Tam Điệp là vùng nắng nóng ở tỉnh Ninh Bình, dứa gai là cây "nồi đồng cối đá" mà dân vẫn phải làm điều này

Nắng nóng gần 40°C, quả dứa mọng nước "kêu cứu" trên đồi bán sơn địa

Cây dứa vốn nổi tiếng chịu hạn, chịu nắng tốt, nhưng riêng quả dứa giai đoạn sắp thu hoạch bỗng trở nên vô cùng nhạy cảm. Dưới cái nắng gắt gao gần 40°C, những quả dứa mọng nước nếu không được che chắn kịp thời rất dễ bị chám nắng, cháy hỏng.

Nguy hiểm hơn, nếu gặp những trận mưa dông đột ngột, dứa sẽ thối ngay tại ruộng, bao nhiêu công sức trồng, chăm sóc của nông dân coi như đổ sông đổ biển.

Vừa nhanh tay lật chiếc lá dứa che cho quả, chị Mai Thị Thêu, tổ 5 (phường Tam Điệp) chia sẻ: "Trồng một năm rưỡi mới thu được quả dứa, mà để cháy nắng thì xót xa lắm".

Khắp các triền đồi dứa tại phường Tam Điệp (Ninh Bình) những ngày này, đâu đâu cũng thấy bầu không khí hối hả. Người nông dân hối hả tìm cách xoay xở để “giải nhiệt” cho cây, tỉ mẩn che chắn bảo vệ từng quả dứa.

Ông Ninh Đức Diệu (phường Tam Điệp), một hộ trồng dứa lâu năm, chia sẻ với Dân Việt: "Gia đình tôi có 10 ha dứa được xuống giống luân phiên, nên năm nào cũng có thu hoạch. Thời điểm này đúng là sản xuất gặp nhiều khó khăn, nếu không có giải pháp thì diện tích dứa trên coi như khô héo, giảm năng suất ngay. Để khắc phục nắng nóng, tôi phải chọn giải pháp tìm mua lưới cước về che lên ruộng dứa”.

Cây dứa được đưa về trồng tại Ninh Bình từ những năm 1970 tại Nông trường Đồng Giao (tiền thân của Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao). Trải qua gần 60 năm, cây dứa đã bén duyên, thích nghi và gắn bó mật thiết với mảnh đất và con người nơi đây, mở rộng diện tích lên hàng nghìn ha.

"Cháy" hàng lưới đen, đỏ mắt tìm nhân công mùa nắng nóng

Lường trước cái nắng gay gắt của mùa hè, từ gần một tháng trước, chị Nguyễn Thị Soi, tổ 8 (phường Tam Điệp) đã chủ động bỏ ra 15 triệu đồng để mua lưới đen che phủ toàn bộ 5.000 m² dứa đang chuẩn bị thu hoạch của gia đình. Thế nhưng, thời tiết những ngày này quá khắc nghiệt, nhiều quả dứa vẫn bị cháy hỏng.

Theo chị Soi, thông thường để bảo vệ quả dứa vào mùa hè, người dân phải thuê người dùng dây bó các lá ôm chặt che chắn xung quanh quả để nắng không chiếu trực tiếp vào. Tuy nhiên, thời điểm này lao động tại địa phương vô cùng khan hiếm, không thể thuê được người. Giải pháp tình thế là mua lưới đen để che.

"Cái khó của phương pháp này là đến lúc thu hoạch lại phải nhấc lưới ra. Trong khi đó, hàng vạn cây dứa không phải chín đồng loạt, nên lại phải nhấc lưới ra đi chọn từng quả chín thu trước, sau đó lại đậy lưới vào, rất mất công.

Đặc biệt, không cẩn thận, để hở ra chỗ nào là cháy chỗ đấy. Thậm chí với những quả dứa bị đổ ra khỏi tán lá, có che lưới nắng vẫn xuyên qua làm cháy quả", chị Soi bộc bạch.

Không chỉ chị Soi, nhiều nông dân địa phương cũng cho biết việc tìm mua lưới đen lúc này vô cùng khó khăn do mặt hàng này đang rơi vào tình trạng khan hiếm, "cháy hàng".

Chị Dương Thị Lẫy, tổ 18 (phường Tam Điệp) cho biết, khi cây dứa ở giai đoạn ra hoa, quả non thì phải nẹp luống để lá chụm lại bảo vệ. Đến khi quả lớn, chị bắt buộc phải dùng lạt buộc lá ôm trọn lấy quả dứa, chỗ nào còn hở thì phải mua thêm rơm để rải quanh quả che đi.

Chị Lẫy thừa nhận: "Tìm được giải pháp chống nắng tối ưu cho cây dứa rất khó, vẫn phải là sức người tỉ mẩn làm từng cây một, khó đưa cơ giới vào được".

Đội đèn xuyên đêm, "né" nắng bảo vệ sức khỏe

Đứng trước cái nắng nóng như muốn "vắt kiệt" sức lực, người nông dân Tam Điệp không thể áp dụng lịch trình canh tác như ngày thường. Để bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ say nắng, sốc nhiệt và tổn thương do tia cực tím, bà con đã chủ động chuyển đổi hoàn toàn sang múi giờ làm việc “đặc biệt” với phương châm “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm”.

Bà Lê Thị Nhung (phường Tam Điệp) chia sẻ: "Thời tiết nắng nóng những ngày qua khiến người nông dân chúng tôi gặp nhiều bất lợi trong sản xuất. Để khắc phục, tôi phải tranh thủ đi ra đồng từ sớm. Buổi chiều thì 4-5 giờ chiều mới dám ra đồng, rồi thắp đèn làm đến tận 7-8 giờ tối. Dậy sớm lúc này thời tiết mát dịu làm việc hiệu quả hơn. Việc đội đèn xuyên đêm trên những triền đồi cũng là giải pháp được nhiều người áp dụng hiện nay”.

Theo những người dân trồng dứa lâu năm ở Tam Điệp, thời tiết ngày càng cực đoan và những đợt nắng nóng trên 40°C chắc chắn sẽ còn lặp lại với tần suất dày hơn. Giải pháp căn cơ trước mắt chính là việc chủ động trồng gối vụ, rải vụ luân phiên.

Việc không để diện tích dứa chín tập trung quá lớn vào giai đoạn cao điểm mùa hè giúp giảm bớt áp lực thiếu hụt nhân công, giúp các gia đình có đủ thời gian che chắn, bó lá cho từng gốc dứa chu đáo nhất.

Trước mắt, để giữ an toàn cho cả nguồn vốn lẫn sức lực, chị Nguyễn Thị Soi chia sẻ giải pháp ngắn hạn nhưng hiệu quả nhất: “Tôi đang cố gắng liên hệ với thương lái để tiêu thụ sớm, tránh tình trạng dứa lưu ruộng quá lâu dưới trời nắng gay gắt sẽ gây thêm thiệt hại”.

Nắng nóng vẫn đang tiếp diễn cực đoan, nhưng sự linh hoạt, nhạy bén trong canh tác cùng tinh thần kiên cường, biết tự bảo vệ mình của những người nông dân nơi đây đang giúp họ đứng vững, bảo vệ thành quả lao động trước những thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên.

×