Sầu riêng xuất khẩu và cuộc chiến kiểm nghiệm: Vì sao doanh nghiệp vẫn phải chạy ngược xuôi?

Mạng lưới kiểm nghiệm phân bố bất cân đối: Điểm nghẽn vùng lõi nông sản

Theo số liệu mới nhất từ Cục Bảo vệ thực vật, tính đến đầu tháng 6/2026, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) vừa phê duyệt thêm 9 phòng kiểm nghiệm Cadimi (Cd) và 3 phòng kiểm nghiệm chất vàng O (Auramine O), nâng tổng số cơ sở đủ điều kiện trên cả nước lần lượt lên 25 và 22 phòng. Dù năng lực kiểm nghiệm được gia tăng, thực trạng phân bố lại bộc lộ sự bất hợp lý nghiêm trọng.

Tại khu vực miền Nam, vùng trọng điểm xuất khẩu trái cây lớn của cả nước, mạng lưới kiểm nghiệm đang bị co cụm.

Toàn vùng có 9 phòng kiểm nghiệm Cadimi và 13 phòng kiểm nghiệm chất vàng O, nhưng tập trung chủ yếu tại TP.HCM (5 phòng Cd, 7 phòng vàng O) và TP Cần Thơ (3 phòng Cd, 5 phòng vàng O).

Trong khi đó, thủ phủ trái cây miền Tây hầu như trống trải, chỉ có duy nhất Cà Mau sở hữu 1 phòng cho mỗi chỉ tiêu.

Sự lệch pha này gây áp lực rất lớn cho các doanh nghiệp và hợp tác xã lân cận khi bước vào cao điểm thu hoạch sầu riêng.

Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng Đồng Tháp, phản ánh: "Từ trước đến nay các doanh nghiệp tại địa phương vẫn phải gửi mẫu qua Cần Thơ hoặc ngược lên TP.HCM để kiểm nghiệm".

Xã hội hóa phòng Lab tư nhân: Chi phí đắt đỏ, doanh nghiệp nghi ngại

Trước yêu cầu cấp bách về việc giảm tải và rút ngắn thời gian chờ đợi, giải pháp xã hội hóa nhằm mở rộng các phòng lab tư nhân ngay tại vùng nguyên liệu đang gặp nhiều rào cản lớn.

Trở ngại đầu tiên và lớn nhất chính là nguồn vốn đầu tư quá cao. Ông Võ Tấn Lợi thẳng thắn chia sẻ, để xây dựng một phòng thử nghiệm đạt chuẩn với hệ thống máy móc nghiêm chỉnh, số vốn doanh nghiệp phải bỏ ra là cực kỳ lớn.

Ngay như một phòng test thuộc quy mô nhỏ vừa được tư nhân đầu tư tại tỉnh Đồng Tháp đã tiêu tốn gần 20 tỷ đồng. Đối với các phòng lab quy mô lớn hơn, chi phí sẽ còn là gánh nặng khổng lồ.

Bên cạnh áp lực tài chính, các đơn vị tư nhân còn đối mặt với rủi ro pháp lý và quy trình thẩm định phức tạp để được phía Trung Quốc (GACC) chính thức phê duyệt.

Việc bỏ ra hàng chục tỷ đồng nhưng phải chờ đợi thời gian dài để được công nhận, cộng thêm rủi ro thị trường khiến nhiều nhà đầu tư e dè, không dám xuống tiền.

×