thông tin được công bố tại hội nghị, hiện vẫn còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn. Chính phủ sẽ xây dựng hướng dẫn cụ thể để hoàn thành việc sắp xếp các đơn vị này trong năm 2026, trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị.

Tuy nhiên, Luật sư Hoàng Anh Sơn lưu ý rằng điều này không đồng nghĩa với việc tất cả các xã chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích hoặc dân số đều sẽ bị sáp nhập. Việc sắp xếp phải được xem xét tổng thể trên nhiều tiêu chí, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Khoản 1 Điều 2 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 quy định tiêu chuẩn về quy mô dân số của xã như sau: xã miền núi có dân số từ 5.000 người trở lên; xã ở hải đảo có dân số từ 2.500 người trở lên; xã không thuộc hai trường hợp nêu trên có dân số từ 16.000 người trở lên.

Trong khi đó, khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 quy định tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên của xã như sau: xã miền núi có diện tích tự nhiên từ 100 km² trở lên; xã ở hải đảo có diện tích tự nhiên từ 15 km² trở lên; các xã còn lại có diện tích tự nhiên từ 30 km² trở lên.

Đáng chú ý, đối với khu vực Đồng bằng sông Hồng, diện tích tự nhiên tối thiểu chỉ bằng 70% tiêu chuẩn chung, tương đương từ 21 km² trở lên. Đối với đơn vị hành chính là phường, khoản 2 Điều 5 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 quy định diện tích tự nhiên tối thiểu từ 5,5 km² trở lên.

Sắp xếp xã, phường phải tính đến đặc thù lịch sử, văn hóa và địa lý

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, nhiều người đang hiểu rằng xã hoặc phường không đạt tiêu chuẩn về diện tích sẽ mặc nhiên phải sáp nhập. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa đầy đủ.

Bởi lẽ, kết luận của Bộ Chính trị sau Hội nghị ngày 1/7/2026 đã nhấn mạnh rằng việc nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã phải bám sát đặc thù của từng địa phương, thay vì chỉ căn cứ vào các chỉ số về diện tích hoặc quy mô dân số.

Cụ thể, việc sắp xếp phải bảo đảm phù hợp với các yếu tố như: đặc thù văn hóa; lịch sử, truyền thống; thành phần dân tộc; tôn giáo; điều kiện địa lý; mức độ liên kết phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước.

Điều này cho thấy, tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên là một căn cứ quan trọng nhưng không phải là tiêu chí duy nhất, càng không phải là “điều kiện cứng” để quyết định việc sáp nhập hay giữ nguyên một đơn vị hành chính cấp xã.

Trên thực tế, nhiều địa phương có diện tích nhỏ nhưng giữ vai trò là trung tâm hành chính hoặc có những yếu tố đặc thù về quốc phòng, an ninh, văn hóa, địa hình chia cắt vẫn có thể được xem xét theo cơ chế riêng khi xây dựng phương án sắp xếp.

Ngược lại, những địa bàn có không gian phát triển liên thông, đặc biệt là các khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế đang bị chia cắt bởi ranh giới hành chính, sẽ được ưu tiên nghiên cứu điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất trong quản lý và tạo dư địa phát triển.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết thêm, việc Chính phủ được giao hoàn thành sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn trong năm 2026 không có nghĩa là việc sắp xếp sẽ được triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước. Mỗi phương án phải được đánh giá kỹ lưỡng, lấy ý kiến theo đúng trình tự pháp luật và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Như vậy, sau kết luận của Bộ Chính trị tại Hội nghị ngày 1/7/2026, có thể khẳng định việc nghiên cứu và triển khai sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định sẽ tiếp tục được thực hiện trong năm 2026.

Tuy nhiên, việc sáp nhập không chỉ căn cứ vào tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên hoặc dân số mà còn phải xem xét toàn diện các yếu tố về lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, địa lý, không gian phát triển và yêu cầu quản lý nhà nước, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

×