Sườn đồi nứt bất thường, 81 hộ dân ở Lạng Sơn chờ phương án di dời

Những khe nứt ngày càng mở rộng khiến người dân Lạng Sơn bất an

Từ cuối năm 2025, sau các đợt mưa lớn do ảnh hưởng của bão số 10 và số 11, người dân thôn Phi Mỹ, xã Quốc Khánh khi lên đồi trồng ngô, bạch đàn, quế… đã bàng hoàng phát hiện nhiều vết nứt bất thường.

Dẫn chúng tôi lên khu vực nương rẫy của người dân trong thôn, anh Hoàng Văn Bách - Trưởng thôn Phi Mỹ không giấu được sự lo lắng: “Ban đầu chỉ là những đường nứt nhỏ, nhưng càng ngày các vết nứt càng xuất hiện nhiều và rộng ra. Có những điểm sâu tới gần 2 m, rộng tới 3,5 m, chạy dọc ngang khắp sườn đồi. Lo nhất là vết nứt gần nhà dân nhất chỉ khoảng 140 m”.

Điều khiến người dân địa phương bất an không chỉ là các vết nứt cũ ngày càng rộng, xuất hiện thêm nhiều vết nứt mới theo thời gian, mà còn là hiện tượng dòng chảy trên bề mặt dường như “biến mất” mỗi khi trời mưa.

Trước đây, mỗi khi mưa lớn, nước từ trên đồi thường chảy tràn trên bề mặt rồi xuống làng. Tuy nhiên, từ khi các khe nứt xuất hiện, nước mưa dường như bị “nuốt chửng” hoàn toàn.

Nước mưa ngấm vào lòng đất qua các khe nứt sâu, khiến quả đồi có nguy cơ trở thành một “khối trượt” lớn, có thể đổ xuống khi mưa lớn kéo dài.

Đang chăm sóc vườn ngô của gia đình, anh Hoàng Công Nhân bộc bạch: “Gia đình tôi hiện có 3 sào ngô và trên 1.000 cây bạch đàn ở khu vực này. Từ cuối năm 2025, chúng tôi đã thấy những vết nứt xuất hiện, nhìn cũng sợ nhưng vẫn phải đi làm vì đây là sinh kế của gia đình”.

Địa chất phức tạp phía sau những vết nứt trên sườn đồi

Trước phản ánh của địa phương, đoàn kiểm tra liên ngành gồm Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lạng Sơn, Liên đoàn Địa chất Đông Bắc và UBND xã Quốc Khánh đã trực tiếp khảo sát hiện trường.

Kết quả khảo sát địa chất cho thấy khu vực cụm dân cư Tàng Chang có điều kiện địa chất khá phức tạp. Khu vực khảo sát nằm trên sườn đồi cao, hướng sườn 350 - 360 độ, độ dốc trung bình khoảng 20 - 30 độ.

Các vết nứt phát triển ngang sườn núi, có dạng cánh cung, dài từ 5 - 30 m, độ mở từ 10 - 30 cm; chiều cao vách trượt từ 0,1 - 1 m.

Các vết nứt và hiện tượng sụt đất phát triển trên lớp vỏ phong hóa của đá bazan. Thành phần lớp vỏ phong hóa chủ yếu là sét, bột màu nâu, nâu vàng, lẫn ít sạn. Chiều dày vỏ phong hóa quan sát tại các vách và khu vực sụt lún từ 1,5 - 5 m.

Địa hình khu vực tương đối dốc, góc dốc từ 20 - 30 độ. Thảm thực vật chủ yếu là khu vực canh tác của người dân, đan xen cỏ dại và dây leo, tạo thành tầng che phủ thấp.

Sườn đồi khu dân cư Tàng Chang, thôn Phi Mỹ

Độ dốc: 20 - 30 độ;

Vỏ phong hóa bazan dày 1,5 - 5 m;

Vết nứt dạng cánh cung dài 5 - 30 m, độ mở 10 - 30 cm;

Chiều cao vách trượt: 0,1 - 1 m;

Khoảng cách từ khu vực vết nứt đến nhà dân gần nhất: khoảng 140 m.

Nhìn chung, khu vực này có đặc điểm địa chất - kiến tạo khá phức tạp, hoạt động kiến tạo mạnh, là nơi giao nhau của nhiều hệ thống đứt gãy và ranh giới tiếp giáp giữa các phân vị địa tầng. Đặc biệt, tại khu vực phân bố đá vôi có nhiều hang động ngầm chứa nước.

81 hộ dân chờ lời giải cho bài toán an cư, sinh kế

Cụm dân cư Tàng Chang hiện có 81 hộ với 359 nhân khẩu. Đáng chú ý, 100% số hộ tại đây không có đất ở nơi khác để tự di dời, tái định cư.

Trong số các hộ dân tại đây, 28 hộ đã xây dựng nhà ở kiên cố, trị giá trên 1 tỷ đồng.

Trầm ngâm nhìn ngôi nhà kiên cố được gia đình xây dựng từ năm 2022, ông Hoàng Văn Lần chia sẻ: “Vết nứt trên đồi gần nhất cách nhà tôi chừng 300 m. Chỉ mong Nhà nước sớm lo cho bà con chỗ ở mới an toàn vì xem thông tin trên báo đài, tivi có nhiều nơi đã bị sạt lở rất nguy hiểm”.

Tuy nhiên, việc di dời không chỉ là câu chuyện chỗ ở mà còn liên quan trực tiếp đến sinh kế của cả cộng đồng. Tại khu vực đồi xuất hiện các vết nứt hiện có khoảng 40 ha đất canh tác, là nguồn sinh kế của khoảng 60 hộ dân.

Anh Hoàng Công Nhân chia sẻ thêm: “Nếu Nhà nước tìm được chỗ và di dời bà con ra khu vực an toàn thì chúng tôi sẵn sàng chấp hành. Nhưng về chỗ làm ăn, chúng tôi chỉ có khu vực này để trồng cây, phát triển kinh tế. Di dời nhà ở thì đi, chứ chỗ canh tác, sinh kế thì bà con vẫn phải quay lại đây làm”.

Trước nguy cơ mất an toàn đối với người dân, chính quyền xã Quốc Khánh và tỉnh Lạng Sơn đã khẩn trương vào cuộc.

Trao đổi với phóng viên Báo Dân Việt, ông Hoàng Anh Dũng - Bí thư Đảng ủy xã Quốc Khánh cho biết: “Ngay khi phát hiện các vết nứt từ cuối năm 2025, lãnh đạo xã đã xuống nắm tình hình và báo cáo UBND tỉnh Lạng Sơn. Tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan chuyên môn tiến hành đo đạc, đánh giá nguy cơ”.

Về giải pháp lâu dài cho 81 hộ dân thôn Phi Mỹ, ông Dũng cho biết, xã đã chủ động rà soát và xác định được khu đất rộng hơn 6 ha tại khu vực trung tâm xã để nghiên cứu xây dựng khu tái định cư. Theo ông Dũng, vị trí này vừa bảo đảm an toàn trước nguy cơ sạt lở, vừa thuận lợi để người dân tiếp cận hạ tầng, trường học, y tế.

“Chúng tôi đang xin ý kiến tỉnh Lạng Sơn để đưa vị trí này vào quy hoạch, đồng thời mong tỉnh quan tâm hỗ trợ kinh phí đầu tư hạ tầng khu tái định cư mới. Trước mắt, khi chưa có khu tái định cư cho bà con, xã sẽ tăng cường cử cán bộ túc trực, phối hợp với Chi bộ, Trưởng thôn Phi Mỹ theo dõi sát diễn biến các vết nứt. Khi có mưa lớn hoặc dấu hiệu bất thường, xã sẽ lập tức cảnh báo và chủ động sơ tán người dân đến nơi an toàn”, Bí thư Đảng ủy xã Quốc Khánh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh mùa mưa bão năm 2026 vẫn còn diễn biến phức tạp, người dân thôn Phi Mỹ đang mong chờ những giải pháp quyết liệt, khẩn trương từ các cấp, ngành tỉnh Lạng Sơn để bài toán “an cư” sớm có lời giải, giúp bà con yên tâm bám đất, bám rừng nơi biên cương Tổ quốc.

×