Tâm thế mới trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Thời cơ lớn đi cùng thách thức lớn

Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ thế giới biến động sâu sắc, nhanh và khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; xung đột cục bộ, khủng hoảng năng lượng, lương thực, biến đổi khí hậu… tác động mạnh đến mọi quốc gia. Kinh tế toàn cầu phục hồi chậm và không đồng đều; xu hướng bảo hộ, tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển dịch sản xuất đang định hình lại trật tự kinh tế thế giới.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã và đang tham gia sâu rộng vào mạng lưới các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới, mở ra không gian phát triển rộng lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về năng lực cạnh tranh.

Điểm đáng chú ý là Đại hội XIV khẳng định mục tiêu tăng trưởng hai con số trở lên. Nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới mô hình tăng trưởng”, “phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn”, “nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế”. Những định hướng đó, đã thể hiện rõ tầm nhìn đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển chất lượng cao, không chỉ dựa vào tăng trưởng số lượng.

Đi cùng với thời cơ, thách thức cũng ngày càng lớn: Khi năng suất lao động còn khoảng cách so với các nước phát triển; chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều; biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, đặc biệt tại các vùng trọng điểm nông nghiệp như Đồng bằng sông Cửu Long, Duyên hải miền Trung; quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa đặt ra bài toán về phát triển hài hòa giữa thành thị và nông thôn.

Tâm thế mới, quyết tâm mới

Điểm mấu chốt của giai đoạn hiện nay không nằm ở từng chuyển động riêng lẻ, mà ở sự cộng hưởng. Khi thể chế mở đường, thị trường dẫn dắt, công nghệ thúc đẩy, môi trường ràng buộc và con người chuyển động - một cấu trúc phát triển mới đang dần hình thành. Trong cấu trúc ấy, nông dân không còn là người thích ứng thụ động, mà phải vươn lên trở thành chủ thể kiến tạo với một “tâm thế mới” với tư duy 4 tầng:

Tâm với đất – trách nhiệm sinh thái: Chuyển từ “khai thác” sang “nuôi dưỡng”, tôn trọng tự nhiên; sản xuất xanh, tuần hoàn và giữ đất cho con cháu 

Tâm với thị trường – trung thực và kỷ luật: Không làm ăn chụp giật, gian dối. Tôn trọng tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc. Giữ chữ tín như tài sản

Tâm với tri thức – tinh thần học hỏi suốt đời: Không tự bằng lòng với kinh nghiệm. Sẵn sàng học công nghệ, chuyển đổi số. Biết hợp tác, chia sẻ - Đây là bước chuyển từ “làm theo thói quen” sang “làm theo hiểu biết”

Tâm công dân – ý thức cộng đồng và quốc gia: Không sản xuất manh mún, gây hại chung. Tham gia hợp tác xã, chuỗi liên kết. Nghĩ đến thương hiệu nông sản quốc gia - Đây chính là bước chuyển từ “người làm ruộng” sang “chủ thể phát triển”

Nếu “tâm” là cái bên trong, thì “thế” là cái nâng đỡ từ bên ngoài, gồm vị thế, cơ hội, công cụ và môi trường thể chế. Người nông dân không có “thế” thì khó vươn lên. Vì vậy:

Thế thị trường – được đặt trong chuỗi giá trị: Có doanh nghiệp liên kết. Có hợp đồng bao tiêu. Có thương hiệu, chỉ dẫn địa lý

Thế công nghệ – được tiếp cận công cụ mới: Nông nghiệp số, AI, cảm biến. Cơ giới hóa, tự động hóa. Thương mại điện tử

Thế tổ chức – có chỗ dựa tập thể: Hợp tác xã kiểu mới. Hội Nông dân vững mạnh. Liên kết “nông dân – doanh nghiệp – nhà khoa học – Nhà nước” thực chất

Thế thể chế – được bảo vệ và trao quyền: Quyền sử dụng đất ổn định, linh hoạt . Chính sách tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp. Hỗ trợ chuyển đổi nghề, đào tạo nghề. Như vậy, nông dân không còn là “đối tượng hỗ trợ” mà là chủ thể được trao quyền

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ có “tâm” mà thiếu “thế”, người nông dân dễ rơi vào vòng luẩn quẩn của sản xuất nhỏ và thu nhập thấp. Ngược lại, nếu có “thế” mà thiếu “tâm”, sự phát triển sẽ méo mó, đánh đổi niềm tin thị trường và sự bền vững lâu dài. Chỉ khi “tâm” gặp “thế”, nội lực gặp ngoại lực, thì mới hình thành một lực vươn thực sự – đưa nông dân từ vị trí yếu thế trở thành trung tâm của quá trình phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới.

Hội hướng dẫn, hỗ trợ và bảo vệ

Yêu cầu đặt ra hôm nay không chỉ là hỗ trợ nông dân “làm ăn tốt hơn”, mà là kiến tạo đồng thời cả “tâm” và “thế”: bồi đắp hệ giá trị mới, đồng thời mở rộng không gian phát triển. Khi người nông dân mạnh về tâm, vững về thế, họ không chỉ làm ra nông sản, mà còn góp phần làm nên tầm vóc mới của quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình.

Trong quá trình đó, vai trò của Hội Nông dân Việt Nam cần được nhìn nhận ở tầm cao hơn. Không chỉ là tổ chức tập hợp, mà phải là lực lượng dẫn dắt, hỗ trợ nông dân nâng cao năng lực, tiếp cận tri thức và thích ứng với những chuyển động lớn từ các hoạt động và giữ vai trò nòng cốt, thống nhất hành động theo một phương châm ngắn gọn, dễ nhớ, dễ làm, dễ kiểm tra, đó là: “3 Tăng – 3 Giảm – 3 Liên kết”.

Ba tăng là: tăng thu nhập cho nông dân; tăng giá trị trên một đơn vị sản xuất; tăng tri thức và năng lực số cho người nông dân.

Ba giảm là: giảm chi phí đầu vào; giảm rủi ro trước thị trường và thiên tai; giảm khâu trung gian để nông dân hưởng lợi xứng đáng hơn.

Và đặc biệt là ba liên kết: liên kết nông dân với doanh nghiệp; liên kết với khoa học – công nghệ; liên kết theo chuỗi giá trị và thị trường.

Đây không phải khẩu hiệu chung chung, mà phải trở thành chỉ tiêu cụ thể trong từng chương trình, từng địa phương, từng hợp tác xã và từng hộ nông dân. Mỗi cấp Hội phải trả lời rõ: đã tăng được gì, đã giảm được gì, đã liên kết được với ai.

Quan trọng hơn - Hội phải trở thành điểm đến cho nông dân tự tin bước vào sân chơi lớn, đồng thời là “lá chắn” bảo vệ họ trước những rủi ro của biến đổi khí hậu, biến số thị trường và biến động của người tiêu dùng.

Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc được nuôi dưỡng từ khát vọng của mỗi con người. Khát vọng của người nông dân là một phần quan trọng của khát vọng quốc gia. Khát vọng ấy không chỉ là làm giàu cho bản thân, mà còn góp phần xây dựng quê hương, bảo vệ biên cương, biển đảo, bảo vệ môi trường, văn hóa. Khi mỗi người nông dân thấy rõ vai trò của mình trong bức tranh lớn của đất nước, họ sẽ có động lực mạnh mẽ hơn để đổi mới và sáng tạo.

Đại hội XIV của Đảng đã mở ra một tầm nhìn mới cho đất nước. Đại hội đại biểu Toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam là dịp để cụ thể hóa tầm nhìn đó trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và xây dựng giai cấp nông dân vững mạnh.

Từ những cánh đồng, trang trại, làng quê – nơi từng được coi là “hậu phương” – hôm nay đang trở thành “tiền tuyến” của đổi mới. Chính người nông dân, với trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng sẽ là những người viết tiếp câu chuyện vươn mình của dân tộc.

×