Tái định hình thành Tập đoàn Đường sắt quốc gia để đón làn sóng siêu dự án nghìn tỷ

Tại cuộc họp cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2035 theo định hướng mô hình tập đoàn, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nêu rõ, xây dựng đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để đáp ứng yêu cầu phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn mới với nhiều dự án và tuyến đường sắt được triển khai.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cho rằng, thực tiễn phát triển hệ thống đường sắt trong nước và kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển mạnh như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc… đều tổ chức doanh nghiệp theo mô hình tập đoàn để tập trung nguồn lực.

Vì vậy, "việc định hướng nâng cấp Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành Tập đoàn là cần thiết", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết, việc cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia chính là nền tảng quan trọng để đơn vị có thể tham gia sâu vào quá trình triển khai các siêu dự án hạ tầng đường sắt trọng điểm quốc gia.

"Đơn vị hướng tới các dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và hướng tới việc trở thành một tổ hợp vận tải, công nghiệp đường sắt mạnh của đất nước”, ông Mạnh chia sẻ.

Được biết, tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024 phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/2/2025 phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Quốc hội đã giao nhiệm vụ: “Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tiếp nhận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng và tổ chức vận hành, khai thác; huy động các doanh nghiệp khác đầu tư phương tiện; tiếp tục tái cơ cấu, xây dựng mô hình quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng bảo đảm thống nhất, hiện đại, hiệu quả; tham gia phát triển công nghiệp đường sắt”.

Cũng tại Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 23/4/2025 của Chính phủ về Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 172/2024/QH15 xác định: “Tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để phối hợp và tham gia vào quá trình triển khai thực hiện dự án ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, quá trình triển khai thực hiện và tiếp nhận, quản lý, khai thác, vận hành, bảo trì kết cấu hạ tầng sau khi dự án hoàn thành”.

Ngày 5/4/2025, Văn phòng Chính phủ có Thông báo số 157/TB-VPCP Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính - Trưởng Ban Chỉ đạo tại Phiên họp lần thứ nhất Ban Chỉ đạo các công trình, Dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt đã chỉ đạo: “Bộ Tài chính chỉ đạo, tổ chức lập Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (theo định hướng mô hình tập đoàn) để tham gia vào quá trình triển khai thực hiện các Dự án ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, quá trình triển khai thực hiện và tiếp nhận, quản lý, khai thác, vận hành, bảo trì kết cấu hạ tầng sau khi các Dự án hoàn thành”.

Tại Thông báo số 17/TB-VPCP ngày 9/1/2026, Thủ tướng Chính phủ kết luận: Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tiếp tục thực hiện nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao về triển khai Tổ hợp công nghiệp đường sắt, giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam làm cơ quan chủ quản thực hiện Dự án này.

Như vậy, việc cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia mở ra nhiều cơ hội để đơn vị này tham gia triển khai các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi vận hành, bảo trì; quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng và tổ chức vận hành, khai thác các tuyến đường sắt mới (Hà Nội – Lào Cai – Hải Phòng…); làm cơ quan chủ quản thực hiện Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt.

Theo đề xuất của Bộ tài chính, Công ty mẹ - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam là Công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam trên cơ sở chuyển đổi mô hình hoạt động Tổng công Đường sắt Việt Nam (là công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con Tổng Công ty đường sắt Việt Nam) sang mô hình Tập đoàn kinh tế (nhóm công ty mẹ- công ty con Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam).

Cụ thể, Công ty mẹ - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam là công ty TNHH Một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của Công ty mẹ- Tổng Công ty Đường sắt Việt theo quy định tại Luật Đường sắt, Luật doanh nghiệp, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành; các Hiệp định, văn bản, thỏa thuận và Hợp đồng đã ký kết với các bên có liên quan theo quy định của pháp luật.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc yêu cầu việc chuyển Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình Tập đoàn phải tạo được động lực phát triển thực chất từ bên trong, tránh tình trạng "bình mới rượu cũ".

Nếu hình thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam sẽ tạo điều kiện phát triển các lĩnh vực quan trọng như công nghiệp chế tạo trong ngành đường sắt (chế tạo toa xe, đầu máy, thiết bị); phát triển logistics, quản lý và khai thác các hệ thống đường sắt cao tốc và các tuyến đường sắt khác; khai thác hiệu quả hạ tầng đường sắt, đồng thời tăng cường liên kết với khu vực tư nhân để mở rộng hệ sinh thái phát triển ngành.

×