Sau dự án hợp tác với Nhật Bản, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cam kết một nhiệm vụ mới về người nông dân

Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng miền Bắc, góp phần thiết lập kỷ lục tỷ đô

Chiều ngày 13/3, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức Họp Ban điều phối chung lần thứ 4, nằm trong khuôn khổ Dự án Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam.

Được triển khai từ năm 2022-2026, dự án Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam hướng tới thúc đẩy sản xuất bền vững cây trồng an toàn thông qua việc nâng cao nguồn nhân lực, củng cố quan hệ đối tác giữa các bên liên quan trong chuỗi giá trị và nâng cao năng lực thực thi đảm bảo an toàn thực phẩm.

Sau sáp nhập, dự án được triển khai tại 6 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, Sơn La, Hải Phòng và Ninh Bình.

Phát biểu khai mạc cuộc họp, ông Phạm Ngọc Mậu, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông Nghiệp và Môi trường ghi nhận dự án được triển khai trong bối cảnh ngành trồng trọt đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, thiên tai và biến động thị trường.

Tuy nhiên, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, các hợp tác xã, doanh nghiệp, nông dân cùng đội ngũ chuyên gia của Việt Nam và Nhật Bản, dự án đã vượt qua nhiều khó khăn và đạt được những kết quả tích cực.

Các hoạt động của dự án đã góp phần nâng cao năng lực sản xuất, tăng cường quản lý chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, qua đó đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của ngành nông nghiệp.

Theo số liệu thống kê, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu rau quả đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng 19,8% và thiết lập mức kỷ lục cao nhất từ trước tới nay.

Trong những thành quả chung đó, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế trân trọng ghi nhận sự hỗ trợ quý báu của Chính phủ Nhật Bản thông qua Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) trong việc cung cấp nguồn lực tài chính, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ kỹ thuật.

Những hỗ trợ này đã giúp các hợp tác xã và nông hộ nâng cao năng lực sản xuất, phục hồi và phát triển kinh doanh theo hướng an toàn, bền vững và có giá trị gia tăng cao.

Trong khuôn khổ cuộc họp, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế đề nghị các bên tập trung rà soát, đánh giá toàn diện kết quả triển khai dự án, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc và rút ra bài học kinh nghiệm để xác định các mô hình hiệu quả. Đồng thời, thảo luận cơ chế nhân rộng các mô hình thành công tại các địa phương tham gia dự án và mở rộng ra những địa bàn phù hợp trên phạm vi cả nước.

Phát biểu tại Cuộc họp, ông Fukuda Chihiro – Phó Trưởng đại diện Văn phòng JICA Việt Nam bày tỏ lời cảm ơn tới Cục Hợp tác quốc tế cùng các đối tác của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã phối hợp chặt chẽ trong quá trình triển khai dự án.

Theo ông Fukuda Chihiro, dự án được xây dựng trên nền tảng thúc đẩy thực hành nông nghiệp tốt tại Việt Nam và đã trải qua hai giai đoạn triển khai, góp phần đặt nền móng cho việc phát triển và áp dụng các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn. Bước sang giai đoạn 3, những kinh nghiệm tích lũy từ hai giai đoạn trước sẽ trở thành cơ sở quan trọng để tiếp tục phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp an toàn và bền vững.

Kể từ khi triển khai vào năm 2022, dự án đã góp phần thúc đẩy kinh tế thị trường, nâng cao năng lực quản lý trong toàn bộ chuỗi giá trị nông sản. Ngày càng có nhiều hợp tác xã chủ động tham gia vào hoạt động truy xuất nguồn gốc, cải thiện chất lượng sản phẩm, cho thấy tư duy sản xuất nông nghiệp tốt đang từng bước đi vào thực tiễn.

Ông Fukuda Chihiro bày tỏ kỳ vọng các kết quả và mô hình của dự án sẽ tiếp tục được duy trì, phát triển ngay cả khi dự án kết thúc. Trong thời gian tới, JICA sẽ tiếp tục tìm kiếm các cơ hội hợp tác nhằm nâng cao năng lực và phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Tiếp tục phát huy vai trò của hệ thống khuyến nông, xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp

Trình bày tóm tắt kết quả thực hiện Dự án, ông Đỗ Đà Giang - Phó Trưởng phòng Kế hoạch và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, tại dự án Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam, người nông dân được chuyển đổi từ tư duy “trồng rồi mới tìm cách bán” sang “trồng để bán”.

Dự án cũng trao quyền chủ động nhiều hơn cho hộ nông dân nhỏ và các HTX, giúp họ trực tiếp tiếp cận thị trường, từ đó chủ động định hướng sản xuất.

Kết quả cho thấy, mặc dù trong quá trình triển khai có nhiều khó khăn và biến động, các mục tiêu chính của dự án cơ bản đã đạt được, đặc biệt là hai mục tiêu quan trọng: Tăng lợi nhuận trên đơn vị diện tích sản xuất của các hợp tác xã tham gia dự án và mở rộng kênh bán hàng và thị trường tiêu thụ so với thời điểm trước khi tham gia dự án. Bên cạnh đó, 4 mục tiêu đầu ra của dự án cũng cơ bản được hoàn thành theo kế hoạch ban đầu.

Còn theo đánh giá độc lập của nhóm chuyên gia JICA, một trong những kết quả quan trọng nhất của dự án là đã thay đổi tư duy sản xuất của người theo hướng kinh tế thị trường, thông qua phương pháp tiếp cận do JICA triển khai tại nhiều quốc gia.

Nhờ đó, nhiều hợp tác xã đã mạnh dạn đổi mới phương thức sản xuất và kinh doanh, như ứng dụng công nghệ số trong quản lý HTX, chuyển sang bán hàng trực tuyến, đa dạng hóa kênh tiếp thị, kết hợp sản xuất với du lịch sinh thái, đầu tư chế biến sâu và mở rộng quy mô sản xuất.

Từ kết quả đánh giá, các chuyên gia khuyến nghị cần tiếp tục phát huy vai trò của hệ thống khuyến nông trong việc hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời thúc đẩy các hợp tác xã chuyển đổi tư duy sản xuất theo định hướng thị trường.

Thông tin về kết quả thực tế tại các địa phương, ông Đỗ Văn Huy, đại diện Ban quản lý dự án tỉnh Sơn La cho biết, trong năm 2025, Sơn La đã hỗ trợ 5 hợp tác xã mục tiêu tham gia dự án tăng cường chuỗi giá trị nông sản an toàn tại các tỉnh phía Bắc.

Dự án đã triển khai các hoạt động như tổ chức 6 lớp tập huấn cho hợp tác xã với các nội dung như khảo sát thị trường, kỹ thuật canh tác an toàn, quản lý hợp tác xã và xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh.

Dự án cũng hỗ trợ các hợp tác xã khảo sát thị trường, xây dựng kế hoạch sản xuất theo nhu cầu tiêu thụ, kết nối với các doanh nghiệp và đơn vị phân phối; hỗ trợ xây dựng công cụ marketing, cải tiến cách quảng bá thương hiệu và mở rộng kênh tiêu thụ...

Một số hợp tác xã tham gia dự án đã trở thành điểm mô hình để các hợp tác xã khác đến tham quan, học tập. Điển hình như HTX nông nghiệp Xuân Tiến, sau khi tham gia dự án đã được hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm với các đối tác, đồng thời cải tiến quy trình canh tác và kiểm soát chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Còn theo ông Trần Xuân Dẫn - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh, trong 3 năm triển khai dự án, địa phương đã thực hiện 6 mô hình HTX tham gia chuỗi giá trị nông sản an toàn.

Dự án đã triển khai nhiều hoạt động trọng tâm gồm tổ chức 6 hội thảo định hướng cho hợp tác xã, 13 lớp tập huấn về khảo sát thị trường và marketing nông sản, đồng thời hướng dẫn các hợp tác xã xây dựng kế hoạch sản xuất, phát triển thương hiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Dự án cũng hỗ trợ các hợp tác xã áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật mới, như ủ phân hữu cơ bằng vật liệu địa phương hay khử trùng đất bằng năng lượng mặt trời. Ban đầu các mô hình chỉ triển khai trên diện tích nhỏ, nhưng đến nay đã được nhân rộng lên hàng chục ha.

Một số hợp tác xã sau khi tham gia dự án đã mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao hiệu quả tiêu thụ sản phẩm. Điển hình như Hợp tác xã Xuân Mai, ban đầu chỉ có khoảng 5 ha sản xuất nhưng sau khi tham gia dự án đã mở rộng thêm 10 ha, sản phẩm dưa chuột baby được tiêu thụ rộng rãi tại Bắc Ninh, Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Trong năm 2026, khuyến nông Bắc Ninh dự kiến tiếp tục nhân rộng các hoạt động của dự án thông qua chương trình khuyến nông địa phương, tổ chức thêm 10 lớp tập huấn cho cán bộ kỹ thuật và các hợp tác xã, đồng thời tăng cường hoạt động khảo sát thị trường và xây dựng kế hoạch sản xuất theo nhu cầu tiêu thụ.

Nhấn mạnh vai trò của hoạt động đào tạo, PGS.TS Lê Quốc Thanh – Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết hệ thống khuyến nông hiện đang tập trung vào nhiệm vụ mới là đào tạo đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, coi đây là một trong những hướng đi quan trọng của ngành nông nghiệp trong giai đoạn chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp.

“Muốn phát triển nông nghiệp bền vững thì phải xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp – những người không chỉ biết sản xuất mà còn có kiến thức, hiểu thị trường và có khả năng tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị,” ông Thanh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Thanh, dự án hợp tác với JICA đã đạt nhiều kết quả tích cực, thậm chí vượt mục tiêu ban đầu về quy mô và mức độ tác động. Đặc biệt, dự án đã góp phần thúc đẩy sự thay đổi trong tư duy sản xuất của nông dân, từ sản xuất đơn thuần sang tiếp cận thị trường và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Những kết quả này gắn chặt với định hướng mà hệ thống khuyến nông đang theo đuổi. Vì vậy, dù dự án kết thúc, các phương pháp, kinh nghiệm và giá trị mà dự án mang lại sẽ tiếp tục được kế thừa, lồng ghép vào hoạt động khuyến nông, qua đó từng bước nhân rộng mô hình đào tạo và phát triển đội ngũ nông dân chuyên nghiệp trong thời gian tới.

Trên cơ sở này, trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương để nhân rộng các kết quả đạt được. Theo đó, đơn vị sẽ tổ chức các hoạt động giới thiệu bộ tài liệu đào tạo nông dân Viet-SHEF do dự án xây dựng, đào tạo đội ngũ cán bộ khuyến nông và tổ chức các diễn đàn truyền thông để tập huấn về bộ tài liệu mới cho nông dân trên phạm vi toàn quốc.

×