Sức mạnh làm nên Việt Nam: Từ truyền thống đến khát vọng phát triển 2045

Nhưng sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở những gì có thể đong đếm. Có những nguồn lực được tích lũy qua hàng nghìn năm: lòng yêu nước, ý chí tự chủ, tinh thần cộng đồng, sự hiếu học, đức tính cần cù và khả năng thích ứng trước nghịch cảnh. Khi được đánh thức bởi một khát vọng lớn, những nguồn lực vô hình ấy có thể tạo nên sức mạnh phi thường.

Đó là sức mạnh làm nên Việt Nam.

Ngày 2 tháng 9 năm 2045 sẽ là một điểm hẹn lịch sử khác: tròn một thế kỷ thành lập nước. Tầm nhìn mà Đảng đã xác lập là đến thời điểm đó, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Giữa hai ngày 2/9 cách nhau tròn một thế kỷ, có một câu hỏi lớn: Sức mạnh nào đã đưa Việt Nam đến hôm nay, và sức mạnh nào sẽ đưa Việt Nam tới 2045?

Sức mạnh đã làm nên Việt Nam

Lịch sử nhiều lần đặt Việt Nam trước những thử thách lớn hơn rất nhiều so với nguồn lực vật chất mình có. Một đất nước không lớn, trải qua chiến tranh, thiên tai và biết bao biến động vẫn giữ được bản sắc, giành lại độc lập và không ngừng vươn lên.

Đằng sau sức sống ấy là lòng yêu nước và ý chí độc lập, tự chủ; là tinh thần đoàn kết, khả năng kết nối những con người riêng lẻ thành sức mạnh chung; là truyền thống hiếu học, cần cù, bền bỉ và thích ứng. Có lẽ vì vậy, một trong những phẩm chất đáng quý nhất của dân tộc Việt Nam là khả năng đứng dậy sau nghịch cảnh. Sau chiến tranh là tái thiết. Sau những năm tháng thiếu thốn là Đổi mới. Từ một nền kinh tế nghèo khó và khép kín, Việt Nam đã vươn lên hội nhập sâu rộng với thế giới và tạo dựng một vị thế mới.

Đó là nguồn vốn tinh thần vô giá mà lịch sử trao lại. Nhưng những phẩm chất giúp một dân tộc tồn tại và vượt qua nghịch cảnh chưa tự động trở thành những năng lực giúp một quốc gia bước lên trình độ phát triển cao. Muốn đi tới 2045, sức mạnh truyền thống ấy phải được nâng lên một tầm vóc mới.

2045 - từ khát vọng dân tộc đến tầm nhìn phát triển

Đại hội XIV của Đảng đặt hành trình đất nước trong một tầm nhìn dài hạn: đến năm 2045, khi Việt Nam kỷ niệm 100 năm thành lập nước, trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Nhưng 2045 không chỉ là một con số về thu nhập. Đó phải là một trình độ phát triển mới của đất nước: nền kinh tế có năng suất và sức cạnh tranh cao; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành những động lực quan trọng; nguồn nhân lực có khả năng làm chủ tri thức mới; thể chế hiện đại, hiệu quả; người dân được sống trong một xã hội thịnh vượng, công bằng và nhân văn. Con đường tới đó không đơn giản là tiếp tục làm nhiều hơn những gì chúng ta đang làm. Việt Nam phải chuyển đổi mô hình phát triển, từ dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ sang dựa ngày càng nhiều hơn vào năng suất, tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng con người.

Nếu năm 1945, khát vọng lớn nhất là giành lại quyền tự quyết vận mệnh dân tộc, thì đến năm 2045, thử thách lớn nhất là chứng minh rằng chúng ta có đủ năng lực sử dụng quyền tự quyết ấy để kiến tạo một quốc gia phát triển. Bởi vậy, 2045 không chỉ là một mục tiêu kinh tế. Đó là một cuộc chuyển đổi về chất của quốc gia.

Từ sức mạnh truyền thống đến năng lực phát triển

Đi tới 2045 không đòi hỏi chúng ta từ bỏ những giá trị đã làm nên mình. Điều cần thiết là trao cho những giá trị ấy một sức sống mới.

Trước hết, lòng yêu nước phải được chuyển hóa thành khát vọng phát triển. Trong chiến tranh, yêu nước là sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Tổ quốc. Trong hòa bình, yêu nước còn là làm tốt công việc của mình, tạo ra giá trị và góp phần làm cho đất nước giàu mạnh. Một sản phẩm mang trí tuệ Việt Nam có sức cạnh tranh toàn cầu cũng là một biểu hiện của lòng yêu nước trong thời đại mới. Tinh thần tự lực, tự cường phải được nâng lên thành năng lực tự chủ chiến lược. Tự chủ không có nghĩa là khép mình hay tự làm mọi thứ. Đó là hội nhập sâu rộng, tận dụng những nguồn lực tốt nhất của thế giới nhưng vẫn có đủ năng lực làm chủ những lựa chọn quan trọng đối với tương lai đất nước. Nội lực càng mạnh, khả năng tận dụng ngoại lực càng lớn. Cần cù phải trở thành năng suất; hiếu học phải trở thành sáng tạo. Việt Nam không thể trở thành nước thu nhập cao chủ yếu bằng lao động giá rẻ. Sự chăm chỉ phải được nhân lên bằng tri thức, kỹ năng, công nghệ và quản trị. Hiếu học phải được nâng từ học để thi, để có bằng cấp thành học để khám phá, sáng tạo và làm chủ công nghệ. Khả năng thích ứng phải trở thành năng lực đổi mới; tinh thần đoàn kết phải trở thành năng lực hợp tác. Trong một thế giới biến đổi nhanh bởi trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cạnh tranh địa chính trị, lợi thế thuộc về những xã hội có khả năng học nhanh, thay đổi nhanh và cùng nhau giải quyết những vấn đề lớn.

Đó là một quá trình chuyển hóa: truyền thống thành giá trị, giá trị thành hành vi, hành vi thành năng lực và năng lực thành kết quả phát triển. Khi ấy, truyền thống không chỉ là di sản để tự hào, mà trở thành nguồn vốn để kiến tạo tương lai.

Thể chế- chiếc cầu từ khát vọng đến tầm nhìn 2045

Nhưng giá trị tốt đẹp không tự động tạo ra kết quả tốt đẹp. Muốn sức mạnh con người Việt Nam được phát huy, cần có những thể chế khuyến khích cái tốt, trọng dụng tài năng, bảo vệ sáng tạo và giải phóng mọi nguồn lực phát triển. Bởi vậy, những định hướng lớn của Đảng về đột phá thể chế, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng hạ tầng hiện đại; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển mạnh kinh tế tư nhân; chủ động hội nhập quốc tế có một điểm gặp nhau: tạo ra những năng lực mới cho đất nước và giải phóng tiềm năng của con người Việt Nam.

Nếu khát vọng cho chúng ta lý do để đi, năng lực quyết định chúng ta có thể đi được bao xa, thì thể chế quyết định những năng lực ấy có được giải phóng hay không. Có thể nói một cách giản dị: văn hóa tạo ra giá trị; thể chế định hình hành vi; con người tạo ra kết quả. Vì vậy, xây dựng sức mạnh nội sinh cho Việt Nam 2045 cũng chính là xây dựng một môi trường trong đó những phẩm chất tốt đẹp nhất của người Việt Nam được khuyến khích và những năng lực sáng tạo cao nhất của họ được phát huy.

Từ độc lập đến thịnh vượng 2045

Nhìn từ ngày 2/9/1945 tới ngày 2/9/2045, chúng ta thấy hai cột mốc của một hành trình lịch sử. Năm 1945, một dân tộc giành lại quyền quyết định vận mệnh của mình. Đến năm 2045, khát vọng của chúng ta là một dân tộc có đủ năng lực kiến tạo thành công vận mệnh ấy.

Độc lập và phát triển vì vậy không phải hai câu chuyện tách rời. Độc lập trao cho dân tộc quyền tự quyết; phát triển tạo ra năng lực thực chất để quyền tự quyết ấy có ý nghĩa; và thịnh vượng làm cho thành quả của độc lập hiện diện trong cuộc sống của mỗi người dân - bằng cơ hội phát triển, phẩm giá và hạnh phúc.

Bởi vậy, mỗi dịp Quốc khánh 2/9 không chỉ là lúc chúng ta nhớ về đất nước đã ra đời như thế nào. Đó còn là dịp để tự hỏi: chúng ta đang làm gì để trao lại một nước Việt Nam như thế nào vào ngày 2/9/2045? Năm 1945, các thế hệ cha anh đã làm nên một nước Việt Nam độc lập. Đến năm 2045, trách nhiệm lịch sử của các thế hệ hôm nay là góp phần làm nên một nước Việt Nam phát triển, thu nhập cao, hùng cường, thịnh vượng và nhân văn.

×