Tại sao Chu Nguyên Chương không dùng "Chén rượu tước binh quyền" như Triệu Khuông Dận?

Tại sao Chu Nguyên Chương không dùng "Chén rượu tước binh quyền" như Triệu Khuông Dận?

Trong lịch sử Trung Quốc, Chu Nguyên Chương – vị hoàng đế khai quốc của triều Minh – là một nhân vật có ảnh hưởng sâu sắc. Từ thân phận nghèo khó, ông đã trải qua vô số gian khổ, từng bước đánh bại các thế lực đối địch để thống nhất thiên hạ và lập nên nhà Minh. Trong quá trình xây dựng triều đại mới, một trong những vấn đề quan trọng nhất mà ông phải đối mặt chính là xử lý quyền lực quân đội. Khác với Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận sau này nổi tiếng với sự kiện “chén rượu tước binh quyền”, Chu Nguyên Chương lại không lựa chọn con đường đó.

Vậy nguyên nhân là gì?

Trước hết, cần hiểu rằng trong xã hội phong kiến Trung Hoa, binh quyền luôn là một trong những nền tảng quan trọng nhất của quyền lực chính trị. Người nắm quân đội không chỉ kiểm soát sức mạnh vũ trang mà còn có khả năng tác động sâu sắc đến vận mệnh quốc gia. Vì vậy, đối với bất kỳ hoàng đế nào, việc kiểm soát quân đội luôn là vấn đề sống còn.

Theo quan điểm được trình bày trong bài viết này, Chu Nguyên Chương không áp dụng biện pháp “chén rượu tước binh quyền” vì ông cho rằng cách làm đó tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thứ nhất, nếu chỉ thông qua một buổi yến tiệc rồi yêu cầu các tướng lĩnh giao nộp binh quyền, điều đó có thể khiến thuộc hạ nghi ngờ về sự ổn định trong cách điều hành của hoàng đế. Trong quan niệm truyền thống, yến tiệc vốn là dịp giao lưu và thư giãn. Nếu một quyết định hệ trọng liên quan đến quân đội lại được đưa ra trong hoàn cảnh như vậy, nhiều người có thể cho rằng nhà vua hành động thiếu thận trọng. Khi niềm tin của các tướng lĩnh bị lung lay, việc duy trì sự kiểm soát đối với quân đội cũng trở nên khó khăn hơn.

Thứ hai, việc đột ngột từ bỏ hoặc làm suy yếu sự kiểm soát trực tiếp đối với binh quyền có thể tạo cơ hội cho các thế lực đối địch lợi dụng. Trong thời kỳ đầu nhà Minh, tình hình chính trị vẫn còn nhiều bất ổn, các thế lực chống đối chưa hoàn toàn bị loại bỏ. Nếu triều đình phát đi tín hiệu cho thấy quyền lực quân sự đang bị điều chỉnh hoặc phân tán, đối phương có thể coi đó là thời cơ thuận lợi để hành động.

Thứ ba, vấn đề kế vị và nội bộ hoàng tộc cũng là điều đáng lưu tâm. Trong xã hội phong kiến, các hoàng tử và thành viên hoàng thất thường có những lợi ích chính trị riêng. Nếu việc phân chia hoặc thu hồi binh quyền không được xử lý khéo léo, nó có thể làm nảy sinh những mâu thuẫn mới trong nội bộ triều đình, ảnh hưởng đến sự ổn định lâu dài của vương triều.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng cách lý giải trên chủ yếu phản ánh một góc nhìn dân gian hoặc diễn giải lịch sử phổ biến trên mạng. Trên thực tế, nguyên nhân quan trọng hơn khiến Chu Nguyên Chương không cần thực hiện “chén rượu tước binh quyền” là bởi ông đã lựa chọn một con đường hoàn toàn khác.

Khác với Triệu Khuông Dận, người lên ngôi thông qua cuộc binh biến Trần Kiều và phải đối mặt với nguy cơ các tướng lĩnh dưới quyền noi gương mình, Chu Nguyên Chương là người trực tiếp xây dựng hệ thống quyền lực từ đầu. Sau khi thống nhất thiên hạ, ông từng bước tập trung quyền lực vào tay hoàng đế, đồng thời liên tục tiến hành thanh trừng những công thần bị nghi ngờ có khả năng đe dọa triều đình.

Các vụ án lớn như án Hồ Duy Dung hay án Lam Ngọc đã khiến hàng vạn người liên lụy. Nhiều khai quốc công thần từng cùng ông vào sinh ra tử cuối cùng cũng không tránh khỏi kết cục bi thảm. Thông qua những cuộc thanh trừng này, Chu Nguyên Chương gần như loại bỏ hoàn toàn khả năng hình thành các thế lực quân sự độc lập có thể thách thức hoàng quyền.

Nói cách khác, nếu Triệu Khuông Dận dùng biện pháp mềm mỏng để các tướng lĩnh tự nguyện giao nộp binh quyền, thì Chu Nguyên Chương lại lựa chọn con đường cứng rắn hơn nhiều: trực tiếp thu hồi quyền lực và triệt tiêu mọi mầm mống có thể đe dọa ngai vàng.

Dĩ nhiên, quyết định ấy cũng để lại những hệ quả nhất định. Sau khi Chu Nguyên Chương qua đời, những mâu thuẫn trong nội bộ hoàng tộc cuối cùng vẫn bùng nổ, dẫn đến cuộc chiến Tĩnh Nan giữa Kiến Văn Đế và Yên Vương Chu Đệ. Điều đó cho thấy việc tập trung quyền lực tuyệt đối không phải lúc nào cũng bảo đảm được sự ổn định lâu dài.

Dẫu vậy, không thể phủ nhận rằng Chu Nguyên Chương là một trong những nhà chính trị quyết đoán nhất lịch sử Trung Quốc. Những biện pháp ông áp dụng đã giúp củng cố nền tảng cho triều Minh trong giai đoạn đầu, đồng thời để lại cho hậu thế một bài học quan trọng: đối với các vương triều phong kiến, việc kiểm soát quân đội luôn là vấn đề mang tính sống còn, quyết định trực tiếp đến sự tồn vong của quốc gia và ngai vàng của người cai trị.

Mặc dù xuất thân là một võ tướng và nhờ quân đội mà giành được thiên hạ, sau khi lên ngôi, Triệu Khuông Dận lại thực hiện chính sách trọng văn khinh võ.

Theo quan điểm của nhiều sử gia, chính trải nghiệm bản thân đã khiến ông lựa chọn con đường này. Bản thân Triệu Khuông Dận vốn là tướng lĩnh quân đội, cuối cùng lại giành được ngai vàng thông qua cuộc binh biến Trần Kiều. Vì thế, ông lo ngại các võ tướng dưới quyền sau này cũng sẽ noi theo con đường tương tự để cướp ngôi nhà Tống.

Chính vì vậy, ông đã tiến hành sự kiện nổi tiếng trong lịch sử mang tên “Bôi tửu thích binh quyền” (uống rượu giải binh quyền), dùng biện pháp mềm mỏng để tước bỏ quyền chỉ huy quân đội của các công thần khai quốc, đồng thời trọng dụng tầng lớp văn thần trong triều đình.

Nhờ chính sách này, triều Tống tránh được tình trạng võ tướng cát cứ như thời Ngũ Đại Thập Quốc. Tuy nhiên, nó cũng khiến quân đội nhà Tống về sau dần suy yếu, ảnh hưởng đến khả năng phòng thủ quốc gia.

Dẫu vậy, Triệu Khuông Dận vẫn được xem là một trong những vị hoàng đế kiệt xuất nhất lịch sử Trung Quốc. Ông không chỉ là nhà quân sự tài năng mà còn là người đặt nền móng cho hơn ba thế kỷ tồn tại của triều Tống.

Đáng tiếc, cơ nghiệp mà ông dày công gây dựng cuối cùng lại không được các hậu duệ duy trì trọn vẹn. Nhà Tống về sau nhiều lần chịu áp lực từ các dân tộc phương Bắc và cuối cùng bị tiêu diệt. Đây cũng là điều khiến nhiều người đời sau cảm thấy tiếc nuối khi nhắc đến vị hoàng đế khai quốc đầy tài năng này.

×