Số thôn/xã tăng gấp 3 lần, áp lực lên ngân sách

89.574 thôn, tổ dân phố sẽ được sắp xếp thế nào trước ngày 30/6?

Mới đây, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc sáp nhập thôn, sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.

Chia sẻ với PV Báo Dân Việt chiều 21/5, lãnh đạo Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết, Bộ Nội vụ đang đốc thúc, đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, tinh gọn bộ máy, đảm bảo bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Hiện nay, Dự thảo Nghị định tổ chức hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ chính sách cho người hoạt động ở thôn, tổ dân phố đang được Bộ Tư pháp thẩm tra hồ sơ.

Trong dự thảo mới nhất, Bộ Nội vụ cho biết, cả nước đã tinh gọn được 47.250 thôn, tổ dân phố, tính đến đầu năm 2026 cả nước có 89.574 thôn, tổ dân phố. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều tổ dân phố chưa đảm bảo chỉ tiêu về quy mô, số hộ gia đình. Nhiều nhất là ở miền núi phía Bắc, có những thôn quy mô dân số rất thấp.

Thống kê cho thấy có 21.199 thôn tập trung tại khu vực miền núi phía Bắc dưới 150 hộ. Trong khi tại Hà Nội, TPHCM có nhiều tổ dân phố có quy mô lớn, trên 1.000 hộ.

Trong khi đó, trước sắp xếp cả nước chỉ có khoảng 9 thôn/xã, nay tăng lên gấp 3 lần, khoảng 27 thôn, tổ dân phố/xã, phường. Do vậy, điều này làm tăng số lượng đầu mối và tạo áp lực lớn cho việc quản lý với chính quyền xã cũng như ngân sách chi trả tiền lương.

Đồng thời số lượng người hoạt động không chuyên trách ơ cấp thôn quá nhiều cũng khiến khá đông, cả nước con 268.722 – tạo áp lực lớn cho ngân sách khi chi trả tiền lương, phụ cấp.

Do vậy, cần thiết phải sắp xếp tổ dân phố nhằm giảm áp lực vận hành cũng như tài chính cho địa phương.

Việc thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là bước kiện toàn tổ chức hệ thống chính trị ở cơ sở. Việc sắp xếp hoàn thành trước ngày 30/6 tới đây.

Hiện nay, Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Bộ Nội vụ là cơ quan chủ trì xây dựng.

Về nguyên tắc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể và đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố, dự thảo nghị định cơ bản kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung các nguyên tắc để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu quản lý của chính quyền cấp xã.

Theo đó, việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể và đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố phải bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật, dân chủ, công khai, minh bạch; phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và nguyện vọng của cộng đồng dân cư.

Ban hành chế độ sử dụng, tuyển dụng cán bộ không chuyên trách cấp xã

Theo Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố vừa mới được ban hành, UBND các tỉnh, thành phố sẽ kết thúc hoạt động đối với người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã trước ngày 31/5/2026.

Theo đó, các cơ quan chức năng khẩn trương xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện phương án bố trí, sử dụng, giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; bảo đảm hoàn thành đồng bộ với thời gian hoàn thành sắp xếp thôn, tổ dân phố, trước ngày 30/6/2026.

Phương án bố trí, sử dụng phải gắn với yêu cầu cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo tinh thần Chỉ thị số 18/CT-TTg ngày 08/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới, theo hướng:

Trên cơ sở biên chế được giao năm 2026, lựa chọn, tiếp nhận vào làm công chức, viên chức cấp xã đối với các trường hợp có phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn phù hợp, đáp ứng ngay yêu cầu nhiệm vụ và vị trí việc làm.

Thực hiện chế độ hợp đồng thực hiện nhiệm vụ công chức, viên chức đối với các vị trí cần thiết, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.

Lựa chọn, giới thiệu người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố bảo đảm điều kiện, tiêu chuẩn, trình tự bố trí theo quy định. Giải quyết đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách đối với các trường hợp không tiếp tục bố trí, sử dụng.

Trước đó, trong họp báo ngành nội vụ đầu tháng 5, bà Nguyễn Thị Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cũng cho biết việc ban hành Nghị định là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương thực hiện sáp nhập tổ, thôn trong thời gian tới. Việc xây dựng Nghị định được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm tính khả thi và phù hợp thực tiễn.

“Định hướng chung là sắp xếp theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố, bảo đảm phù hợp với quy mô, đặc điểm và điều kiện của từng vùng, miền nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, tạo thuận lợi trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đồng thời giảm áp lực quản lý trực tiếp đối với chính quyền cấp xã. Hoạt động sắp xếp phải được kết thúc trong quý II/2026”, bà Thanh nói.

Dự thảo mới nhất đề cập cụ thể tới quy mô từng thôn, tổ dân phố: Cụ thể, cơ quan soạn thảo đề xuất ở thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh thì thôn phải có từ 500 hộ trở lên, tổ dân phố phải có từ 700 hộ trở lên. Bên cạnh đó, thôn phải có từ 150 hộ trở lên, từ 300 hộ trở lên với tổ dân phố ở vùng Trung du và Miền núi phía Bắc.

Còn với vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Đông Nam bộ, vùng đồng bằng sông Cửu Long thì thôn phải có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố phải có từ 550 hộ trở lên.

Tiếp đó ở vùng Bắc Trung bộ, thôn phải có từ 350 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên.

Với vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên thì thôn phải có từ 350 hộ gia đình trở lên và có từ 500 hộ gia đình trở lên với tổ dân phố.


Riêng các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk thì thôn phải có từ 300 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên.

×