Sở hữu 46 nhóm nghiên cứu cực mạnh, Học viện Nông nghiệp Việt Nam có bao nhiêu sản phẩm có tiềm năng thương mại hóa?

Một nhà khoa học cần tạo ra sản phẩm, giải pháp hữu ích cho cộng đồng

Ngày 26/5, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội nghị tổng kết Tháng Khoa học và Công nghệ năm 2026, đồng thời tổng kết hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2023–2025 của Học viện.

Báo cáo tại Hội nghị, PGS.TS Trần Hiệp, Trưởng ban Khoa học công nghệ, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết, trong giai đoạn 2021 - 2025, số lượng đề tài, dự án nghiên cứu khoa học bình quân năm của Học viện lên đến con số 285 đề tài/năm. Riêng trong năm 2025, số lượng đề tài, dự án nghiên cứu của Học viện đạt con số kỷ lục: 393 đề tài.

Từ các đề tài nghiên cứu khoa học, trong giai đoạn 2021 - 2025, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã có 51 sản phẩm sở hữu trí tuệ, trong đó có 6 bằng độc quyền sáng chế, 10 bằng bảo hộ giống cây trồng, 20 giống cây trồng, 12 tiến bộ kỹ thuật, 3 giống vật nuôi. Riêng trong năm 2025, đã có 10 sản phẩm sở hữu trí tuệ.

Đáng chú ý, Học viện có 15 giống lúa, 7 giống ngô, 12 giống nấm, tảo,... có tiềm năng thương mại hóa,... Hiện, Học viện đang tiến hành thành lập 4 doanh nghiệp spin off để thúc đẩy quá trình thương mại hóa của các sản phẩm khoa học công nghệ.

Theo PGS.TS Trần Hiệp, để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam chủ trương thành lập các nhóm nghiên cứu, đồng thời tạo cơ chế, chính sách để các nhóm nghiên cứu có thêm động lực sáng tạo.

Tính đến năm 2025, Học viện có 3 nhóm nghiên cứu tinh hoa, 4 nhóm nghiên cứu xuất sắc, 39 nhóm nghiên cứu mạnh; tỷ lệ giảng viên tham gia các nhóm nghiên cứu lên đến 72 - 80%.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, các nhóm nghiên cứu của Học viện đã có 37 sản phẩm khoa học công nghệ đăng ký sở hữu trí tuệ, trong đó riêng năm 2025 là 19 sản phẩm.

Theo PGS.TS Trương Đình Hoài, Phó trưởng Khoa Thủy sản, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, định hướng nghiên cứu hiện nay không còn dừng ở công bố khoa học mà phải giải quyết được vấn đề thực tiễn của người dân và ngành nông nghiệp.

Nhiều năm qua, nhóm nghiên cứu bệnh thủy sản của Học viện đã trực tiếp xuống các vùng nuôi để hỗ trợ người dân xử lý dịch bệnh, đồng thời mang những vấn đề phát sinh ngoài thực tế trở lại phòng thí nghiệm và giảng đường.

“Một nhà khoa học không chỉ cần công bố quốc tế mà còn phải tạo ra sản phẩm, giải pháp hữu ích cho cộng đồng”, PGS.TS Trương Đình Hoài chia sẻ. Theo ông, điều quan trọng với sinh viên và nhà khoa học trẻ là giữ được đam mê, sự bền bỉ và khát vọng đưa nghiên cứu ra ngoài thực tiễn sản xuất.

Ấn tượng với kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, TS.Nguyễn Xuân Cường, Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Cố vấn cao cấp của Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, quá trình xây dựng tiềm lực khoa học công nghệ của Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang phát triển rất tốt và đồng đều trên tất cả các khía cạnh.

Thứ nhất, tiềm lực về cơ sở vật chất. Đến nay, Học viện đã có tới 52 phòng thí nghiệm hiện đại với đầy đủ các trang thiết bị, cùng với hàng trăm nhà lưới, nhà kính phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và các thiết chế hạ tầng phụ trợ khác.

Thứ hai là nguồn nhân lực. Học viện hiện có tổng số 620 giảng viên, bao gồm các giáo sư, tiến sĩ, phó tiến sĩ. Đây là nguồn nhân lực cực kỳ chất lượng để phục vụ cho công tác nghiên cứu chuyên sâu các đề tài khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp.

Thứ ba, trên cơ sở nguồn nhân lực tốt đó, Học viện đã hình thành được 46 nhóm nghiên cứu ở các quy mô và cấp độ khác nhau, từ nhóm nghiên cứu mạnh đến nhóm nghiên cứu tinh hoa.

Thứ tư, về sản phẩm khoa học công nghệ. Tính đến nay, Học viện đã có tới 86 sản phẩm thuộc các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và xử lý môi trường được đăng ký sở hữu trí tuệ và đưa vào sản xuất thực tế, phục vụ phát triển kinh tế nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới.

Thứ năm, qua 70 năm, Học viện đã đào tạo ra một lực lượng nhân sự khổng lồ cho đất nước với 130.000 kỹ sư, 13.000 thạc sĩ và 700 tiến sĩ.

Theo ông Nguyễn Xuân Cường, trong giai đoạn tới, Việt Nam phải đối mặt với những thách thức rất lớn, thách thức bao trùm nhất là chúng ta phải vượt qua "bẫy thu nhập trung bình". Thách thức thứ hai là về quy mô sản xuất. Thách thức thứ ba đến từ sự cạnh tranh của các thị trường nông nghiệp hiện đại. Thách thức thứ tư là biến đổi khí hậu.

"Trước bốn thách thức này, không còn giải pháp nào khác ngoài việc coi khoa học công nghệ là then chốt của mọi then chốt. Học viện Nông nghiệp Việt Nam, với vai trò là đơn vị đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, cần xây dựng chiến lược phát triển khoa học công nghệ với tầm nhìn đến năm 2030 và xa hơn, từ đó có kế hoạch đào tạo và nghiên cứu cụ thể cho từng lĩnh vực. Bám sát yêu cầu tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, để khoa học công nghệ phải là yếu tố đi trước một bước giải quyết các nhiệm vụ đặt ra. Động viên toàn bộ nguồn lực từ cơ sở vật chất đến hơn 600 nhà khoa học để tạo ra các sản phẩm cụ thể cho toàn bộ chuỗi giá trị: từ giống cây trồng, vật nuôi (đầu vào) đến quy trình công nghệ sản xuất và chế biến sâu để kéo dài giá trị sản phẩm", TS Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh.

Từ tư duy “làm đề tài” sang tư duy “tạo sản phẩm”

Theo GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, giai đoạn mà khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là xu hướng, mà đã trở thành động lực phát triển chiến lược của quốc gia.

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã xác định rất rõ: muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải tạo đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết 71 cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với giáo dục đại học: đại học không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực, mà phải trở thành trung tâm sáng tạo tri thức, phát triển công nghệ và kiến tạo tương lai.

Trong bối cảnh đó, Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhận thức rất rõ trách nhiệm của mình. Là một trường đại học gần 70 năm xây dựng và phát triển, Học viện không chỉ có sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực cho ngành nông nghiệp và môi trường, mà còn phải trở thành một trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ có vai trò dẫn dắt.

"Học viện đã từng bước tiếp cận và làm chủ nhiều công nghệ tiên tiến như công nghệ sinh học, chỉnh sửa gen CRISPR/Cas9, vaccine và chế phẩm sinh học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ môi trường, công nghệ chế biến sâu và nông nghiệp tuần hoàn. Giai đoạn 2021–2025, Học viện đã tạo ra nhiều sản phẩm khoa học công nghệ có giá trị thực tiễn cao; nhiều giống cây trồng, vật nuôi, chế phẩm sinh học, quy trình kỹ thuật, sáng chế và tiến bộ kỹ thuật đã từng bước đi vào thực tiễn sản xuấtƯ, GS.TS Nguyễn Thị Lan cho biết.

Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, ngành nông nghiệp và môi trường hiện nay đang đứng trước rất nhiều bài toán lớn như biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, chuyển đổi xanh, nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải carbon, dịch bệnh, chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Muốn giải quyết được những bài toán đó thì không thể tiếp tục đi theo tư duy cũ. Chúng ta phải chuyển mạnh từ nghiên cứu phân tán sang nghiên cứu theo bài toán lớn; từ nghiên cứu riêng lẻ sang nghiên cứu liên ngành; từ nghiên cứu hàn lâm sang nghiên cứu gắn với thị trường và thực tiễn sản xuất; từ tư duy “làm đề tài” sang tư duy “tạo sản phẩm”; từ tư duy “công bố” sang tư duy “kiến tạo giá trị”.

"Trong thời đại hôm nay, sức mạnh của một trường đại học không chỉ nằm ở số lượng sinh viên hay số lượng bài báo khoa học. Điều quan trọng hơn là trường đại học đó có tạo ra được công nghệ mới hay không; có hình thành được các nhóm nghiên cứu mạnh hay không; có thương mại hóa được sản phẩm nghiên cứu hay không; có tạo ra được các doanh nghiệp khoa học công nghệ hay không; và có đóng góp thực chất cho phát triển đất nước hay không", GS.TS Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh.

Chính vì vậy, Học viện đang thúc đẩy rất mạnh mô hình liên kết “3 nhà”: Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp; thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp spin-off; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; phát triển các mô hình nghiên cứu gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương.

"Một bài báo tốt có thể làm thay đổi nhận thức. Một công nghệ tốt có thể làm thay đổi ngành sản xuất. Một sáng chế tốt có thể tạo ra giá trị cho hàng triệu người dân. Vì vậy, tôi mong rằng tinh thần nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khát vọng cống hiến sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ trong toàn Học viện", Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam gửi thông điệp đến các giảng viên, nhà khoa học của Học viện.

×