Tại Đại hội IX Hội NDVN, chuyên gia "hiến kế" cách xây dựng chuỗi giá trị để không bị loại khỏi sân chơi toàn cầu

Nông dân Việt đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hội nhập

Để đưa nông sản ra chợ toàn cầu, nông dân Việt đang đang đứng trước nhiều thách thức, từ yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm đến tính minh bạch trong sản xuất.

Chia sẻ tại tổ thảo luận số 2, đại biểu Trần Văn Phục - Nông dân Việt Nam xuất sắc TP Cần Thơ cho biết, kỷ nguyên số là thời cơ thuận lợi để thúc đẩy truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa nông sản, trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao hơn về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, theo ông Phục, đây cũng là thách thức lớn đối với những nông dân sản xuất chân chính. Liên hệ thực tế, ông Phục cho biết, để làm ra một sản phẩm hữu cơ đáp ứng yêu cầu của thị trường, chi phí sản xuất có thể lên tới khoảng 50.000 đồng/sản phẩm, còn những người làm "bẩn" thì chỉ tốn 25.000 đồng.

Nhưng khi ra thị trường, không có cơ chế để bảo vệ nên người làm "bẩn" bán 30.000 đồng là lời, người làm thật lại phải bán giá cao, dẫn tới gặp nhiều khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm.

Từ đây, ông Phục đề xuất cần các cơ quan chức năng và tổ chức Hội cần có các giải pháp đồng bộ để bảo vệ và hỗ trợ người nông dân làm ăn chân chính, như tăng cường truy xuất nguồn gốc, bảo hộ sở hữu trí tuệ, xây dựng hệ thống nhận diện sản phẩm minh bạch...

Cũng đề cập đến những thách thức của nông dân dưới góc độ chuyển đổi số, ông Hoàng Đức Công – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân tỉnh Phú Thọ cho biết, nông sản Việt đang gặp nhiều khó khăn khi phải cạnh tranh với các mặt hàng khác trên sàn thương mại điện tử.

Hiện nay, nông sản chủ yếu là hàng hóa cồng kềnh, trọng lượng lớn nhưng giá trị không cao, trong khi chi phí vận chuyển tương đương nhiều loại hàng hóa khác. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của nông sản trên môi trường số.

Từ đây, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân tỉnh Phú Thọ cho rằng, Hội Nông dân cần tiếp tục có các giải pháp hỗ trợ nông dân tham gia hiệu quả hơn vào các sàn thương mại điện tử.

Cùng với đó, cần có những cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp về logistics, vận chuyển và giao dịch điện tử để tạo điều kiện cho nông dân tham gia hiệu quả hơn vào thương mại điện tử.

Gỡ khó từ thay đổi tư duy chuyển đổi số, xây dựng chuỗi liên kết

Trước những yêu cầu mới đặt ra đối với giai cấp nông dân, nhiều ý kiến đã đưa ra những đề xuất thiết thực nhằm tháo gỡ khó khăn cho nông dân, trong đó nổi bật là các giải pháp về chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và phát triển chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ.

Từ kinh nghiệm thực tiễn tại địa phương, ông Nguyễn Hoàng Thoại, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Cà Mau cho rằng, để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống, Hội Nông dân cần có những giải pháp căn cơ, đồng bộ.

Theo đó, bên cạnh việc ban hành các chương trình, kế hoạch, cần tăng cường các lớp tập huấn theo hình thức "cầm tay chỉ việc", đồng thời thành lập các tổ hỗ trợ chuyển đổi số tại cơ sở để hướng dẫn, đồng hành cùng nông dân trong quá trình tiếp cận và ứng dụng công nghệ.

Ông Thoại cũng đề nghị đẩy nhanh việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ nông dân. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, người nông dân không chỉ sản xuất mà còn phải chủ động tìm hiểu thị trường, nắm bắt nhu cầu tiêu dùng và xu hướng cung - cầu. Tuy nhiên, việc tiếp cận các nguồn thông tin thị trường hiện nay vẫn là một thách thức lớn đối với nhiều nông dân.

"Chúng ta thường yêu cầu nông dân phải nghiên cứu thị trường trước khi sản xuất. Nhưng nghiên cứu ở đâu, bằng cách nào và dựa trên nguồn thông tin nào lại là điều không hề dễ dàng. Vì vậy, cần xây dựng các kênh thông tin và cơ sở dữ liệu tin cậy, cập nhật thường xuyên để nông dân có thể tiếp cận, khai thác và sử dụng hiệu quả trong quá trình ra quyết định sản xuất", ông Thoại nhấn mạnh.

Liên quan đến thương mại điện tử, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Cà Mau cho rằng cần phát triển các phần mềm, nền tảng hỗ trợ nông dân trong truy xuất nguồn gốc, quản lý sản phẩm và kinh doanh trên môi trường số. Hiện nay, nhiều địa phương mới chỉ hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, trong khi các khâu vận hành sau đó như quản lý gian hàng, quảng bá, khuyến mãi hay chăm sóc khách hàng vẫn là trở ngại lớn đối với nông dân.

Trong khi đó, nhấn mạnh tầm quan trọng của liên kết "4 nhà", ông Nguyễn Hoài Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam khóa VIII, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, các chủ thể không thể hoạt động riêng lẻ mà phải liên kết theo chuỗi giá trị.

Lấy ví dụ từ ngành thủy sản, ông Nam cho biết Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Các sản phẩm tôm, cá của nông dân, ngư dân Việt Nam đã có mặt tại nhiều thị trường lớn, trong đó có Hoa Kỳ. Tuy nhiên, ngành thủy sản cũng đang phải đối mặt với hàng loạt rào cản thương mại, từ chống bán phá giá đến những quy định kỹ thuật và yêu cầu về lao động trong chuỗi sản xuất.

"Muốn giữ vững vị thế cạnh tranh, nông nghiệp Việt Nam không thể đứng ngoài chuỗi liên kết. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số hay tiêu chuẩn sản xuất cuối cùng đều nhằm đáp ứng yêu cầu của chuỗi giá trị toàn cầu", ông Nam nhấn mạnh.

Từ thực tiễn hoạt động của VASEP với gần 300 doanh nghiệp thành viên, ông Nam cho rằng Hội Nông dân cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc kết nối nông dân với doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các chủ thể trong chuỗi sản xuất - tiêu thụ.

Theo ông, việc chủ động xây dựng các cơ chế, chương trình kết nối giữa nông dân và cộng đồng doanh nghiệp không chỉ góp phần phát triển kinh tế tư nhân trong nông nghiệp mà còn giúp nâng cao chất lượng nguyên liệu, mở rộng thị trường, tạo việc làm và gia tăng giá trị cho nông sản Việt Nam.

"Kinh tế nông nghiệp muốn phát triển bền vững thì phải dựa trên sự kết nối. Đây cũng là nội dung cần được thể hiện rõ hơn trong các nhiệm vụ của Hội nhiệm kỳ tới", ông Nam đề xuất.

×