Sĩ tử ở TP.HCM "hú vía" với đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Văn, chuyên gia đánh giá độ khó tăng

Góc nhìn đa chiều từ trường thi: Người vừa sức, kẻ than khó

Ghi nhận tại các điểm thi trên địa bàn TP.HCM, đề thi tốt nghiệp THPT 2026 môn Văn năm nay tạo ra những phản ứng vô cùng đa dạng.

Em Diệp Nguyên Hạ, học sinh Trường THPT Minh Khai, bước ra khỏi phòng thi với tâm thế khá thoải mái. Có định hướng xét tuyển khối A00 vào ngành Hóa dược của Đại học Y Dược, Hạ nhận định đề thi năm nay vừa sức và hợp lý.

Theo nữ sinh này, điểm nhấn thú vị nhất nằm ở câu 5 của phần đọc hiểu (cách sử dụng trí tuệ nhân tạo) và câu nghị luận văn học phân tích thơ. Không tự tạo áp lực ở môn học này, Hạ thẳng thắn chia sẻ bản thân chỉ hy vọng đạt khoảng 6 điểm là đã đủ niềm vui.

Trong khi đó, em Hội Đoàn Chí Vương từ Trung tâm Giáo dục thường xuyên Thủ Đức lại trải qua cảm giác "hú vía" ở những phút đầu tiên. Mang mục tiêu xét tuyển khối C03 vào ngành Du lịch của Trường Đại học Công Thương, Vương đã tập trung phần lớn thời gian ôn luyện vào mảng nghị luận xã hội.

Khi lật mở đề thi và bắt gặp yêu cầu phân tích thơ, nam sinh không giấu được sự hoảng hốt. Tuy nhiên, Vương nhanh chóng lấy lại bình tĩnh và xử lý bài thi khá trọn vẹn. Điểm khiến nam sinh tâm đắc nhất chính là đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ: "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam"?.

"Về Elon Musk... là một người phấn đấu từ hai bàn tay trắng đi lên để trở thành người giàu nhất thế giới. Em thấy chủ đề này khá là thực tế và truyền cảm hứng", Chí Vương hào hứng chia sẻ và khá tự tin dự đoán bản thân có thể đạt mức 7 điểm.

Ngược lại với sự lạc quan đó, thí sinh Hoàng Phạm Thái Hồng lại đánh giá đề bài hơi khó và có phần nhỉnh hơn hẳn so với các đề thi thử tại trường. Dù bắt nhịp tốt với câu hỏi số 5 mang chủ đề AI vô cùng gần gũi vì đã được ôn tập nhiều, Hồng vẫn gặp trở ngại lớn ở câu 4 và phần bài tập làm văn. Chỉ dự thi với mục đích xét công nhận tốt nghiệp, nam sinh ngậm ngùi dự đoán kết quả của mình chỉ dao động ở mức ba đến bốn điểm.

Ngữ liệu thời sự nhưng đầy tính thử thách

Đánh giá dưới góc độ chuyên môn, thầy Võ Minh Nghĩa, giáo viên Văn Trường THPT Nguyễn Du (TP.HCM) cho biết đề thi môn Văn năm nay có mức độ khó cao hơn hẳn so với những năm trước. Cấu trúc đề thi bám sát thông báo của Bộ GDĐT với các câu hỏi tường minh, rõ ràng, hoàn toàn không đánh đố thí sinh về mặt hình thức. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất lại nằm ở chính sự sâu sắc của các ngữ liệu.

Tính thời sự và triết lý được lồng ghép khéo léo qua hai phần văn bản. Phần đầu tiên là một bài nghị luận viết trong năm 2026, thể hiện sự chuyên nghiệp từ ngôn từ đến nghệ thuật lập luận.

Ngữ liệu thứ hai là bài thơ của tác giả Nguyễn Đình Thi mang đậm phong cách tượng trưng, đòi hỏi sự suy tư, chiêm nghiệm triết lý cuộc đời qua hình ảnh chiếc lá. Chuyên gia nhận định sự kết hợp này đã đặt ra một phép thử cực kỳ lớn cho khả năng cảm thụ của học sinh.

Thầy Nghĩa cho rằng phần Đọc hiểu, câu 1 và câu 2 được xem là cơ hội gỡ điểm cơ bản để tránh điểm liệt, nhưng chỉ một chút sơ suất trong việc xác định vị trí đoạn văn cũng có thể khiến sĩ tử mất trắng điểm. Đến câu 3, yêu cầu giải nghĩa từ ngữ dựa trên kiến thức lớp 11 đòi hỏi người làm bài phải linh hoạt đặt các từ vựng mang nhiều tầng nghĩa bóng vào đúng ngữ cảnh cụ thể.

Đặc biệt, câu 4 được đánh giá là một thử thách có độ khó rất cao. Thí sinh buộc phải thực hiện tuần tự các bước: xác định luận đề, hệ thống luận điểm và phân tích mối quan hệ giữa chúng. Chuyên gia nhấn mạnh rằng chỉ cần bất kỳ một bước sơ xuất nào, học sinh cũng sẽ mất điểm trọn vẹn ở câu hỏi này.

Xóa bỏ tư duy "hô hào khẩu hiệu", nhấn mạnh năng lực ứng dụng

Thầy Võ Minh Nghĩa cho rằng sự chuyển mình mạnh mẽ nhất của đề thi năm nay nằm ở sự thay đổi cách đặt vấn đề trong câu 5 và phần nghị luận xã hội. Thay vì chỉ nêu quan điểm cá nhân một cách chung chung, đề bài đòi hỏi thí sinh phải trình bày các phương pháp thực hiện cụ thể.

Phần viết đoạn văn 200 chữ tiếp nối tinh thần này với yêu cầu hiến kế để Việt Nam có những thiên tài ngang tầm thế giới. Dưới áp lực phòng thi, chuyên gia cảnh báo học sinh rất dễ sa đà vào việc hô hào khẩu hiệu sáo rỗng hoặc mải mê kể chuyện cá nhân thay vì đưa ra các giải pháp thực tiễn, dẫn đến việc khó chạm mức điểm giỏi.

Bước sang phần nghị luận văn học, bài thơ của Nguyễn Đình Thi thực sự là một hòn đá tảng đầy thách thức. Việc phân tích một bài thơ tượng trưng đòi hỏi vốn sống và chiều sâu tư duy mà ngay cả vị chuyên gia cũng thừa nhận phải đọc đi đọc lại nhiều lần mới thấu đáo được triết lý nhân sinh mà tác giả gửi gắm.

Những thí sinh chọn học khối tự nhiên hoặc không được rèn luyện kỹ năng bóc tách hình ảnh thơ tượng trưng sẽ đối mặt với nguy cơ diễn xuôi câu chữ hoặc viết lạc đề hoàn toàn.

Nhìn nhận một cách tổng thể, đề thi Ngữ văn năm 2026 là một màn "thử lửa" xứng tầm. Việc Bộ GDĐT không ngừng nâng cao chuẩn đầu ra, kết hợp với một đề thi đề cao tư duy phản biện và khả năng ứng dụng thực tiễn được các chuyên gia đánh giá là bước đi hoàn toàn đúng đắn, đáp ứng sự mong mỏi của xã hội về một nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

×